Adrian in the Amazon - part 5 Adrian Plant, 22 Ebrill 2015 Our time at Yanayacu has drawn to a close. The final days fieldwork saw us collecting in the Malaise traps we had previously set and making several forays to a particularly good stream site where we had hoped to find more species of Hemerodromia. Hemerodromia is the focus of Josenir’s PhD work at INPA and we have been searching hard for specimens to help her studies.Alas, many hours of wading up streambeds, sloshing through mud and slithering over mossy spring sources has yielded but a handful. These will be valuable for her studies but we can’t help but feel a bit disappointed by the results on this aspect of our expedition. We have speculated long and hard as to why Hemerodromia has been so hard to find. Perhaps these aquatic insects have been washed out of their streams by the unusually strong rains we are experiencing? It seems that a particularly strong El Nino event has commenced bringing late rains throughout Ecuador.During the evenings we have been running an ultraviolet light to attract nocturnal insects to the Biological Station. A couple of nights ago we were absolutely inundated by insects with vast numbers of hawk moths, tiger moths, giant Hercules beetles and enormous stoneflies (Plecoptera) known as Dobson Flies in the US, coming to the light. It’s odd but the best nights for attracting insects are not warm balmy ones but those with torrential rain and enveloping cloud. And such were the conditions on this particular occasion.To read more about Adrian's expedition - read his past blog posts.
artists in residence Sian Lile-Pastore, 21 Ebrill 2015 For much of March and April (and some of may) we have been lucky enough (with support from Arts Council of Wales and the Heritage Lottery Fund) to have four artists in residence in St Fagans. The artists we appointed are Melissa Appleton, James Parkinson, Claire Prosser and Bedwyr Williams.As the residencies are quite short we were interested more in the artists' process rather than the finished product, and therefore weren't expecting the aritsts to come up wiht an exhibition or any finished pieces of work at the end of it. The artists have all been up to lots of different things - researching, working with staff, looking through the sound and film archive, filming and 3d scanning the site. There's also been lots of meetings and discussions with staff, and generally getting involved with day to day life in the museum.Claire Prosser has been keeping a blog about her work, which you can read right here and I'll keep you up to date about what everyone else has been up to in my next blog.
John Dillwyn Llewelyn — Arloeswr Ffotograffiaeth Cymru Mark Etheridge, 21 Ebrill 2015 Ffotograffau Casgliad John Dillwyn Llewelyn yn Amgueddfa Cymru yw rhai o’r cynharaf a dynnwyd yng Nghymru erioed. Yn ogystal ag oddeutu 850 o brintiau ffotograffig (y rhan fwyaf ar bapur halen), mae yn y casgliad 230 negatif papur Caloteip, 160 negatif gwydr Colodion a rhai dogfennau ac offer ffotograffig. Mae yn y casgliad hefyd negatifau a phrintiau a dynnwyd gan y teulu Llewelyn a nifer o brintiau gan ffotograffwyr eraill a gasglwyd gan y teulu (gan gynnwys Calvert Richard Jones a Roger Fenton). Gallwch weld yr holl luniau a negyddion o gasgliad John Dillwyn Llewelyn ar gatalog Casgliadau Arlein Amgueddfa Cymru. John Dillwyn Llewelyn (1810 – 1882) Ganwyd John Dillwyn Llewelyn yn The Willows, Abertawe ar 12 Ionawr 1810. Roedd y teulu yn byw bedair milltir i’r gogledd ar ystâd Penllergare ers 1817, a phan ddaeth i oed etifeddodd John yr ystâd o’i dad-cu ar ochr ei Fam a chymryd Llewelyn yn gyfenw ychwanegol. Ar yr ystâd yn y 1850au y tynnwyd nifer o’r ffotograffau yn y casgliad hwn. Ar 18 Mehefin 1833 priododd John ag Emma Thomasina Talbot, merch ieuengaf Thomas Mansel Talbot o Margam a Penrice. Mae hyn yn nodedig gan taw cefnder cyntaf Emma oedd y ffotograffydd arloesol William Henry Fox Talbot – dyfeisiwr y broses negatif a fu, ym 1839, mewn cystadleuaeth â’r Ffrancwr Daguerre. Bu farw ar 24 Awst 1882 yn