Enillwyr Bylbcast 2024 Penny Dacey, 5 Mehefin 2024 Helo Cyfeillion y Gwanwyn,Hoffwn roi ddiolch fawr i'r holl ysgolion a anfonodd geisiadau i mewn ar gyfer ein cystadleuaeth fideo newydd. Roedd o’n anodd iawn i ddewis rhyngddynt, ond pleidleisiodd pawb oedd yn rhan o'r prosiect a'r canlyniad oedd:Enillwyr:Clare Primary SchoolYn Ail:St Mary’s Church in Wales Primary (@StMarysCIWBJ)Cydnabyddiaeth Arbennig:Kirkmichael PrimaryOur Lady’s RC PrimaryGwaith gwych Cyfeillion!Athro’r Ardd
Gwobrau Gwyddonwyr Gwych 2023-24 Penny Dacey, 24 Mai 2024 Annwyl Cyfeillion y Gwanwyn,Hoffwn ddiolch yn fawr iawn i'r holl ysgolion a gymerodd ran yn Ymchwiliad Bylbiau'r Gwanwyn i Ysgolion eleni.Plannodd disgyblion fylbiau ym mis Hydref a gwyliodd drostyn nhw tan wnaethant nhw flodeuo. Wnaethant nhw gofnodi taldra a'r dyddiad flodeuo eu planhigion. Wnaethant hefyd cymryd darlleniadau tymheredd a glawiad bob dydd oeddent yn yr ysgol rhwng cyntaf Tachwedd a diwedd Mawrth, a chofnodi'r wybodaeth hon i wefan Amgueddfa Cymru. Mae'r data hwn wedi bwydo mewn i'n hastudiaeth o'r effeithiau newid hinsawdd ar ddyddiadau blodeuo bylbiau'r gwanwynDyma'r ysgolion sydd wedi ein helpu ni eleni:EnillwyrCymru: St. Mary's CiW PrimaryLloegr: Our Lady of the Assumption Catholic Primary SchoolYr Alban: Gavinburn Primary SchoolGogledd Iwerddon: Portadown Integrated Primary SchoolYn AilCymru: Cornist Park C.PLloegr: Roseacre Primary Academy Yr Alban: Our Lady's RC Primary SchoolGogledd Iwerddon: Sacred Heart Primary School - OmaghCydnabyddiaeth ArbennigCymru:Ysgol Gymraeg TonyrefailYsgol PennantYsgol San SiorYsgol TycroesLloegr:Fleet Wood Lane Primary Stanford in the Vale Gogledd Iwerddon:Irvinestown Primary SchoolSt Joseph and St James's Primary St Patrick's Primary School - EskraClod Uchel Cymru:Bedlinog Community PrimaryChurchstoke CP SchoolForden CiW PrimaryHafod PrimaryHenllys CiW PrimaryLlanfaes CP SchoolPeterston Super Ely CiW PrimaryPil Primary SchoolRaglan VC CiW PrimaryRhayader PrimaryUpper Rhymney PrimaryYsgol Bryn PennantYsgol Casmael (Sir Benfro)Ysgol Gymraeg AberystwythYsgol Gymraeg Dewi SantYsgol Gynradd LlandegfanYsgol Tir MorfaLloegr:Anchorsholme AcademyEaton Valley Primary SchoolEducational DiversityFerndale Primary SchoolKidgate Primary AcademySt John's CE Primary SchoolSylvester Primary AcademyYr Alban:Abbey Primary SchoolBlacklands Primary SchoolClare Primary SchoolCortamlet Primary SchoolCuthbertson Primary SchoolDoonfoot Primary SchoolKirkhill Primary SchoolKirkmichael Primary SchoolLangbank Primary SchoolMilton Primary SchoolNewmains Primary SchoolNewton Primary SchoolSt Peter's Primary SchoolWhatriggs Primary SchoolGogledd Iwerddon:Carrick Primary SchoolClonalig Primary SchoolSt John's Primary SchoolSt Mary's Primary School - MaguiresbridgeSt Peter Primary School - PlumbridgeSt Teresa's Primary - CraigavonTandragee Primary SchoolGwyddonwyr GwychCymru: Albert PrimaryBlaendulais PrimaryCreigiau PrimaryEveswell PrimaryHay on Wye CP SchoolMount Street Junior SchoolNeyland Community SchoolNPTC Newtown CollegePembroke Dock Community SchoolSt. Mary’s CiW School - WrexhamSt. Michael's RC PrimaryTrelai PrimaryWaldo Williams PrimaryYGG Bronllwyn Ysgol DeiniolYsgol Glan Morfa (Conwy)Lloegr: Halsnead Primary SchoolHamstead Junior