Wrth i waith ailddatblygu ar y safle fynd yn ei flaen, mae cymuned bwysig o greaduriaid bach yn cymeryd blaenoriaeth yn ein cynlluniau - ein ystlumod bach! 

Gan weithio yn agos gyda'r Ecolegydd Carola Hoskins o SK Environmental Solutions Ltd, rydym wedi bod yn cadw llygaid ar yr ystlumod i gyd ar y safle a rydym yn gwarchod 10 clwyd ar y safle. 

Ystlumod soprano pipistrelle a pipistrelle cyffredinol yw rhain, sef dau o’r mathau lleiaf o ystlumod yn y DU.  

Mae 7 clwyd yn cael eu defnyddio gan ystlumod gwrywiadd, neu ystlymod benywaidd sydd ddim yn cario babi ond mae un yn arbennig iawn gan ei fod yn glwyd famolaeth sy’n cefnogi 65 ystlym yn ystod cynfod prysur yr haf.

Lle Diogel i Groesawu Bywyd Newydd

Mae’r ystlymod yn cysgu mewn lleoliadau gwahanol ar hyn o bryd ond rydym yn digswyl iddynt ddychwelyd i'r safle tua diwedd Ebrill pan fydd 35 ystlym benywaidd yn setlo mewn i’w clwyd mamolaeth. Erbyn diwedd Mai neu dechrau Mehefin, bydd bob Mam yn rhoi genedigaeth i un cenau gan ddwblu maint y gytref dros nos! Er bod 65 ystlum yn swnio fel nifer da, mae hyn mewn gwirionedd yn gytref famolaeth fach, sy’n ei wneud yn un pwysig iawn. 

Addasiad Natur bendigedig

"Er bod gan yr ystlumod nifer o nodweddion difyr, un o’r pethau mwyaf diddorol ydi’r ffaith ei bod yn gallu oedi beichiogrwydd." meddai Carola. 

"Byddant yn gwneud hyn drwy storio’r sberm o’r hydref drwy’r gaeaf oer. Mae hyn yn galluogi nhw eni yn ystod tywydd cynhesach y gwanwyn, ble mae mwy o fwyd ar gael iddynt a gwell siawns o oroesi. Dyma un o’r prif resymau pam fod yr ystlumod yn ffynnu yn y DU."

Cadwraeth yn Ganolog i’n Gwaith Ail Ddatblygu

Mae ystlumod a’u clwydi yn cael eu gwarchod yn gyfreithiol, sy’n golygu fod unrhyw waith i’r toeau neu leoliadau posib i ystlumod ymgartrefu yn gorfod digwydd dan drwydded. Mae’r gwaith hwn yn gorfod digwydd yn ystod y gaeaf, tra bod yr ystlumod yn cysgu mewn lleoliad arall. 

Mae Carola yn gweithio gyda’n tîm ni er mwyn cynghori a rhoi arweiniad ar y gwaith yma er mwyn sicrhau fod y mynedfaoedd dal ar agor, fod y strwythur yn ddiogel a bod y gofodau yn rhydd i’r ystlumod ddychwelyd yn y gwanwyn. 

Rydym yn falch iawn o warchod y mamaliaid bychain yma, sydd wedi bod yn ymgartrefu yn yr amgueddfa ers amser maith.

Ariannwyd y project gan Gronfa Treftadaeth y Loteri Genedlaethol, Llywodraeth y DU drwy Gyngor Gwynedd fel rhan o’r prosiect Llewyrch o'r Llechi, Llywodraeth Cymru yn cynnwys Rhaglen Cyfleusterau Cymunedol,  Sefydliad Wolfson, Sefydliad Garfield Weston ac arianwyr eraill.                                        Rydym yn ddiolchgar iawn i’n cyllidwyr i gyd am eu cefnogaeth.