ei gartref yn Llundain, Atherton Grange, ac mae wedi’i gladdu gyda’i wraig Emma ym Mhenllergare. Negatif gwydr colodion o John Dillwyn Llewelyn, tua 1853 Negatif gwydr colodion yn dangos Tŷ Penllergare o’r de, 1858 Gwyddonydd, Botanegydd a Seryddwr Roedd ei deulu yn gyfoethog dros ben gyda’i dad, Lewis Weston Dillwyn, yn berchennog gweithfeydd Crochenwaith Cambrian yn Abertawe. Gallai John felly ganolbwyntio ar ei ddiddordeb ym maes gwyddoniaeth, botaneg a seryddiaeth heb boeni am ennill bywoliaeth. Roedd yn wyddonydd amatur medrus ac yn aelod o Sefydliad Brenhinol De Cymru. Ar dir yr ystâd ym Mhenllergare fe adeiladodd arsyllfa (sy’n dal i sefyll heddiw) a tÅ· tegeirian. Print papur halen yn dangos fâs rosynnau yn y cyntedd yn Nhŷ Penllergare, 1850au Negatif papur caloteip o’r arsyllfa ym Mhenllergare, 1850au Ffotograffydd Arloesol Gyda’i ddiddordeb mawr mewn gwyddoniaeth a chysylltiad teulu ei wraig â Fox Talbot, mae’n hawdd gweld sut y denwyd John at ffotograffiaeth o ddyddiau cyntaf y cyfrwng ym 1839. Prin oedd ei lwyddiant yn y dyddiau cynnar, gyda thechneg Talbot neu Daguerre. Aeth rhai o’r trafferthion technegol yn drech nag ef a trodd ei gefn ar ffotograffiaeth tan ddechrau’r 1850au. O’r ddegawd hon y daw mwyafrif casgliad Amgueddfa Cymru. Fel un o sylfaenwyr Cymdeithas Ffotograffig Llundain (y Gymdeithas Ffotograffig Frenhinol yn ddiweddarach) mynychodd y cyfarfod cyntaf ym 1853. Dangosodd ei waith yn rheolaidd yn arddangosfeydd cynnar y Gymdeithas ac hefyd yn Dundee, arddangosfa Trysorau Celf Manceinion ac arddangosfa Paris 1855. Roedd gan John ddawn o ddal ennyd mewn amser – tonnau, symud cymylau a stêm. Yn arddangosfa Paris ym 1855 dyfarnwyd medal arian iddo am gyfres o bedwar delwedd dan y teitl Motion: tonnau’n torri ym Mae Caswell; llong hwylio ar arfordir Caswell; y llong stêm JUNO yn chwythu stêm yn Nimbych y Pysgod; cymylau uwchlaw Ynys Catrin, Dinbych y Pysgod. Negatif gwydr colodion o’r gyfres Motion yn dangos y llong stêm JUNO yn Nimbych y Pysgod, tua 1855 Negatif gwydr colodion yn dangos John gyda’i gamera caloteip ym 1853 Tynnwyd y ffotograff hwn gan ddefnyddio’r broses Oxymel. Cafodd ei dynnu ar 15 Mawrth 1858 am 1pm, gyda’r plât wedi’i ddatguddio am 15 munud. Golygfa o Abertawe o St. Thomas, gyda llongau hwylio yn y cefndir. Dyfeisio’r Broses Oxymel Ym 1856 dyfeisiodd y broses Oxymel, datblygiad o’r broses colodion oedd yn defnyddio toddiant asid asetig, dŵr a mêl i sefydlogi delweddau. Mantais hyn oedd y gallai negatif gwydr gael ei baratoi ymlaen llaw a’i ddatguddio yn y camera yn ôl y galw. Wedi hyn, doedd ffotograffwyr tirlun ddim yn gorfod cario labordai bychan a phabelli tywyll gyda nhw i bobman. Ym 1856 esboniodd yr Illustrated London News “...y gallai’r platiau gael eu paratoi adref a’u cludo fesul bocs, a meddyliwch am hyn dwristiaid, wrth i chi deithio a tharo ar olygfa wych nid oes ond ffrwyno’r ceffylau, tynnu eich camera, ac mewn mater o funudau gellir cynhyrchu llun, gan law Natur ei hun, fyddai wedi cymryd oriau i’w fraslunio â llaw.” Print papur halen yn dangos John gyda’r holl gyfarpar i greu negatif colodion Y ffotograff cyntaf o ddyn eira yng Nghymru? Tynnwyd y ffotograff oddeutu 1853/54 mwy na thebyg gan Mary Dillwyn neu Thereza Llewelyn. Y Teulu Llewelyn Cafodd John ac Emma saith o blant ond bu farw un pan yn blentyn. Mae’n debyg bod gan nifer o aelodau’r teulu ddiddordeb mewn ffotograffiaeth. Gwaith ei ferch Thereza yw nifer o’r ffotograffau yn y casgliad, ac rydyn ni’n gwybod i Thereza a’i Mam helpu i brintio rhai o’i ffotograffau. Roedd ei chwaer ieuengaf, Mary Dillwyn, hefyd yn amlwg yn y maes a caiff ei chyfri fel ffotograffydd benywaidd cyntaf Cymru. Ffotograff yn dangos y plant Llewelyn yn cael picnic ar y Goppa ger Abertawe ym 1855. Un o gyfres o ffotograffau o’r plant a dynnwyd gan John ar 23 Medi bob blwyddyn – pen-blwydd ei wraig. Casgliad Ffotograffiaeth Hanesyddol Darllen Pellach Penllergare A Victoria Paradise gan Richard Morris, 1999. The Photographer of Penllergare A Life of John Dillwyn Llewelyn 1810-1882 gan Noel Chanan, 2013.
