Gwres, Mwg a Dagrau - Gwaith Maurice Marinot

Rachel Conroy

'Welais i erioed unrhyw beth mor brydferth, mor werthfawr ac eto mor syml’

(André Derain).

Mewn Gardd, 1908, olew ar gynfas. (DA007037)
Mewn Gardd, 1908, olew ar gynfas. (DA007037)
Dyluniad ar gyfer addurn enamel, 1921, dyfrlliw, inc a phensel ar bapur. (DA008188)
Dyluniad ar gyfer addurn enamel, 1921, dyfrlliw, inc a phensel ar bapur. (DA008188)

Maurice Marinot (1882-1960) yw un o wneuthurwyr gwydr pwysicaf yr ugeinfed ganrif. Chwaraeodd ran flaenllaw wrth ddatblygu gwydr yn gyfrwng celfyddydol. Mae ei waith gwydr yn brin iawn, gan i gerbyd oedd yn cario arfau ffrwydro tu allan i’w stiwdio ym 1944 a dinistrio llafur ei oes.

Yn enedigol o Troyes, i’r de-ddwyrain o Baris, arlunydd ydoedd yn wreiddiol (Ffig. 1). Cafodd le yn un o ysgolion celf gorau’r brifddinas, ond cafodd ei ddiarddel am fod yn ‘anghydffurfiwr peryglus’. Yn arddangosfa hydref y Salon d’Automne ym Mharis, 1905, arddangoswyd ei baentiadau ochr yn ochr ag artistiaid gan gynnwys Matisse a Derain. Ond fe’i beirniadwyd yn hallt. Yn ôl y beirniaid, roedd gormodedd o liw, a rhoddwyd yr enw fauves i’r artistiaid, yr ‘anifeiliaid gwyllt’ (Ffig. 2).

Daeth tro ar fyd ym 1911. Ar ymweliad â ffatri wydr hen ffrindiau ysgol iddo, Gabriel ac Eugène Viard yn Bar-sur-Seine (Ffig. 3), daeth Marinot dan gyfaredd gwydr. Ac yntau ar dân eisiau dysgu holl gyfrinachau’r grefft, llwyddodd i berswadio’r brodyr i roi lle ac offer iddo weithio. Defnyddiodd ei sgiliau â brwsh paent i gychwyn, gan addurno darnau gwydr a wnaed gan eraill ag enamel llachar, trawiadol (Ffig. 4). Erbyn dechrau’r 1920au, roedd wedi meithrin digon o sgiliau i greu ei ffurfiau gwydr ei hun, a dechreuodd eu harddangos.

Hunanbortread, 1947, pen ac inc ar bapur. (DA008196)
Hunanbortread, 1947, pen ac inc ar bapur. (DA008196)
Ger Bar-sur-Seine, 1925, pen, inc a phensel ar bapur. (DA006752)
Ger Bar-sur-Seine, 1925, pen, inc a phensel ar bapur. (DA006752)

‘I fod yn wneuthurwr gwydr rhaid chwythu’r stwff tryloyw yn agos at y ffwrnais wyllt... gweithio mewn gwres a mwg llethol, eich llygaid yn llawn dagrau, eich dwylo yn llwch glo ac yn llosgiadau drostynt’

(Maurice Marinot, 1920).

Cynhyrchodd Marinot waith unigryw, y cyfan â llaw, ac yn ei lygaid ef, roedd yr un mor greadigol ac arwyddocaol â phaentiad neu gerflun (Ffig. 5). Mae gwydr Marinot yn ddwys, yn feiddgar ac yn arbrofol iawn, gyda phwyslais ar ffurf a diddordeb parhaus mewn effaith golau. Drwy weithio â gwydr, cafodd Marinot y cyfle i arbrofi’n fwy helaeth â lliw – o binciau ysgafn afloyw a phorffor cyfoethog, i liwiau gwyrdd clir a metalau sgleiniog (Ffig. 6). Gan ddwyn ysbrydoliaeth o fyd natur, ymddengys ei waith fel talpiau a dorrwyd o flociau iâ sy’n dadmer, a naddwyd o wenithfaen neu a lenwyd gyda dŵr o bwll budr (Ffig. 7).

Bu gyrfa gwydr Marinot yn brysur ac yn hynod o lwyddiannus, ac eto, bu’n gymharol fer. Ym 1937, wedi i’w iechyd dorri ac ar ôl i dân ddinistrio’r ffatri wydr, penderfynodd roi terfyn ar y gwaith wedi 26 mlynedd o arbrofi. Mae ei waith hynod yn parhau i ddylanwadu ar artistiaid gwydr hyd heddiw.

Ym 1974, rhoddodd Florence Marinot, merch yr arlunydd, waith celf i Amgueddfa Cymru. Dewisodd Florence roi’r gwaith i’r amgueddfa hon oherwydd y casgliadau cyfoethog o baentiadau Ffrengig modern sydd yma. Dim ond tri chasgliad arall yn y DU ac Iwerddon sydd â gwaith gan yr artist: Amgueddfa Fictoria ac Albert, Amgueddfa New Walk yng Nghaerlŷr ac Oriel Genedlaethol Iwerddon.

Manylyn potel, 1929, gwydr â swigod ac ysgythriad asid. (DA008203_05)
Manylyn potel, 1929, gwydr â swigod ac ysgythriad asid. (DA008203_05)
Potel a chaead, 1929, ysgythriad asid, gwydr wedi’i gracio. (DA008205_03)
Potel a chaead, 1929, ysgythriad asid, gwydr wedi’i gracio. (DA008205_03)

Gyda diolch i’r Dr P. Merat am ganiatâd i atgynhyrchu delweddau o’r gwaith. Yr holl ddelweddau © Dr P. Merat.

sylw(3)

Domingo Navales
5 Mai 2020, 10:27
I am shocked , because i have just disvovered that the design of two bottles created by Maurice Marinot inspire the concept of the design of two of my favorite perfume bottles ever : Christian Dior's Dune and Poison. Thank you for share that wonderful information. I have never heard about Maurice Marinot before.
Paul Chasse
7 Hydref 2018, 15:42

Hello it is nice to write to you. My name is Paul, I was wondering if could provide further bibliographic information(article title, periodical/newspaper published in, language et al) for the Maurice Marinot quote featured in the article:"To be a glassman is to blow the transparent stuff close to the blinding furnace…to work in the roasting heat & the smoke, your eyes full of tears, your hands dirtied with coal-dust & scorched..." Yes, please, if you could provide any further detailed bibliographic information regarding the original source of this quote it would be greatly appreciated. Thank you very much ahead of time for the consideration,
kate
26 Tachwedd 2015, 14:31
Lliwiau a graen nefolaidd. Prydferth! Absolutely beautiful. And very interesting to hear how the Museum's strengths in one area of it collections can have such a direct and beneficial impact on its ability to grow in other fields.
Nid yw sylwadau ar gael ar hyn o bryd. Ymddiheuriadau am yr anghyfleustra.