Mae project diddorol wedi bod ar waith yn Amgueddfa Cymru dros y blynyddoedd diwethaf. Gyda chymorth Cymdeithas Naturiaethwyr Caerdydd, mae mil a mwy o ffotograffau a dynnwyd gan y naturiaethwr arloesol o Gymru, Harry Morrey-Salmon (1891 – 1985) wedi'u digideiddio a byddant yn cael eu hychwanegu at Gasgliadau Ar-lein yr Amgueddfa.  Mae cadw'r delweddau rhyfeddol hyn wedi bod yn dasg aruthrol ond hynod werth chweil. Mae eu gweld yn dod yn fyw ar y sgrin, a gwybod y byddant ar gael ar-lein cyn bo hir i bawb eu harchwilio, wedi bod yn uchafbwynt go iawn.

Mae'r casgliad hwn yn fwy na ffotograffiaeth hardd yn unig. Mae'n cynnig cipolwg prin ar fywyd gwyllt Cymru gydol yr ugeinfed ganrif, gan gofnodi manylion gwyddonol a threftadaeth ddiwylliannol ym mhob ffrâm. Mae'n dathlu gwaith gwych Morrey-Salmon a'i ymroddiad i'w grefft; anrhydedd oedd cyfrannu at ei waddol.

Pam mae digideiddio mor bwysig?

Mae digideiddio yn fwy na dim ond sganio hen ffotograffau; mae'n offeryn pwerus ar gyfer cadwraeth. Pan fyddwn ni'n digideiddio casgliad fel un Morrey-Salmon, nid creu copïau wedi’u digideiddio yn unig ydyn ni; rydyn ni'n diogelu deunyddiau bregus rhag traul amser.

Mae ffotograffau Morrey-Salmon yn ddegawdau oed. Mae rhai wedi pylu, eraill yn sensitif, ac mae pob un yn agored i ddifrod gan olau, cyffwrdd a thrin a thrafod, neu newidiadau amgylcheddol. Mae Cymdeithas Naturiaethwyr Caerdydd wedi gwneud gwaith anhygoel o adnabod, glanhau a threfnu'r delweddau hyn i ni, fel y gallai Robin Maggs, ein ffotograffydd, droi'r delweddau hyn yn ffeiliau wedi’u digideiddio cydraniad uchel. 

Fy rôl i fel Cynorthwyydd Dogfennau oedd rhoi'r holl metadata yn ein system gasglu. Efallai ei fod yn swnio braidd yn dechnegol, ond yn y bôn, metadata yw sut rydyn ni'n rhoi cyd-destun ac ystyr i bob delwedd.

Yn achos casgliad Harry Morrey-Salmon, roedd hyn yn golygu archwilio pob ffotograff yn ofalus a chofnodi manylion fel:

1. - Beth sydd yn y llun – adar, tirweddau, pobl, neu fywyd gwyllt.
2.  
3. - Lle cafodd y llun ei dynnu – rhywle yng Nghymru fel arfer, ond weithiau'n bellach i ffwrdd.
4.  
5. - Pryd y cafodd ei dynnu – os yw'n hysbys, neu amcangyfrif yn seiliedig ar gliwiau.

• - Unrhyw nodiadau neu gapsiynau. edd gen i ddigonedd o ddyddiaduron a llythyrau gan Morrey-Salmon i roi'r llun yn ei gyd-destun. 

Roedd pob cofnod yn rhyw fath o fini-ymchwiliad. Roedd nodiadau yn llawysgrifen Morrey-Salmon ei hun yn cyd-fynd â rhai lluniau, a oedd yn cynnig gwybodaeth am y rhywogaethau a welodd neu'r lleoliadau dan sylw. Roedd eraill yn fwy dirgel, ac yn gofyn am ychydig o waith ditectif, croesgyfeirio lleoliadau, adnabod rhywogaethau adar, neu ddehongli'r wynebau yn y lluniau.

