Casgliadau Arlein

Clai neu laid, neu clom fel y câi ei alw yn yr ardal, a ddefnyddiwyd i godi'r bwthyn hwn. Roedd y clai'n cael ei gloddio ar y safle a'i gymysgu â gwellt, pridd a cherrig mân. Roedd y clom yn cael ei osod fesul haen ac roedd rhaid i bob haen sychu am rai dyddiau cyn gosod yr haen nesaf. Dwy set o nenffyrch ag uniad sgarff sy'n cynnal y to. Byddai plethwaith o wiail, eithin a tho gwellt yn cael eu gosod drostynt. Gwnaed y daflod, y pared a brest y simnai o blethwaith hefyd.

Codwyd y bwthyn ar dir stad Taliaris, tua 1770 mae'n fwy na thebyg, ac ar y stad y byddai'r trigolion gwreiddiol yn gweithio. Mae'r dodrefn plaen yn nodweddiadol o gartref gwas ffarm tua diwedd y 18fed ganrif. Roedd y sgiw wrth y tân yn ddarn pwysig o ddodrefn oedd yn helpu i atal drafftiau. Roedd i'r bwrdd ddiben ymarferol hefyd. Roedd yn hir ac yn gul er mwyn rhoi rhagor o le byw i'r teulu ac roedd ynddo ddroriau dwfn i gadw pethau. Ceir dau wely pyst yn y man cysgu — byddai'r pyst yn cael eu defnyddio i hongian sachliain er mwyn cadw'r gwres i mewn yn y nos. Cafodd y bwthyn ei symud ym 1990.

Y tu allan, mae twlc mochyn bychan o gerrig, a llofft i'r ieir uwchben, a tho o deils cerrig.