Mae'r cwcis hyn yn gwbl angenrheidiol ar gyfer weithrediad y wefan.
Rydym yn defnyddio Google Analytics i fesur sut ydych yn defnyddio'r wefan er mwyn i ni ei wella yn seiliedig ar angen defnyddwyr.
Gall y cwcis hyn gael eu gosod gan wefannau trydydd parti a gwneud pethau fel mesur sut rydych yn gwylio fideos YouTube.
Roedd Pwll Glo Milfraen yn chwaer bwll i Big Pit; wedi'i leoli tua milltir i ffwrdd ac yn edrych bron yn union yr un fath. Cwmni Blaenavon Iron and Steel Company oedd yn berchen ar y ddwy lofa. Ar 10 Gorffennaf 1929, arweiniodd ffrwydrad danddaear at farwolaeth naw dyn. Canfuwyd yn ddiweddarach taw'r achos oedd awyru gwael yn arwain at gronni lleithder neu ‘losgnwy’ (cymysgedd o nwyon, methan yn bennaf) a gafodd ei gynnau gan sbarc trydanol o beiriant torri glo diffygiol. Perchennog y casyn oriawr hwn oedd David John Parry, glöwr 37 oed a laddwyd yn y drychineb a dim ond oherwydd ei fod yn cario’r casyn hwn (a alwyd yn ‘turnip’) y llwyddwyd i adnabod ei gorff.
Gweld mwy
Mae'r parti brenhinol a’r pwysigion dinesig yn troedio’n ofalus dros y traciau rheilffordd ar ôl dod i mewn i'r gwaith rhwng pâr o obelisgau dros dro wedi'u gwneud o ddalenni o dunplat ac yn cynnal bwa o wyrddni. ͏͏͏Prin oedd yr ymweliadau brenhinol â diwydiannau cyn yr Ail Ryfel Byd. Ymweliad atodol oedd hwn ar ôl gosod carreg sylfaen Prifysgol Abertawe.
Cytundeb cyfreithiol oedd hwn yn nodi'r grefft oedd i'w dysgu dros nifer o flynyddoedd, y taliad premiwm a dalwyd gan dad y bachgen i'r cyflogwr, a’r cyflog i'w dalu i'r prentis. Am gannoedd o flynyddoedd ystyriwyd bod cytundeb prentisiaeth yn basbort i grefft fedrus fyddai’n cynnig sicrwydd cyflogaeth. Byddai rhai bechgyn yn mwynhau 'gwasanaethu', rhai yn ei gasáu ac eraill yn ei oddef.
Plât wedi ei chreu gan ddefnyddio saith math gwahanol o lechen o Ogledd Cymru a’r Unol Daleithiau (daw’r llechi o Gymru o Penrhyn, Llechwedd, Corris, Ffestiniog, a Dyffryn Nantlle; a defnyddiwyd llechi ‘Coch’ Americanaidd a ‘Gwyrdd’ Americanaidd o’r Unol Daleithiau). Mae’r plât yn un o bâr a wnaethpwyd gan y diweddar Mr William J. (Bill) Rice ar gyfer achlysur gefeillio Amgueddfa Lechi Cymru, Llanberis gydag Amgueddfa’r Slate Valley, Granville, Mai 2007.
Rhwng 1924 a 1939 gwerthwyd 46 jig-so gwahanol gan y GWR yn dangos eu rheilffyrdd a chyrchfannau twristiaid a wasanaethwyd gan eu rheilffyrdd a'u llongau stêm. Yn eu plith roedd jig-so golygfa hynod ddiwydiannol o Ddociau Abertawe, sydd – heb fawr o syndod – yn ymddangos fel pe bai wedi bod ymhlith y rhai llai poblogaidd. Yn ystod y blynyddoedd diwethaf, atgynhyrchwyd fersiynau modern ohonynt.
Cynhyrchwyd y rhain yn ystod Streic y Glowyr 1984-85 ac roeddent yn cynrychioli pedwar o'r prif ffigurau gwleidyddol ar y pryd. Y cyntaf yw'r prif weinidog, Margaret Thatcher, a arweiniodd y llywodraeth Geidwadol a oedd yn benderfynol o dorri grym yr undebau llafur, a'r un mwyaf pwerus ohonynt i gyd oedd Undeb Cenedlaethol y Glowyr (NUM). Mae wedi gwisgo yn ei siwt las nodweddiadol ac yn gwisgo rhosglwm y Torïaid. Yr ail yw ei gwrthwynebydd pennaf, Arthur Scargill, llywydd Undeb Cenedlaethol y Glowyr, wedi'i wisgo fel glöwr ac yn cario caib a lamp ddiogelwch eiconig y glowyr. Yn drydydd mae Neil Kinnock, arweinydd y Blaid Lafur, sy'n chwifio’r faner goch sosialaidd ac sy'n cario meicroffon. Mae'r cartŵn olaf yn dangos Norman Tebbit, Ysgrifennydd Gwladol dros Fasnach a Diwydiant y Ceidwadwyr. Mae Tebbit wedi'i wisgo fel ‘skinhead’ mewn lledr gyda chi tarw Prydeinig wrth ei ochr. Mae'r cartwnau hyn yn seiliedig ar y cymeriadau a bortreadwyd yn y sioe deledu ddychanol 'Spitting Image' a ddarlledwyd gyntaf ym mis Chwefror 1984 ac a barodd am dros ddeng mlynedd.
