Capel Pen-rhiw

49

Capel Pen-rhiw yn Sain Ffagan Amgueddfa Werin Cymru
Golwg ar du mewn Capel Pen-rhiw yn Sain Ffagan Amgueddfa Werin Cymru

Credir mai fel ysgubor y codwyd yr adeilad i ddechrau, tua chanol y ddeunawfed ganrif, ond dechreuodd yr Undodiaid ei ddefnyddio fel tŷ cwrdd neu gapel ym 1777. Cafodd y llofft gwreiddiol ei dynnu neu ei addasu yn y bedwaredd ganrif ar bymtheg i greu'r galeri presennol, gan wneud lle i lawer mwy o bobl.

Mae'r corau ar y llawr isaf i gyd ychydig yn wahanol, sy'n dangos eu bod wedi'u gwneud yn wreiddiol ar gyfer gwahanol deuluoedd a'r rheiny'n gyfrifol amdanynt wedyn. Roedd y diaconiaid yn eistedd mewn sedd ar un ochr i'r pulpud uchel, a godwyd yn uwch pan adeiladwyd y galeri. Llawr pridd sydd i'r adeilad ar wahân i'r ardal gymun sydd â llawr pren. Roedd y seti cerrig a welir yn y bancyn y tu allan yn cael eu defnyddio yn ystod cyrddau mawr ac ati.

Mae'r Undodiaid wedi rhoi gwerth ar addysg erioed a bu'r capel yn cael ei ddefnyddio fel ysgol gynradd ac ysgol ramadeg; daethpwyd ar draws poteli inc, cwils ysgrifennu a 'Welsh Not' o dan y llawr pan dynnwyd yr adeilad i lawr ym 1953 i'w symud i'r Amgueddfa. Mae'n dal yn cael ei ddefnyddio ar gyfer gwasanaethau adeg y Nadolig, y Pasg a Diolchgarwch.

 
 
Penrhiw Chapel Map Plot

Ffeithiau Adeilad:

  • Lleoliad gwreiddiol: Dre-fach Felindre, Sir Gaerfyrddin
  • Dyddiad adeiladu gwreiddiol: 1777
  • Dyddiad agor i'r cyhoedd: 1956
  • Statws rhestredig: Gradd 2
  • Gwybodaeth ymweld