DyddiadurKate – Gwersyll Carcharorion Frongoch Elen Phillips, 20 Ebrill 2015 Erbyn Ebrill 1915, roedd sgil effeithiau’r Rhyfel Mawr i’w gweld a’u teimlo ar lawr gwlad Meirionnydd. Nepell o gartref Kate a’i theulu, fe agorwyd gwersyll i garcharorion rhyfel ar gyn safle distylldy whisgi yn Frongoch – rhyw ddwy filltir o’r Bala.Yn y cof cenedlaethol, rydym yn dueddol o gysylltu Frongoch â’r Gwyddelod. Yma y carcharwyd arweinwyr blaenllaw Gwrthryfel y Pasg ym 1916. Ond yn wreiddiol, carchar i Almaenwyr oedd Frongoch. Bu’r awdurdodau wrthi am wythnosau yn gweddnewid yr hen ddistylldy ar eu cyfer.Y Germans – Prysurdeb di-ail a welir yn hen waith whisgi Fron Goch, yn darparu lle i giwaid y fath sydd i ddyfod yma mewn rhyw fis eto. Wrth syllu oddeutu’r adeilad, a gweled rhwyd-waith o wifrau sydd yn ei amgylchu, gallai dyn feddwl mai haid o greaduriaid gwylltion a mileinig ydynt, ac yn ol a welaf, bydd yn haws i lygoden fynd o gêg cath nag i’r un o honynt ddiengyd. Diolch am hyny; y maent yn ddigon agos atom lle y maent, heb son am gartrefu yn ein hymyl fel hyn. Y Llan 1 Ionawr 1915Yn naturiol, roedd y wasg leol yn llawn erthyglau am ddyfodiad yr Almaenwyr i Frongoch. Wedi’r cyfan, hwn oedd un o’r gwersylloedd cyntaf o’i fath ym Mhrydain yn y cyfnod dan sylw. Gallwn ond ddychmygu chwilfrydedd a gofid y boblogaeth leol pan gyrhaeddodd yr Amlaenwyr cyntaf ar 25 Mawrth 1915.Bydd dydd Iau diweddaf yn ddiwrnod i’w hir gofio yn ardaloedd y Bala, a bydd yr argraffiadau a wnaed ar feddyliau y cannoedd plant ac ereill yn rhwym o aros ar eu cof tra byddant byw, oblegid yr oedd amgylchiad yn un mor eithriadol, sef dyfodiad yn agos i bedwar cant o garcharorion rhyfel i wersyllfa Frongoch, yr hwn sydd o fewn dwy filltir a hanner i’r Bala… Deallwn fod llawer o’r carcharorion uchod wedi eu dal ar ol y frwydr fawr yn Neuve Chapelle. Y Cymro (Lerpwl a’r Wyddgrug) 7 Ebrill 1915Er nad oedd Kate yn un i gofnodi cerrig milltir y rhyfel, mae cyfeiriad byr at yr Almaenwyr yn cyrraedd Frongoch yn ei dyddiadur (hynny a hanes coler ceffyl a'i chwpwrdd newydd!)19 Ebrill – Dros 500 o garcharorion Germanaidd yn dod i Frongoch. Myfi yn mynd ir Post a mynd a choler ceffyl Berwyn House adref. Fewythr Hugh yn dod yma i weld y cwpwrdd.Dyma un o'r ychydig gyfeiriadau uniongyrchol at y rhyfel yn y dyddiadur.
Update - Brinley the boy soldier Elen Phillips, 15 Ebrill 2015 Back in February, I blogged about Brinley Rhys Edmunds – a teenager from Barry who died during the First World War. If you recall, he signed-up when he was under the legal recruitment age, re-enlisted soon after his 18th birthday, but lost his life to dysentery at Konigsbruck Prisoner of War Camp on 5 September 1918.In recent weeks – thanks to a well-known genealogy website – I have been corresponding with two of Brinley’s descendants in the United States – one in Seattle, the other in Pennsylvania. As a curator, it’s always a thrill to reunite families with objects once owned by their ancestors. Better still if they in turn provide additional information for our records.I was so pleased to receive from Brinley’s American relatives a scanned copy of this beautiful imagephotograph of the Edmunds family in about 1905. The photograph shows six year old Brinley (seated) with his elder brother, William, in matching sailor suits, together with their parents, Evan and Christine. I’ve been researching Brinley and his family on-and-off for a number of years. It’s amazing to finally put faces to their names. Here at St Fagans, we have several objects in the collection associated with Brinley’s wartime experiences, some of which will be on display in our redeveloped galleries in 2017. In addition to the pincushion, next of kin plaque and postcard I mentioned last time, we also have his service medals in the collection. The British War Medal and Victory Medal were awarded to him posthumously and sent in an envelope marked ‘On His Majesty’s Service’ to his father in about 1919-20.He is wearing the medals in the portrait shown here which is currently being prepared for photography by Ruth James, Social History Conservator. The portrait was commissioned by Brinley’s parents after his death and was bequeathed to the Museum in 1989 by Eunice Edmunds, his younger sister. We will be using this image, along with the newly-discovered family photograph in America, in the new displays. Contemporary military voices and experiences will also be included in the gallery interpretation. I’ll be focussing on our exciting co-curation programme with the Armed Forces Community Covenant Grant Scheme in the next instalment of this blog.