Yr hyn wnaeth fy nharo’n bennaf oedd sut mae'r wybodaeth hon yn trawsnewid delwedd syml yn rhywbeth y gellir ei chwilio a'i rannu. Hebddi, dim ond rhywbeth gweledol yw llun. Gyda gwybodaeth, mae'n dod yn rhan o stori fwy; sy’n gysylltiedig â lle, amser, ac angerdd yr unigolyn am fyd natur.

Ar ben hynny, mae'r broses wedi gwneud i mi fyfyrio ar faint o ofal a gwaith sy’n mynd i sicrhau bod casgliadau'r amgueddfa yn fwy hygyrch. Y tu ôl i bob delwedd welwch chi ar-lein, mae rhywun wedi cymryd yr amser i'w disgrifio, ei thagio, a sicrhau bod ymchwilwyr, adarwyr, neu borwyr chwilfrydig yn gallu dod o hyd iddi.

Unwaith y bydd ffotograff wedi'i ddigideiddio, gellir ei storio'n ddiogel, creu copi wrth gefn ohono a'i rannu ledled y byd. Mae'n dod yn rhan o archif fyw, sy'n hygyrch i unrhyw un sy'n ymddiddori yn hanes naturiol Cymru. Nid yw'r ffotograffau arloesol hyn yn hel llwch yn un o storfeydd yr amgueddfa mwyach; gall unrhyw un, ymhob cwr o’r byd, archwilio'r delweddau.

Mewn ffordd, mae digideiddio yn rhoi bywyd newydd i gasgliadau hanesyddol. Mae'n caniatáu inni gysylltu'r gorffennol â'r presennol ac yn sicrhau nad yw'r straeon sydd yn y ffotograffau hyn, o adar, tirweddau, ac ymroddiad Morrey-Salmon i natur, yn mynd yn angof dros amser.

Uchafbwyntiau'r Casgliad

Mae'r broses ddigideiddio wedi datgelu sawl darganfyddiad cyffrous sy'n taflu goleuni ar fywyd a gwaith Morrey-Salmon. 

Ymhlith trysorau niferus y casgliad mae'r hyn sy'n ymddangos fel ffotograff cynharaf Morrey-Salmon sydd wedi goroesi, o aderyn: cornchwiglen, yn eistedd ar nyth, a dynnwyd ym mis Ebrill 1909. Ar yr olwg gyntaf, efallai mai dyma oedd ei ymgais gyntaf i dynnu llun o aderyn, ond mae ei ddyddiaduron yn adrodd stori wahanol. Mewn cofnodion cynharach, mae Morrey-Salmon yn ysgrifennu am dynnu lluniau o adar amrywiol, ac mae yna sawl delwedd o nythod ac wyau sy'n rhagflaenu’r llun hwn. Felly, er nad y llun hwn o gornchwiglen yw'r cyntaf iddo ei dynnu erioed, mae'n debyg mai dyma'r hynaf sydd wedi goroesi hyd heddiw. Mae'n atgof pwysig o ba mor fregus y gall archifau ffotograffig fod a pha mor lwcus ydyn ni i gael y cipolwg hwn ar ei waith cynnar.

Cofnododd Morrey-Salmon lawer o ymweliad y Gyngres Adareg Ryngwladol ag Ynys Sgogwm ym 1934. Daeth cant a mwy o bobl i'r ynys hon ger arfordir Sir Benfro, gan gyrraedd a gadael mewn steil ar fwrdd dwy long ddistryw y Llynges Frenhinol, HMS Windsor a HMS Wolfhound, a hwyliodd o Ddinbych-y-pysgod i'r ynys.

Mae ffotograffau Morrey-Salmon yn cynnig cipolwg byw ar yr achlysur hanesyddol hwn, sydd nid yn unig yn dangos bwrlwm y gyngres ond hefyd rhai o’r wynebau cyfarwydd. Mae'r adarwr Cymreig Ronald Lockley, ffigwr allweddol yn hanes naturiol Sgogwm, yn ymddangos mewn sawl llun, yn ogystal â’r cyn-Frenin Ferdinand I o Fwlgaria, a oedd yn adarwr brwd ei hun.