SchoolNorthwood Community Primary SchoolOld Park Primary SchoolPhoenix Primary SchooPrescot Primary SchoolRowley Hall Primary SchoolTemple Meadow Primary SchoolWaterloo Primary AcademyYr Alban:Alloway Primary SchoolBishopton Primary SchoolElmvale Primary - GlasgowLeslie Primary SchoolLivingston Village Primary SchoolLochwinnoch Primary SchoolLogan Primary SchoolOur Lady and St Francis Primary SchoolOur Lady of Peace PrimaryUnderbank Primary SchoolWindyknowe Primary SchoolGogledd Iwerddon:Grange Primary School KilkeelSt Mary's Primary - CraigavonSt Mary's Primary School - NewryCyfranwyr Cymru:Alaw PrimaryBryn Celyn PrimaryFfynnon Taf Primary Glyncoed PrimaryHafod y Wern Community PrimaryJohnston C.P. SchoolLloegr:Childwall C of E Primary SchoolCronton CE Primary SchoolGrange Primary SchoolMarton Primary Academy and NurseryRoby Park Primary SchoolShireland Technology Primary SchoolSt Kentigern's Primary SchoolSt Paul's C of E AcademySummerhill Primary AcademyYr Alban:Fordbank Primary SchoolMeldrum Primary SchoolSt Conval's Primary SchoolSt Cuthbert's Primary SchoolSt John Ogilvie Primary SchoolSt Patrick's Primary - TroonSt Vincent's Primary SchoolGogledd Iwerddon:St Paul's Primary SchoolWillowbridge Special School
Diwrnod mewn archeoleg - offer carreg cynhanesyddol Chloe Ward, 1 Mai 2024 gan Sam, Mark, Hannah a Caitlin gwirfoddolwyr Amgueddfa CymruPedwar gwirfoddolwr ydym ni a atebodd yr hysbyseb cyfle gwirfoddoli ar wefan Amgueddfa Cymru, a drefnwyd gan Elizabeth Walker, Prif Guradur yr Amgueddfa. Roedd cyfle i helpu i ddidoli a chatalogio casgliad o offer carreg cynhanesyddol.Daw'r offer o'r casgliad sylweddol a wnaed gan Henry Stopes, casglwr preifat, ar ddiwedd y 19eg Ganrif. Amcangyfrifir bod rhwng 50,000 a 70,000 o arteffactau, gyda hanner miliwn o flynyddoedd o hanes, yn bennaf Prydeinig, ond mae'r casgliad hefyd yn cynnwys rhai gwrthrychau tramor dirgel.Bob dydd Iau, gydag Elizabeth, rydyn ni'n treulio tair awr yn didoli'r blychau, gan rifo a chategoreiddio pob eitem. Mae’n waith cyffrous ac yn aml yn cael ei stopio pan fydd rhywun yn dod o hyd i rywbeth mor anarferol, maen nhw eisiau ei rannu gyda’r grŵp. Megis pen bwyell gaboledig Neolithig, wedi torri ac yna'n amlwg wedi'i hailgylchu neu hyd yn oed bêl gerfiedig Neolithig. Bydd Elizabeth bob amser yn ein helpu i adnabod a chynorthwyo gyda ffeithiau diddorol am yr offer carreg. Wrth i ni weithio rydym hefyd yn cynnal trafodaethau diddorol sydd hyd yma wedi amrywio o Beyonce i Ryfel y Boer; Neanderthaliaid i ffilmiau arswyd Corea! Pwy a wyr beth fydd pynciau'r wythnos nesaf?Rydym ni, fel gwirfoddolwyr, yn teimlo’n ffodus i gael y cyfle hwn i fod yn rhan o’r gwaith amgueddfa ymarferol hwn, i gynnig ein hamser ac i fod yn rhan o’r gwaith o gofnodi casgliad Henry Stopes a fydd yn helpu gydag ymchwil offer carreg yn y dyfodol. Mae’r cyfle hwn yn ffordd ddiddorol o weld sut mae’r tu ôl i’r llenni yn gweithio mewn amgueddfa, ac mae’r wybodaeth a geir yn hynod ddefnyddiol i’n gyrfaoedd ym maes archaeoleg yn y dyfodol. Mae'r swm yr ydym i gyd wedi'i ddysgu o ddim ond 3 awr yr wythnos yn llawer mwy nag y byddem wedi meddwl.Hyd yn hyn rydym wedi didoli, ail-becynnu a dogfennu 4,659 o offer a mewnbynnu 2,265 o gofnodion newydd i gronfa ddata'r casgliad.
