Tocyn lamp 523 o Glofa Groesfaen
Tocyn lamp 523 o Glofa Groesfaen
Disg blastig goch Achub Glofaol
Disg blastig goch Achub Glofaol.

Mae tocynnau lamp yn wrthrychau hynod boblogaidd o'r diwydiant glo a cant eu casglu gan amgueddfeydd a'r cyhoedd yn gyffredinol. Byddent yn fodd i reolwyr glofeydd gadw cofnod o bwy oedd wrth eu gwaith, ond roedden nhw'n hanfodol pan fyddai'n rhaid i'r gwasanaethau brys wybod faint yn union o ddynion oedd danddaear wedi tân neu ffrwydrad. Daeth systemau tocynnau yn gyffredin yn niwedd y bedwaredd ganrif ar bymtheg, cyn dod yn orfodol ym 1913 wedi diwygio Deddf Pyllau Glo 1911.

Byddai'r systemau cynnar fel arfer yn defnyddio un tocyn ar gyfer pob gweithiwr danddaear a byddai'r glöwr yn mynd â'r tocyn adref ar ddiwedd y sifft. Cai'r tocyn ei roi i'r ceidwad lampau ar ddechrau'r sifft yn gyfnewid am lamp ddiogelwch ag arni'r un rhif â'r tocyn. Ar ddiwedd y sifft byddai'r glöwr yn dychwelyd ei lamp ac yn casglu'r tocyn gan y ceidwad neu o 'fwrdd tocynnau'.

Byddai tocynnau'n amrywio rhwng meysydd glo ac yn newid dros amser, ond erbyn diwedd y 1970au system ddiogelwch dri thocyn oedd yn gyffredin. Byddai pob gweithiwr danddaear yn derbyn tri thocyn fyddai'n aml o siâp a maint gwahanol; cai un ei adael yn yr ystafell lampau, un ei roi i'r bancwr ar ben y siafft ac un ei gadw gyda'r gweithiwr drwy'r sifft.

Cai rhif ei stampio ar y tocynnau yn ogystal ag enw'r pwll neu'r cwmni mwyngloddio. Wedi gwladoli'r diwydiant 'Bwrdd Glo Cenedlaethol' fyddai'n cael ei stampio ar y tocynnau yn ogystal â'r rhanbarth benodol. Tocynnau pres gai eu defnyddio fel arfer, ond roedd tocynnau sinc, alwminiwm, Bakelite a phlastig ar gael. Byddai siapau'r tocynnau yn amrywio hefyd, o sgwariau, cylchoedd a hirgrynion i hecsagonau ac octagonau. Erbyn diwedd y 1990au roedd cardiau adnabod plastig yn cymryd lle'r tocynnau lamp.

Defnyddiai'r Gwasanaeth Achub Glofaol system debyg yn ystod argyfyngau, system debyg i'r system dri thocyn ond un a sefydlwyd yn gynharach. Byddai disg blastig goch yn cael ei gadael yn yr ystafell lampau, disg blastig gyda'r banciwr a disg gopr yn cael ei gwisgo o amgylch y gwddf tra bod y gweithiwr achub danddaear.

Defnyddiwyd tocynnau eraill yn y diwydiant glo hefyd – ar gyfer ffrwydron, ffreuturau, baddondai pen pwll, bysiau a threnau. Byddai'r undebau llafur glofaol hefyd yn defnyddio tocynnau i ddangos bod aelod wedi talu ei dâl aelodaeth. Byddai sefydliadau glowyr a thafarndai lleol hefyd yn cynhyrchu tocynnau cwrw ar achlysuron arbennig.

sylw(60)

Julian Day
2 Awst 2020, 20:28
Just found a check tag in the garden! Waterloo main colliery no 476. I think it was Temple Newsom Leeds.
Ceri Thompson Staff Amgueddfa Cymru
19 Mehefin 2020, 07:37

Dear Ann Thomas

The number of the lamp was issued to an individual miner when he began his career underground. Over the years it could be used by a number of men as one retired and another took his place.

The unfortunate thing is that the lamp room registers, that would have matched up the number with a name and address, usually disappeared after the colliery closed. Some do exist in record offices and in private hands but I haven't come across any for Cwmtillery yet.

Sorry that I can't be of more help.

Ceri

Big Pit: National Coal Museum
 

Ann Thomas
18 Mehefin 2020, 11:15
I have found a lamp check while clearing out my fathers home, it is from Cwmtillery Colliery number 593. how can I find out who the check belonged to Many thanks Ann Thomas
Ceri Thompson Staff Amgueddfa Cymru
21 Mai 2020, 11:39

Dear Mr Barnett

I'm afraid that we wouldn't be looking to add any American lamp checks to our collections unless there was a strong Welsh link.

Best wishes

Ceri Thompson, Curator, Big Pit: National Coal Museum

George Barnett
20 Mai 2020, 16:06
I have maybe a 100 coal mining checks with random numbers on them. They were issue to the miners at Pocahontas Fuel mines called Amonate in Amonate Virginia. I would sell some. GB.
Nia Meleri Evans Staff Amgueddfa Cymru
25 Chwefror 2020, 14:28

Dear Kenneth Sullivan

I’m sorry but we don’t have blank lamp checks available.

We sell Big Pit museum lamp checks in the shop but we buy them from Pendragon Wales Ltd. in Bridgend.

Best wishes

Ceri Thompson

Curator Big Pit: Amgueddfa Glo Genedlaetho l National Coal Museum

Kenneth Sullivan
25 Chwefror 2020, 08:12
We are trying to raise the money for the old NCB workshops gates in tredegar it looks as this is going to cost £12.000. wears looking at ways to raise this money. What I was hoping for was if you had blank miners lamp check s for as we had over 20 pits in Tredegar we was going to try stamping the names on to them and to sell them on the bank holiday week end can you help us out please
Ceri Thompson Staff Amgueddfa Cymru
11 Tachwedd 2019, 14:42

Dear Veronica

We wouldn't have any details of why he didn't receive a lamp on retirement as the presentation was usually through the trade union. Do you know which pit he worked in?


Ceri Thompson


Curator, Big Pit

Veronica Pidd
10 Tachwedd 2019, 12:10
Hi looking for my dads Davy lamp & anything attached to my dad x who sadly passed away 30.1.2019 from lung cancer x he never recieved the lamp or anything belonging to his time served in the pit x John Perryman I'm his daughter enquiring xx
Susan Cartlidge
24 Hydref 2019, 16:16
Hi,
My parents left me this miners lamp with 3 tokens attached.
Somebody has offered my £250 for them
Are they north much more

Gadael sylw