Wrth i mi ddigideiddio archif ffotograffig Morrey-Salmon, dechreuodd enwau mwy cyfarwydd godi eu pen. Yn eu plith, cyfres o ddelweddau o sbesimenau blodau, wedi'u labelu 'Miss Vachell's’. Ar y dechrau, doedd yr enw ddim yn canu cloch, ond ar ôl mymryn o waith cloddio, sylweddolais mai sbesimenau llysieuol Eleanor Vachell oedden nhw, botanegydd nodedig o Gymru sydd, fel Morrey-Salmon, â chysylltiadau agos ag Amgueddfa Cymru.

Pleser o'r mwyaf oedd canfod y cysylltiadau hyn rhwng enwau mor ddylanwadol yn hanes naturiol Cymru. Y pethau bychain sy'n gwneud y broses ddigideiddio mor werth chweil, gan ei fod nid yn unig yn gwarchod y gorffennol, ond yn dod â'i straeon i'r golwg.

Gwarchod y gorffennol, ar gyfer y dyfodol

Mae digideiddio ffotograffau Harry Morrey-Salmon wedi bod yn fwy na thasg dechnegol yn unig, mae wedi bod yn gyfle i ailddarganfod straeon, cysylltiadau, ac unigolion rhyfeddol a luniodd hanes naturiol Cymru. O adaregwyr a botanegwyr i aelodau o deuluoedd brenhinol, mae pob delwedd yn cynnig cipolwg ar waddol cyfoethog a diddorol.

Diolch o galon i Gymdeithas Naturiaethwyr Caerdydd am eu cyfraniadau gwerthfawr a'u hymroddiad i'r project hwn. Mae eu gwaith caled a'u cefnogaeth wedi chwarae rhan allweddol wrth helpu i warchod a rhannu gwaddol Morrey-Salmon gyda chynulleidfa ehangach. Bu'n fraint helpu i wneud y casgliad hwn yn fwy hygyrch i'r cyhoedd, ac rwy'n gobeithio y bydd y ffotograffau hyn yn parhau i ennyn chwilfrydedd a gwerthfawrogiad am y byd naturiol, yn union fel y gwnaethant i'r rhai a'u cofnododd ar gamera am y tro cyntaf.

Mae'r ffotograffau wedi'u digideiddio ar gael trwy gasgliad ar-lein yr amgueddfa yma: Casgliadau Ar-lein | Amgueddfa Cymru

Chwarelwyr Amgueddfa Lechi Cymru yn symud o’r chwarel i’r castell!  

Am y tro cyntaf erioed mae chwarelwyr llechi yn gweithio yng Nghastell Penrhyn – cartref un o berchnogion chwarel cyfoethocaf Cymru. 

Mae chwarelwyr o Amgueddfa Lechi Cymru, sydd fel arfer i’w gweld yn yr amgueddfa yn Llanberis, wedi symud dros-dro i arddangos eu sgil a’u crefft yn y Castell. 

Mae hyn yn digwydd wrth i Amgueddfa Lechi Cymru gau ei drysau am gyfnod ar gyfer ailddatblygiad mawr. Oherwydd y gwaith hwn mae’r amgueddfa, sy’n rhan o deulu Amgueddfa Cymru, wedi penderfynu rhannu ei stori mewn lleoliadau eraill o fewn safle treftadaeth byd Tirwedd Llechi Gogledd-orllewin Cymru. 

Sefydlwyd Chwarel y Penrhyn gan y teulu Pennant. Roedd yn un o brif chwareli llechi Cymru am bron i 150 o flynyddoedd, ac roedd yr amodau gweithio’n galed iawn yno. Ym 1900, aeth dros 2,000 o weithwyr ar streic am well cyflogau ac amodau gweithio – penllanw blynyddoedd lawer o wrthdaro ac anfodlonrwydd. 

