Datganiadau i'r Wasg

Yn dair medr o daldra, a phum medr o hyd, mae'r mamoth wedi'i brintio mewn 3D, ac yn gopi o esgyrn mamoth gafodd eu darganfod ym 1986 ar fferm yn Condover ger Amwythig. Ar ôl cael eu cloddio gan dîm o wyddonwyr a gwirfoddolwyr esgyrn, daeth i'r amlwg fod yr esgyrn rhwng 14,000 a 14,500 mlwydd oed – felly dyma'r esgyrn mamoth olaf i gael eu cofnodi ym Mhrydain, a rhai o'r olaf yn Ewrop. 

Dyma'r sgerbwd mamoth blewog mwyaf cyflawn i gael ei ddarganfod ym Mhrydain, dim ond y penglog a'r gynffon sydd ar goll. Cafodd esgyrn o leiaf 3 mamoth bach (3–6 oed) eu darganfod gyda'r oedolyn, ond doedden nhw ddim yn perthyn i'w gilydd. Byddai oedolion gwrywaidd yn gadael yr haid ac yn crwydro ar ben eu hunain neu mewn grwpiau bach o wrywod. Byddai'r oedolion benywaidd a'u rhai bach yn byw gyda'i gilydd mewn grwpiau.

Dywedodd Mared Maggs, Pennaeth Amgueddfa Genedlaethol Caerdydd:

‘Rydym yn hynod o falch i gyhoeddi bod y creadur anhygoel yma wedi cyrraedd Prif Neuadd Amgueddfa Genedlaethol Caerdydd, arddangosfa sy'n rhoi bywyd newydd i Brif Neuadd Amgueddfa Genedlaethol Caerdydd. Fe fydd ymwelwyr yn cael cyfle unigryw i brofi maint pur y mamoth, gan danio rhyfeddod a chwilfrydedd wrth iddynt ymchwilio i fyd diddorol y creaduriaid hyn. 

‘Fe fydd y mamoth yn dyrchafu'r profiad o'r amgueddfa i ymwelwyr newydd a rhai sy'n dychwelyd a dwi'n hynod o hapus i gyrraedd y pwynt le rydym yn gallu dadorchuddio darn anhygoel o hanes. Rydym fethu aros i groesawi bawb a rhannu'r stori hudol tu ôl i'r cawr o oes yr iâ.'

Dywedodd Caroline Buttler,  Pennaeth Datblygu Casgliadau a palaeontolegydd :

‘Dyma ychwanegiad newydd gwych i deulu Amgueddfa Genedlaethol Caerdydd. Bydd yn rhoi cyfle i holl ymwelwyr yr amgueddfa werthfawrogi union faint yr anifail rhyfeddol hwn, a deall y bydd roedd yn byw ynddo 14,000 years ago. Mae'n anhygoel ein bod wedi gallu ail-greu'r sgerbwd hwn gyda thechnoleg fodern fel printio 3D.'

Yn nes ymlaen eleni bydd Amgueddfa Cymru yn gofyn am help i roi enw i'r mamoth, gyda manylion pellach i'w cyhoeddi ar y cyfryngau cymdeithasol ac yn yr amgueddfa dros yr haf.

DIWEDD 

Am fwy o wybodaeth a delweddau, cysylltwch â: Carwyn Evans,  carwyn.evans@amgueddfacymru.ac.uk 

Nodiadau i Olygyddion  

• Roedd y mamothiaid yn byw ochr yn ochr â phobl ( Homo sapiens a Neanderthal), ac roedd pobl yn eu hela er mwyn bwyta'r cig a defnyddio'r ffwr ar gyfer dillad a chytiau. ⁠  ⁠
• Ym Mhrydain adeg y mamothiaid, roedd yna hefyd rinoseros blewog, cawrgeirw, udfilod, eirth ogof a cheffylau. 
• Roedd y mamoth blewog yn un o nifer o wahanol fathau o famoth oedd yn fyw yn y gorffennol, ac roedd rhywogaeth wahanol yn byw yng Ngogledd America.
• Roedd mamothiaid blewog tua 3.5m o daldra. 
• Roedd ysgithrau'r mamoth blewog yn troelli ychydig.
• Roedd rhaid i famothiaid blewog fwyta hyd at 180kg o blanhigion y dydd, gan dreulio hyd at 20 awr y dydd yn pori.
• Cafodd y mamoth ei wneud drwy greu sgan 3D o'r sgerbwd sydd i'w weld yn y Ganolfan Ddarganfod yn Craven Arms, Swydd Amwythig.
• Cafodd yr esgyrn a'r ysgrithrau eu printio mewn 3D a'u paentio i edrych fel esgyrn. 

⁠Amgueddfa Cymru  

Mae Amgueddfa Cymru yn perthyn i bawb ac yma at ddefnydd pawb. Rydyn ni'n elusen, ac mae ein teulu o saith amgueddfa a chanolfan gasgliadau wedi'u gwasgaru ar draws Cymru. Ein nod yw ysbrydoli pawb trwy stori Cymru – yn ein hamgueddfeydd, yn ein cymunedau ac yn ddigidol. 

Rydyn ni am ddim diolch i nawdd Llywodraeth Cymru ac mae croeso cynnes i bawb o bob cymuned.  
 

Dewch i fod yn rhan o stori Cymru – trwy ymweld â ni, gwirfoddoli, ymuno neu gyfrannu. 

https://amgueddfa.cymru  
 

Dilynwch saith amgueddfa teulu Amgueddfa Cymru ar Instagram a Facebook.