English

Helo Cyfeillion y Gwanwyn,

Rwy’n gobeithio cafodd pawb hanner tymor gwyllt. Mae’r cofnodion blodau cyntaf i mewn, sy'n golygu bod haf yn wir ar ei ffordd!  Plîs rhannwch luniau o’ch blodau, eich gorsafoedd tywydd ac unrhyw arwyddion bod yr haf yn dod!

Rwyf isio rhoi gwybod am adnoddau addysg newydd ei chynnal trwy Gasgliad y Werin Cymru. Mae Casgliad y Werin Cymru yn fenter a gwefan ei hariannu gan Lywodraeth Cymru a’i rhedeg trwy bartneriaeth rhwng Amgueddfa Cymru, Llyfrgell Genedlaethol Cymru a’r Comisiwn Brenhinol Henebion Cymru. Mae'r wefan yn lle i gasglu a rhannu elfennau o hanes Cymru a'i bobl. Mae'r safle yn adnodd i bawb, a gall unrhyw un gyfrannu. Yr effaith o hyn yw bod straeon newydd yn cael ei adrodd ai cofnodi am y tro cyntaf, a bod nhw ar gael i bawb sef hefo diddordeb. 

Mae’r tudalennau addysg newydd yn cynnwys adnoddau sy’n cefnogi'r cwricwlwm Cymraeg. Mae’n darparu cymorth i athrawon ar sut i ddefnyddio’r wefan i fodloni'r Fframwaith Cymhwysedd Digidol. Mae’n cynnwys tudalennau ar metadata, hawlfraint a’r Fframwaith Cymhwysedd Digidol. Fedrwch ddefnyddio’r wefan mewn ffurfiau gwahanol, ac mae hyd yn oed camau bach ar y safle yn profi sgiliau digidol. Mae’r casgliad yn anferth, hefo eitemau mewn ffurfiau gwahanol, fel lluniau, ffilm a sŵn. Mae hyn yn golygu bod y cynnwys yn ddiddorol, ac yn hawdd defnyddio.

Mae cyfranwyr i’r safle yn amrywio o amgueddfeydd ac archifau yn rhannu eu casgliadau digidol, i unigolion yn rhannu hanes teulu ac ysgolion yn rhannu gwaith dosbarth.

Mae’r wefan yn adnodd ardderchog i ysgolion, sy’n cefnogi nifer o brosiectau yn y dosbarth. Dyma rhai syniadau ar sut i ddefnyddio’r wefan i ddatblygu sgiliau digidol:

Mae Ysgol Llanharan, sef wedi gweithio ar brosiect Bylbiau Gwanwyn i Ysgolion ers 2014, wedi creu adnodd gwyllt amdan hanes lleol Llanharan: https://www.casgliadywerin.cymru/collections/384915

  • Defnyddiwch y safle i wneud gwaith ymchwil.
  • Creu proffil i dangos eich gwaith dosbarth, trwy greu rhestrau, rhannu eitemau a chreu casgliadau, straeon a llwybrau.
  • Rannwch adnoddau eich hun
  • Ymchwiliwch y tudalennau addysg i ddarganfod adnoddau addysg ddiddorol a gwahanol sy’n datblygu sgiliau digidol.
  • Edrychwch ar enghraifft o waith ysgolion eraill i ysbrydoli.

Darllenwch y canllaw ar sut i ddarparu’r Fframwaith Cymhwysedd Digidol a sut mae’r camau uchod yn profi elfennau o’r fframwaith.

Mae 'na lwyth o ffurfiau gwahanol i ddefnyddio cyfryngau digidol yn y dosbarth. Gadewch i’r plant cymryd drosodd a rhowch adnoddau Casgliad y Werin Cymru trwy eu camau. Mae’n gyfle i fod yn greadigol, ac rwy’n edrych ymlaen at weld eich syniadau!

Mae cymorth a hyfforddiant ar gael, plîs cysylltwch â’r tîm os ydych angen unrhyw cymorth ychwanegol, neu os oes gennych syniad ar gyfer prosiect cydweithredol.

Daliwch ati gyda'r gwaith da Gyfeillion y Gwanwyn,
Athro’r Ardd
 

The first few months of 2017 has already seen Amgueddfa Cymru acquiring some interesting additions to the industry and transport collections. As usual this month I’d like to show you some of the objects that have recently been added to these collections.

This red brick is inscribed Ynysddu Brick Co. It was found fly-tipped at ‘Cyfarthfa Willow Cinder Tip’, Merthyr Tydfil, a tip used by Ynysfach Ironworks from around the 1830s, until 1868 when construction of the Brecon & Merthyr Railway severed access to the tip.