Roedd Streic y Penrhyn yn un hir a chwerw. Fe barodd dros dair blynedd, un o’r streiciau diwydiannol hiraf yn hanes Prydain, ac achosodd galedi difrifol i’r chwarelwyr a’u teuluoedd. Rhwygwyd y gymuned yn ddwy; rhwng y ‘streicwyr’ a achosodd yn driw i’r streic neu adael i ddod o hyd i waith arall, a’r ‘bradwyr’ a ddychwelodd i’r chwarel. ⁠ 

I nifer o drigolion yr ardal, mae’r Castell yn dal i fod yn symbol o gyfoeth a gormes. Yn hanesyddol, fyddai’r chwarelwyr byth yn croesi trothwy’r Castell, ac mae llawer o’u teuluoedd wedi cadw draw ar hyd y blynyddoedd. 

Mae Castell Penrhyn a’r gerddi bellach dan ofal Ymddiriedolaeth Genedlaethol Cymru, ac mae’r safle wedi bod yn cydweithio gyda thrigolion yr ardal ac artistiaid ers dros ddegawd i rannu mwy o’r hanes, ac ailgysylltu â’r gymuned leol, fel yr esboniodd Ceri Williams, Rheolwr Cyffredinol Castell Penrhyn: 

“Dros y degawd a mwy diwethaf, rydym wedi bod yn ail-edrych ar ein ffordd o rannu hanes a chysylltiadau diwydiannol a threfedigaethol Castell Penrhyn. Rydym wedi cyflawni cymaint ar hyd y cyfnod, ond mae croesawu’r chwarelwyr i’r castell yn garreg filltir arwyddocaol o ran ailgysylltu’r gymuned â’r safle hanesyddol hwn. 

⁠Yn barod, mae torfeydd wedi bod yn ymgasglu i wylio’r arddangosfa hollti llechi, sydd yn ddathliad o grefftwyr lleol, ond hefyd yn brofiad sy’n ychwanegu at hanes diwydiannol y castell. Edrychwn ymlaen at barhau i weithio gydag Amgueddfa Lechi Cymru dros y misoedd i ddod, a chynnig ymweliad unigryw a chofiadwy i Gastell Penrhyn.”

I Amgueddfa Lechi Cymru, mae’r cyfle i’w chwarelwyr arddangos eu gwaith yng Nghastell Penrhyn yn rhan allweddol o’r rhaglen ailddatblygu, ac yn benodol ymgyrch Amgueddfa ar y Lôn yn 2025, sy’n adleoli elfennau o’r amgueddfa tra bod y safle ar gau. 

Dywedodd Elen Roberts, Pennaeth Amgueddfa Lechi Cymru: 

“Rydym yn ddiolchgar iawn i’r tîm yng Nghastell Penrhyn ac i Ymddiriedolaeth Genedlaethol Cymru am roi’r cyfle unigryw hwn i ni gydweithio fel rhan o raglen ailddatblygu Amgueddfa Lechi Cymru.  Rydym wedi gweithio’n agos gyda’r Ymddiriedolaeth dros y blynyddoedd i rannu hanes y diwydiant llechi, ac mae’r cyfle i rannu sgiliau a straeon ein chwarelwyr yn beth mawr i’r ddwy ochr. Bydd symud i Gastell Penrhyn – ac i safleoedd eraill yn yr ardal Treftadaeth Byd – yn ystod ailddatblygiad yr amgueddfa yn gyfle i ni gyrraedd cynulleidfaoedd newydd a sicrhau bod ein stori yn parhau tu hwnt i furiau’r amgueddfa. 

Bydd ein staff ar eu hennill o gael dal i weithio gyda’r cyhoedd, a gwella eu gwybodaeth o hanes y llechi, a gobeithio y bydd ymwelwyr ar eu hennill o gwrdd â staff yr amgueddfa mewn lleoliadau newydd a fydd – ynghyd â’r cynnig presennol i ymwelwyr â Chastell Penrhyn – yn cynnig persbectif newydd ar stori’r llechi.”