GRAFT March Josh David-Read, 11 Ebrill 2024 “March brings breezes, loud and shrill, To stir the dancing daffodil.” Sara Coleridge, The Garden Year March is Most Likely the Gardener's Busiest Month!This month has consisted of sowing, sowing, and more sowing! We've sown different varieties of tomatoes, aubergines, runner beans, chilies, watermelons, salad leaves, herbs, and roots (to name a few!). Most have started life in propagators in the orange container (more on that later) or in the polytunnel, as most seedlings prefer a warm environment to germinate. Hardier seeds like spinach have been directly sown outside.Move Over, Marvin Gaye!Ani and Laurence expertly pruned the grapevine in the polytunnel. This is the time to cut back the vine to encourage new growth. Don't be afraid to cut back more than you think. The rule of thumb is to choose a few of the strongest canes to leave and prune the rest. Typically, people choose 10 to 12 good canes and shorten them to four or five buds each.The Hügelkultur MethodWe tried the Hügelkultur method with our raised beds alongside the glass panels of the colonnade. In Hügelkultur, you layer different organic materials together, which will slowly release nutrients into the soil for years to come. To try it yourself, simply add a base layer of cardboard, wood such as logs and smaller dried twigs, and hay or grass cuttings, followed by green organic material. Then layer a lot of compost and topsoil, and you're ready to plant. Please note that the soil level will fall as the layers decompose. In this case, simply add another layer of soil to the top.Bye-Bye, Orange!This month has seen us update one of the staples in the GRAFT garden: the orange container. Over the years, the vibrant orange container has, well, become a bit tired and showed its age. So we decided to give it a facelift and employed the expertise of brothers Hassan and Kareem, who designed and painted the container. It's turned some heads and really given the garden a new lease on life! The design reflects the important elements of the garden and connects to nature.A Cockleshell PathwayWe took delivery of some Penclawdd cockles to build a cockleshell pathway, making the garden more accessible, especially on rainy days. This will be an ongoing project, so watch this space!Natural Dyes WorkshopOn Thursday, March 14th, GRAFT volunteers visited the National Wool Museum in Drefach to learn about natural dyes and how to incorporate them into the GRAFT garden.Susan taught everyone about the natural dyeing process using different plants. Then, everyone had a go at dyeing wool themselves in various colors. They even gave GRAFT seeds to get started, which we plan to plant this month!Chai and Chat Takeover We are fortunate to be able to work with and host many community events and groups here at the Waterfront Museum! We're even more fortunate to offer them a taste of different aspects of the museum. On Wednesday, March 27th, the Chai and Chat group, which meets weekly at the museum, visited GRAFT and helped plant some seeds, transplant tomato seedlings, move strawberry plants, and harvest salad from our polytunnel. We're excited to welcome them back to the garden in the future!Farewell, Zoë!March also sees us sadly say farewell to one of the project founders, Zoë, who will be leaving the museum for new adventures! She leaves a great legacy in GRAFT and will be missed by all the volunteers, partners, and staff who use the garden.I will be updating readers every month or two months with the general work we have done in the garden. We will pass on information we have learnt, things we have done well (and not so well) and any tips for budding gardeners (or experienced gardeners) out there to take to your own green space. I will also include a seasonal recipe from The Shared Plate using ingredients from GRAFT.