The brick was manufactured at Ynysddu Brick Works, which was closer to Cwmfelinfach than to Ynysddu in the lower Sirhowy Valley, Monmouthshire. The works operated for a limited period in the early twentieth century, it was not shown on the 1899 OS map, and had been demolished by the time the 1948 OS map was surveyed. The works was connected by a three quarters of a mile long tramway to Wentloog / Yr Ochr Wyth Colliery, from where it probably obtained its coal, and clay or shale. Closure of the colliery in 1920 may have caused closure of the brickworks also.

This oil on board painting depicts a miner with a pit pony, and is titled ‘Pit Pals’. It was painted by William Salton in the 1970s. We believe the artist was an ex-miner, but don’t have any further details. If anyone can help with further information, please get in touch.

This photograph album contains 77 black and white photographs showing the construction and refurbishment works at the docks in Swansea, Port Talbot and Briton Ferry. The photographs date between 1927 and 1935.

We were also recently donated another photograph album. This one contains 92 photographs taken between 4th May and 6th June 1957. The photographs show the installation of 33kv package type switchgear at Cardiff Power Station.

As mentioned in previous blog posts, Amgueddfa Cymru holds by far the largest and wide-ranging Welsh-interest share certificate collection held by any public museum. This month we have added three certificates to this collection

The first certificate is a Aberdaunant Lead Mining Co. Ltd. share certificate dated 31 March 1876. The company was registered in 1869 to reopen the ancient lead and zinc mine of the same name near Llanidloes, Montgomeryshire. The mine was worked on a modest scale until 1876 when it was abandoned, producing 150 tons of ore. Little was achieved in the first three or four years of the company’s existence and application was made in November 1872 to reduce its capital from £75,000 to £15,000 in 1872 following financial difficulties. Almost all recorded production occurred in 1873-75. Despite much development work, no further ore was produced and the mine closed in 1879. The shareholders resolved in 1879 to liquate the company but liquidation was not completed until 1898, and the company was struck off in 1902.

The next is a British Motor Corporation Ltd. share certificate dated 8 May 1965. The company was formed in 1952 to merge Austin and Morris motor vehicle production. Morris was the holding company that owned Nuffield which included MG, Riley and Wolseley. In 1965 BMC acquired the Pressed Steel Co. Ltd., a major body panel manufacturer previously part-owned by Morris. In 1966 BMC was renamed British Motor Holdings Ltd. and in 1968 merged with Leyland to form British Leyland. BMC owned a number of Welsh production plants and subsidiary companies, notably Morris Motors at Llanelli, and the Pressed Steel plant, also at Llanelli. Both were, and continue to be major employers.

The last certificate is a Carnarvonshire Great Consols Lead Mining Co. Ltd. share certificate dated 15 September 1884. The company was registered in 1881 to take over the operating of Llanrwst Lead- Zinc Mine. Work tailed off at the mine in 1883-84 and thereafter it was kept on care and maintenance until the extensive plant was auctioned off in 1887. The mine was not subsequently worked but was dewatered in the 20th century by the underlying Parc Mine and is now well-known for the rare exposure of nineteenth century pumping equipment in the shaft bottoms after over half a century beneath water.

This sculpture is titled The Crown Dragon / Y Ddraig Goron. It was made by the artist David Petersen in September 2011. It was commissioned by Crown Packaging UK Neath Works (former Metal Box Works) and made from can components manufactured at the works. The Metal Box Works at Neath was a major local employer with over 3,000 staff in its 1960s – 1970s peak, and as a manufacturer of tinplate can components was intimately connected with the deeply important Welsh steel and tinplate industries which supplied its raw materials. We are hoping to put The Crown Dragon on display at the National Waterfront Museum in Swansea in time for St. David’s Day.

This Grovesend Steel & Tinplate Co. Ltd. World War 2 employee registration card issued to Stanley Thomas, a second helper in the tinplate works hot mills. At the start of the war, many substantial employers would have had identity and registration documents printed for issue to employees. Survivals are few and scarce. Their low survival rate is probably due to wear and tear of daily use and continually being carried in a pocket or wallet, and also potentially due to their being superseded by National Registration Cards which were issued by the Government to all members of the population on 1-2 October 1939.