Mae’r Amgueddfa a’r Castell yn rhannau allweddol o safle Treftadaeth Byd Tirwedd Llechi Gogledd-orllewin Cymru. Croesawyd y datblygiad gan yr Arglwydd Dafydd Wigley, Cadeirydd Partneriaeth Llechi Cymru:

 “Mae Cyngor Gwynedd a’i bartneriaid wedi cydweithio ers blynyddoedd i ddatblygu partneriaeth gref er mwyn sicrhau statws treftadaeth byd i Dirwedd Llechi Gogledd-orllewin Cymru. Mae canlyniadau’r bartneriaeth gref hon nawr yn dwyn ffrwyth wrth i ni weld buddsoddiad sylweddol o dros £30m drwy raglen weithgareddau Llewyrch o’r Llechi – fel y rhai yn Amgueddfa Lechi Cymru a lleoliadau eraill ar draws yr ardal. Rydym hefyd yn gweld ffyrdd newydd ac arloesol o gydweithio i gyrraedd cynulleidfaoedd newydd, cynnig profiadau newydd, a rhannu stori fyd-eang llechi Cymru.” 

Mae’r chwarelwyr yng Nghastell Penrhyn bob dydd yn ystod 2025.                                         

Am fwy o hanes y Castell ewch i wefan Castell Penrhyn: www.nationaltrust.org.uk/cy/visit/wales/penrhyn-castle-and-garden

Y mis yma, mae un o arddangosfeydd mwyaf Amgueddfa Genedlaethol y Glannau yn cael ei datgymalu, gan baratoi’r tir ar gyfer ein hailddatblygiad.

Dyma ein tair “paternoster” – lifftiau sy’n cylchdroi’n barhaus ac sydd bron yn cyrraedd y nenfwd. Yn hanesyddol, defnyddiwyd lifftiau paternoster mewn adeiladau fel y gallai pobl gamu i mewn ac allan ar unrhyw lawr yr oeddent yn ei ddymuno. Roedd paternosterau’r amgueddfa wedi galluogi i ni arddangos gwahanol wrthrychau o’r casgliad, gyda’r gwrthrychau yn symud o gwmpas gan adael i ymwelwyr weld a dysgu mwy am yr ystod eang o wrthrychau. 

Gyda gerau yn cylchdroi, cadwyni a synau metel yn crechian, roedd dyluniad y paternosterau yn adleisio gwreiddiau diwydiannol y tirwedd cyfagos a ffocws thematig yr amgueddfa, gyda’r casynau arddangos yn llawn enghreifftiau o fetelau wedi’u gweithgynhyrchu yng Nghymru, ac yn rhyngwladol gan ddefnyddio metelau Cymreig.

Roedd yr arddangosfa yn dathlu sgiliau gweithwyr metel Cymru gan amlygu ar yr un pryd effaith y diwydiannau hyn ar y byd ehanghach.

Wrth gynllunio Amgueddfa Genedlaethol Y Glannau yn y 2000au cynnar, cafodd dylunwyr gyfle i gyflwyno dulliau modern ac arloesol o arddangos. Dim ond un amgueddfa arall yn y byd sy’n defnyddio’r dechneg yma – Amgueddfa Audi yn Ingolstadt, yn Yr Almaen. 

Beth nesaf i’r paternosterau?

Yn anffodus, roedd traul ar y cydrannau a chost uchel gwaith atgyweirio yn golygu na allai’r paternosterau weithredu fel y bwriadwyd mwyach, ac ni allai ymwelwyr ryngweithio a’r arddangosfa. Oherwydd hyn, gwnaed y penderfyniad anodd i’w tynnu i lawr.

Fodd bynnag, gobeithir mai dyma’r cam cyntaf tuag at ailwampio’r oriel a chynnig gwell profiad i’n hymwelwyr. 