Hindreulio'r Storm Penny Dacey, 11 Ebrill 2024 Sut oedd y tywydd yn 2023?Roedd 2023 yn wlyb ac yn gynnes! Gwelwyd tymereddau yn torri record ym mis Mehefin, ton wres ym mis Medi ac un ar ddeg o stormydd a enwir! Hon oedd yr ail flwyddyn gynhesaf i'r DU ers i gofnodion cychwyn ym 1884, gyda dim ond 2022 yn dod i mewn yn gynhesach. Hon oedd y flwyddyn gynhesaf erioed i Gymru a Gogledd Iwerddon ac fe welodd rhai rhannau o'r DU dros draean yn fwy o law nag y bydden nhw'n ei ddisgwyl fel arfer.Beth oedd y stormydd a enwir?Y stormydd enwyd a ymwelodd â'r DU yn 2023 oedd Otto (Chwefror), Noa (Ebrill), Antoni a Betty (Awst), Agnes (Medi), Babet (Hydref), Ciaran a Debi (Tachwedd), Elin, Fergus a Gerrit (Rhagfyr).Mae 'Tymor y Storm' yn rhedeg o fis Medi un flwyddyn hyd at fis Awst y nesaf. Mae hyn yn cyd-fynd yn dda â ffrâm amser ein Hymchwiliad, sy'n rhedeg am flwyddyn academaidd lawn. O fis Medi 2022 i fis Awst 2023 roedd pedwar storm wedi'u henwi. O fis Medi 2023 hyd yn hyn, mae un ar ddeg storm eisoes wedi'u henwi! Mae hyn yn gwneud am ddata a sylwadau tywydd diddorol iawn gan ein hysgolion! Y stormydd sydd wedi digwydd hyd yma yn 2024 yw Henk, Isha a Jocelyn (Ionawr), a Kathleen (Ebrill).Pwy sy'n dewis enwau'r stormydd?Dechreuodd y Swyddfa Dywydd enwi stormydd ar gyfer y DU yn 2015. Maent yn rhyddhau rhestr o enwau a gynlluniwyd ar ddechrau pob tymor storm. Mae gwledydd Ewropeaidd eraill hefyd yn enwi stormydd, ac os bydd yr un storm yn effeithio ar un o'r gwledydd hyn yn ddiweddarach, yna byddant yn mabwysiadu'r enw sydd eisoes yn cael ei ddefnyddio. Digwyddodd hyn yn 2023 gyda storm Otto a storm Noa, a gafodd eu henwi gan wahanol grwpiau.Gallwch awgrymu enwau i'r Swyddfa Dywydd ar gyfer y Tymor Storm nesaf yma:Pam mae stormydd yn cael eu henwi?Mae stormydd yn cael eu henwi i godi ymwybyddiaeth. Mae ymchwil yn dangos bod pobl yn clywed am stormydd a enwir yn ehangach ac yn deall y cysylltiad rhwng y storm a'r materion y mae'n eu hachosi ledled y DU yn well. Mae pobl yn disgwyl i storm enwyd fod yn aflonyddgar, ac maen nhw'n fwy tebygol o gymryd camau i baratoi ar gyfer y tywydd garw. Mae'r dewis i enwi storm yn dibynnu ar yr effaith y disgwylir iddi ei chael. Nid yn unig cyflymder gwynt, ond gall pethau fel lle mae disgwyl i'r storm ddigwydd, yr adeg o'r flwyddyn, amser o'r dydd a hyd yn oed diwrnod yr wythnos i gyd effeithio ar y penderfyniad a fydd y storm yn cael ei henwi!Beth yw'r enwau stormydd arfaethedig nesaf ar gyfer tymor stormydd 2023/24?Lilian, Minnie, Nicholas, Olga, Piet, Regina, Stuart, Tamiko, Vincent a Walid.Yn ddiddorol, dewiswyd pedwar o'r enwau stormydd hyn (Ciaran, Debi, Regina a Stuart) er anrhydedd i bobl sydd wedi cael eu cydnabod am helpu i amddiffyn eraill rhag tywydd eithafol.Pa sylwadau mae ysgolion wedi eu rhannu am y stormydd hyn?Ysgol Cuthbertson: A tree was blown up in our garden, revealing its roots and posing a threat to safety. We have limited access to the bulbs until the tree is secured. Two storms in one week, the highest wind we have ever felt. Storm Isha and Jacqueline. We have the beginnings of green sprouts showing though.Ysgol Alloway: Stormy weather this week. Inside for play due to high winds and rain.Ysgol Irvinestown: We weren’t able to record weather data this week due to storm Isha and Storm Jocelyn. Our potted bulbs all tumbled over and fell out of their pots and the weather recording equipment was also affected. We are aiming to get all back up and running again as soon as possible.Ysgol Kirkmichael: What a week it has been. We have had two storms, so much wind and rain and even some power cuts. Our rain gauge had fallen over on Monday, Tuesday, and Wednesday because of the wind, so we discussed how we can wedge it into the soil more effectively. It was also getting warmer towards the end of the week.Ysgol Doonfoot: We have had TWO storms this week which has meant that we have had lots and lots of rain. The temperature is definitely increasing as the weeks progress. No blooms yet. Our Mystery Bulbs have been growing and we already have a list of guesses snowdrops, bluebells, narcissi and...more crocuses just to fool us.Ysgol Kirkmichael: What a week for the weather. Overnight on Wednesday into Thursday we hit lows of -14. So very cold, although we feel like once it hits a certain (low) temperature it doesn’t feel any more cold. We are hoping though that this extreme cold hasn’t damaged our bulbs, and hope to see some signs of growth soon. Next week we have a weather storm forecast - lots of crazy weather.Ysgol St Mary's: Storm Debi was Monday.YGG Bronllwyn: Bad storms with thunder and lightning on Thursday.Ysgol St John Ogilvie: Very heavy rain. Storm conditions.Ysgol Fleet Wood Lane: We seem to have survived Storm Ciaran on this side of the country.