 

 

Mark Etheridge
Curator: Industry & Transport
Follow us on Twitter - @IndustryACNMW

Rydym ni wrth ein bodd bod USA Today wedi nodi bod 'Mwydod! Y Da, y drwg ac yr hyll' yn un o'r 'arddangosfeydd gorau yn Ewrop y gaeaf hwn', felly dyma weld beth yw barn ein hymwelwyr am y sioe:

Mae Mwydod! yn arddangosfa i bob aelod o'r teulu, a cewch ymweld â'r sioe am ddim yn Amgueddfa Genedlaethol Caerdydd. Mae digon o gyfleoedd o wisgo lan, i archwilio a mwynhau - yn ogystal â gweld llwyth o fwydod rhyfeddol.

Mae croeso cynnes i chi ymweld â Mwydod - am ragor o wybodaeth, ewch i'n tudalen ddigwyddiadau. Fe welwn ni chi'n fuan!

Cyfle i ennill penwythnos i ddau yn Nhŷ Newydd!
 
Rydyn ni wedi bod yn helpu Llenyddiaeth Cymru i greu hwb twristiaeth newydd yng Nghymru. Fel rhan o deithiau llenyddol newydd, bydd ymwelwyr yn cael eu hannog i ddod i weld gwrthrychau perthnasol yn ein casgliadau. Mae’n portreadau o Dylan Thomas wastad yn boblogaidd!

Fel rhan o’r prosiect, mae Llenyddiaeth Cymru eisiau dysgu am y mathau o wyliau byr a theithiau rydych yn mynd arnynt - a beth sy'n bwysig i chi pan fyddwch yn cael gwyliau yn y DU. I gael cyfle i ennill penwythnos hunanddarpar arbennig i ddau berson am ddwy noson yn Nhŷ Newydd, cwblhewch holiadur byr.

Pob lwc!

Rwy’n gweithio i Ymddiriedolaeth Archaeolegol Gwynedd ym Mangor. Fel rhan o fy ngwaith, rwy’n gweithio fel Swyddog Cyswllt Ymddiriedolaeth i Portable Antiquities Scheme (PAS) Cymru. Mae’r gwaith yn diddorol ty hwnt, ac yma fyddai’n son ychydig am sut rwy’n gweithio.

Cydweithio

Fyswn i ddim yn gallu gwneud y swydd yma heb cyweithio gyda y bobl sy’n e-bostio, ffonio neu galw i mewn i son am artefactau. Mae’r drawsdoriad o bobl o gwmpas hanner a hanner, gyda rhwydwaith bach o defnyddwyr perianau darganfod metel wedi cymysgu gyda pobol sy’n byw yn lleol a pobl ar ei gwyliau sydd yn darganfod pethau ar hap.

Chwilfrydedd am y artefact sy’n dod a bobl i mi, a ‘Beth yw hyn?’ yw’r cwestiwn rwy’n clywed yn amlaf. Mae’r cymysgedd o artefactau hefyd yn diddorol, mae’n fwy na gyfres o bwyellau Oes Efydd, er fyswn i ddim yn cwyno am newyddion o celc o’r rhain yn dod trwy’r drws!

Ar y llaw arall, fyswn i ddim yn gallu gwneud y gwaith heb y tim yn yr Amgueddfa Genedlaethol. Ni ellir pob archaeolegydd adnabod pob artefact, ac er fy mod i wedi gweithio fel archaeolegydd am ugain mlynedd, bob hyn a hyn rhaid gofyn iddyn i’r tim yr un un cwestiwn mae bobl yn gofyn i mi. Weithiau cadarnhad sydd angen am syniad sydd gen i, ond weithiau rhaid cyfaddau fy mod i ddim wedi gweld y fath beth o blaen.

Cofnodi

Ers i mi gychwyn fel y Swyddog Cyswllt, dwi wedi dysgu cryn dipyn am y gwaith mae’r PAS yn gwneud i cofnodi artefactau ar gyfer y dyfodol. Mae fy sgilliau ffotograffeg wedi gwella o un peth, a mae darllen llyfrau arbenegol, er ei fod yn cymeryd amser, yn helpu adnabod artefactau anarferol. Trwy’r bas data enfawr PAS, gellir cymharu artefactau dros Cymru a Lloegr, a efallau gweld patrymmau yn y gwybodaeth sydd ar gael drwy gwaith trylwyr pawb sy’n cyfranu.

Be’ Nesaf?

Mae pob diwrnod cofnodi yn wahanol, a hyn sydd yn gwneud gwaith i PAS Cymru mor diddorol. Mae pob dydd yn wers archaeoleg, a cawn weld be fydd yn dod mewn i’r swyddfa yn y dyfodol.