Yn y cyfamser, mae ein curaduron yn gweithio ar ailddangos gyda dehongliad ffres a chyfoes, fydd yn caniatau i ymwelwyr weld y gwrthrychau mewn ffordd newydd. Erbyn diwedd y flwyddyn, rydym yn gobeithio defnyddio’r gofod ar gyfer arddangosfa hirdymor fydd yn dangos y cysylltiadau annatod rhwng diwydiant Cymru a’n treftadaeth forwrol!
 

Helo Cyfeillion y Gwanwyn!

Gobeithio eich bod chi gyd wedi mwynhau mis cyntaf 2026 ac wedi parhau i gasglu eich data tywydd ers dychwelyd i'r ysgol! Digwyddodd llawer o bethau cyffrous ym mis Ionawr, fel ein Cystadleuaeth ‘Enwi Cennin Pedr’, a dau o’n Gweithdai Rhithwir newydd. Diolch i bob ysgol a gymerodd ran yn unrhyw un o'r gweithgareddau hyn, rydym yn gwerthfawrogi eich cefnogaeth yn fawr. Os oes gennych ddiddordeb mewn mynychu ein dau Weithdy Rhithwir olaf, gallwch chi dal archebu lle yma: Gweithdai Rhithwir Bylbiau'r Gwanwyn i Ysgolion | Museum Wales. Mae ein Cystadleuaeth ‘Enwi Cennin Pedr’ bellach wedi cau’n swyddogol, felly cadwch lygad allan am y dewisiad enw yn fuan!

Beth am i ni edrych ar ba fath o dywydd a ddaeth i ni ym mis Ionawr?

Dechreuodd mis Ionawr fel mis oer iawn gyda llawer yn profi rhew, iâ ac eira ar draws rhannau o'r DU, gyda'r Alban yn gweld eira 'helaeth' yn cael ei adrodd gan y Met Office.

Yna daeth Storm Goretti â gwyntoedd niweidiol yn enwedig yng Nghernyw ac Ynysoedd Sili, gan achosi'r rhybudd gwynt coch cyntaf ar gyfer 2026! Daeth hefyd ag eira ar draws ardaloedd yng Nghymru, Gorllewin Canolbarth Lloegr a De'r Pennines.

Yn ddiweddarach yn y mis, daeth y tywydd yn wlyb ac yn wyntog oherwydd stormydd pellach a gofnodwyd, Storm Ingrid a Storm Chandra, gan ddod â glaw trwm a gwyntoedd cryfion.

Mae rhai ardaloedd o Somerset a Devon wedi profi llifogydd hefyd. Cyrhaeddodd y glaw hwn i Ogledd Iwerddon, lle soniodd y Met Office fod rhai o'r cyfansymiau glawiad misol trymaf wedi'u cofnodi.

Cafodd llawer o'r arsylwadau tymheredd a thywydd hyn eu cofnodi yn eich sylwadau a'ch uwchlwythiadau data, felly gadewch i ni edrych ar beth rydych chi wedi profi!

Sylwadau Tywydd a Thymheredd:

Ysgol Pentreychaf:

Pentreuchaf wedi cael ychydig o eira dydd Llun wythnos yma

Henllys Church in Wales School

Snow, ice wind, rain , storms and sunshine A mixture of weather this week .

Langbank Primary School

It snowed here on Thursday. Our rain gauge was frozen so we had to melt the ice to find the volume of water

St John's Primary School

We were just back to school from the Christmas break. The water in the jug was quite a lot but we think it was because the snow had melted. It was very icy and cold this week coming to school.

Henllys Church in Wales School

Less rain means more playtime

Lammack Primary School

Snow and ice on Monday and Tuesday of this week. Some of our pots were vandalised during the Christmas holidays but we have collected most of the bulbs and will replant them as soon as we can.

Greenburn ASN School

At start of week, we were on an Amber alert for severe weather so not safe for the children to go out to take measurements

Henllys Church in Wales School

it is not as cold as it has been

Pil Primary School

It was very cold this week.

St John's Primary School

There was lots of rain this week. Some schools were closed on Tuesday as there was a storm, but our school was open.

Pil Primary School

It has been very wet this week.

