Casgliadau Arlein
Amgueddfa Cymru
Chwilio Uwch
Holiadur | questionnaire
Atebion i holiadur gan berson anhysbys a ddefnyddiodd yr enw ffug 'Y Gwas Bach' o Amlwch, Ynys Môn. Paratowyd yr holiadur gan Amgueddfa Werin Cymru yn 1957 a dosbarthwyd gan Cyngor Gwlad Môn. Mae'r atebion yn rhoi manylion ar 'Ddiwrnod Gwaith cyffredin ers llawer dydd'. Holiadur, Cyngor Gwlad Môn 1957 Lluniwyd y cwestiynau gan Amgueddfa Werin Cymru ym 1957 er mwyn casglu a chofnodi gwybodaeth am ‘ddiwrnod gwaith cyffredin’. Dosbarthwyd yr holiadur at unigolion gan Gyngor Gwlad Môn. Mae’r cwestiynau wedi eu teipio a’r ymatebion wedi eu hysgrifennu â llaw.
**Tudalen 01/Page 01** Gorffennaf 17, 1957 Enw: Y Gwas Bach Cyferiaid: Amlwch Beth oedd amser codi arferol? Hanner awr wedi pump y bore A godai pawb yr un amser? Na dim ond y gweision ar morynion A wneid unrhyw waith cyn brecwast? Glanhau a [pharrhir?] Pa bryd oedd amswer brecwast? Am chwech y bore Beth a fwyteid i frecwast? Te mewn powlen a bara haidd A fyddai pawb yn cael yr un bwyd? Dim ond y gweision ar morynion A oedd hi’n arferol i gadw dyletswydd? Oedd Pa bryd yn ystod y dydd y cedwid dyletswydd? Amser cinio Pwy fyddai’n cymryd rhan? Y meistr ar hwsmon A gymerai pawb ran yn ei dro? Na chymerau A oedd hi’n arferiad i gymryd bwyd rhwng brecwast a chinio? Nag oedd Os felly, pa fwyd? – Beth oedd enw’r pryd? – Ym mh’le y bwyteid ef? – A oedd amser arbennig i’r pryd hwn? – Am faint o’r gloch yr oedd cinio, fel arfer? Am hanner dydd A fyddai pawb un cael yr un bwyd? Na fyddai Beth oedd y bwyd cyffredin amser cinio? Fel arfer tatws, cig a llaeth A fyddai pawb yn bwyta yn yr un lle? Na fyddai. Y gweision ar morynion yn y briws A oedd enw arall ar ginio? Nag oedd
**Tudalen 2/Page 2** A fyddech chwi’n bwyta cinio yn y caeau o gwbl? Amser cynheuaf Os felly, a oedd y bwyd yn wahanol? Oedd, Caws, Bara, menyn a jam Sut oedd galw’r dynion o’r caeau i’r tŷ i gael eu cinio? a chloch Am faint o’r gloch yr oedd pryd yn y prynhawn? Nid oedd dim ar ol tê dan swper Beth oedd yr enw, neu’r enwau, arno? – Beth a fwyteid? Uwd a llefrith Ym mh’le y bwyteid y pryd bwyd hwn? Yn y Briws Am faint o’r gloch yr oedd pryd gyda’r nos? Wyth o’r gloch Beth oedd yr enw (neu’r enwau) arno? Swper Beth a fwyteid iddo? Uwd a llefrith neu fara llaeth Pwy fyddai yno? (Y gweision er enghraift?) Y gweision ar morynion Sut y byddai’r gwaith beunyddiol yn ffitio i mewn? Ardderchog o dy y meistr Pa amser a wneid y godro? Hanner awr wedi chwech, bore a nos A fyddid yn dyrnu â ffust? Dim yn fy aw i Pa amser ar y dydd y byddai’r gwragedd yn ymweld â’u cymdogion? Pan fyddai amser yn caniatau A beth am y dynion? Ar nos Sadwrn Beth oedd yr enw yn eich ardal am fynd i alw ar bobl fel hyn? (Yn rhai ardaloedd defnyddir y geiriau ‘cerdded tai’ neu ‘cymowta’, er enghraifft) Cerdded tai Sut yr oedd pobl y neu difyrru eu hunain gyda’r nos yn eu cartrefi? Rhai yn addysgu y plant erail i drafod pynciau ynglyn a’r [farm?] Am faint o’r gloch yr eid i’r gwely? Tua naw o’r gloch yr hwyr A wneid unrhyw waith gyda’r nos ar yr aelwyd? Y morynion i [barsiau?] ar gyfer y bore, ar gweision beth a fynent A oedd bwyd gwahanol yn y gaeaf a’r hâf? Dim gwahaniaeth