Athro’r Ardd:

Diolch yn fawr iawn am uwchlwytho eich sylwadau gwych a chynnwys manylion a all ein helpu i ddysgu mwy am sut mae gwahanol rannau o'r DU wedi cael eu heffeithio gan y tywydd! Mae'n edrych fel bod llawer ohonoch chi wedi profi'r tywydd oer ac eiraog, gydag Ysgol Gynradd Langbank yn gorfod aros i'w mesurydd glaw toddi cyn cymryd darlleniad!

Mae'r tywydd wedi bod yn arbennig o niweidiol y mis hwn, Ysgol ASN Greenburn, felly rydym yn cytuno'n llwyr mai diogelwch sy'n dod yn gyntaf! Diolch i chi am gymryd yr amser o hyd i ychwanegu hyn at eich sylwadau!

Diweddariadau Bylbiau:

Llanmartin Primary School

Bulb growth now 8.5cm

Mountain Lane Schoo

Lots of shoots appearing for the bulbs A miserable drizzly week.

Langbank Primary School

Most of the bulbs that we planted in the ground are coming through now

We can see shoots from most of the daffodil bulbs in our pots now. Nearly all the bulbs in the ground ar growing and are about 6cm tall. There are no signs of the mystery bulbs and the crocus bulbs yet

Ysgol Gynradd Llandegfan

Mae ein bylbiau dirgel wedi dechrau tyfu.

Athro’r Ardd:

Mae'n anhygoel clywed bod mwy o ysgolion wedi dechrau gweld twf yn eu bylbiau. Daliwch ati i wirio i weld sut maen nhw'n newid dros fis Chwefror, efallai y byddwch chi'n dechrau gweld rhywfaint o flodeuo!

Mae gwybodaeth am sut i adnabod a yw eich planhigion wedi blodeuo ar gael ar y wefan yma: Cam 5: Cadw cofnodion blodau (Ionawr - Mawrth) | Museum Wales, gan y gall fod yn anodd gwybod pryd yw'r amser cywir i ddogfennu'r dyddiad blodeuo.

Efallai y byddwch yn gweld nad yw rhai o'ch planhigion yn barod i flodeuo eto, felly peidiwch â phoeni os nad oes gennych ddata i'w uwchlwytho hyd yn hyn! Y peth gorau i'w wneud yw parhau i fonitro'ch planhigion yn y cyfamser i weld unrhyw newidiadau.

Ysgolion yn cau!

Mountain Lane School

No results from Monday due to school being closed because of the snow. Lots of snow and on Thursday evening and rain night - we thought we’d be closed but it was just slushy because of the temperature

Rhayader Primary

No records on Monday, Tuesday, Friday, due to INSET and 2 days of snow, so no school.

Ysgol Gymraeg Morswyn

Ysgol ar gau oherwydd rhai staff methu cael i mewn oherwydd eira ochr arall ir ynys. Dim eira yng Nghaergybi.

Plasnewydd Primary

School was closed on Monday and Tuesday because of snow.

Ysgol Gynradd Llandegfan

Oherwydd eira nid oedd yr ysgol yn agored ar y 5ed ar 6ed. Roedd wedi toddi erbyn y 7fed.

Athro’r Ardd:

Peidiwch â phoeni os oedd eich ysgol wedi cau ac nad oedd modd casglu unrhyw ddata; eich diogelwch chi sy'n dod yn gyntaf! Gobeithio eich bod chi i gyd wedi dychwelyd i'r ysgol erbyn hyn, ac yn setlo'n ôl i mewn.

Diolch am eich gwaith caled yn uwchlwytho'r sylwadau hyn er gwaethaf y tywydd!

Da iawn eto Cyfeillion y Gwanwyn am eich gwaith caled dros y misoedd diwethaf, dylech chi fod yn falch iawn ohonoch chi'ch hunain! Daliwch ati, a chawn ni weld beth ddaw nesaf ym mis Chwefror!

Hwyl,

Athro’r Ardd