Sefydlwyd y cwmni ym 1890, ac roedd yn rhedeg gwasanaeth llongau stêm i deithwyr rhwng Lerpwl, Caergybi, Llandudno, Pier Afon Menai a Phier Bangor, nes i’r galw leihau gan arwain at ddirwyn y cwmni i ben ym 1962. Ddechrau a chanol yr 20fed ganrif roedd y llongau pleser yn elfen boblogaidd iawn o brofiadau twristiaid o gyrchfannau arfordirol y Gogledd. Yn 2016, ailddechreuwyd y teithiau hyn gan gwmni newydd o’r un enw.
Carn ceffyl arian a gyflwynwyd i Reginald Mortimer, o Lofa’r Standard, Ynyshir, Rhondda, am ei waith gyda cheffylau a anafwyd yn dilyn y ffrwydrad yng Nglofa’r Universal, Senghennydd. Achosodd y drychineb hon yn hanes diwydiant glo Prydain, farwolaethau 439 o ddynion a bechgyn. Mae'r plac yn dweud taw 'Kildare' oedd y ceffyl cyntaf i’w ddwyn i’r wyneb yn dilyn y ffrwydrad, ond ni nodir a oedd yn fyw neu'n farw. Prin yw’r manylion a gofnodwyd am ffawd ceffylau’r Lofa yn dilyn y drychineb.
Wendy Boston Bears oedd syniad Ken Williams a'i wraig Wendy (Boston oedd ei henw cyn priodi). Pan gafodd cartref y cwpl yng nghanolbarth Lloegr ei fomio, penderfynodd y ddau ddechrau o’r newydd a symud i Grucywel. Roedd hi’n gyfnod anodd yn ariannol felly dechreuodd Wendy wneud teganau meddal i ennill rhywfaint o arian ychwanegol. Aeth Ken â bocs i Gaerdydd ac fe werthodd y cwbl mewn dim am £100 – ffortiwn y dyddiau hynny! Cyn bo hir, ffurfiwyd cwmni Wendy Boston (Crickhowell) Ltd. Ar ei anterth, roedd yn cyflogi dros 250 o weithwyr (menywod yn bennaf). Nhw ddatblygodd y tedi golchadwy cyntaf o neilon, ac roedden nhw’n cynhyrchu llygaid teganau oedd yn ddiogel i blant. Roedd doniau Wendy yn golygu taw hi oedd yn gwneud pypedau arbennig i'r BBC gan gynnwys 'Basil Brush' a Pinky & Perky'.
Ers agor y bont gyntaf ym 1966, nes i'r tollau ddod i ben ym mis Rhagfyr 2018, dim ond tua'r gorllewin y codwyd y tollau, gan greu’r canfyddiad poblogaidd ac emosiynol fod yn rhaid talu i ddod i mewn i Gymru, er ei bod am ddim i fynd i Loegr, a bod hynny’n beth annheg. Am 52 mlynedd, roedd stopio i dalu’r doll yn symbol o gyrraedd Cymru wrth deithio ar hyd yr M4.
Yn 2010 roedd cwmni BP ym Mae Baglan yn cau eu safle ac fe gynigiodd y cwmni i'r Amgueddfa ddarlun olew mawr oedd wedi bod ar wal y brif swyddfa ers y 1960au. Roedd yn olygfa ysblennydd o'r gwaith liw nos. Ar ôl ei archwilio, gwelsom lofnod Andrew Vicari, un o arlunwyr enwocaf Cymru, ac ar un adeg tybiwyd taw ef oedd yr artist byw cyfoethocaf yn y byd. Fe wnaethon ni lwyddo i gael gafael yn yr artist yn ei gartref yn Monaco gan anfon ffotograff iddo i wirio'r gwaith. Ychydig ddyddiau'n ddiweddarach canodd y ffôn ac fe ddywedodd rhywun mewn llais dwfn: 'Rwy'n gweld eich bod wedi dod o hyd i'r Vicari coll! Peintiais i hwn ddechrau’r chwedegau ac roeddwn i’n falch iawn o'r comisiwn.'
Comisiynwyd y cerflun gan gwmni Crown Packaging yng Nghastell-nedd (cwmni Metal Box gynt) ac mae wedi’i wneud o gydrannau a gynhyrchwyd yn y gwaith – mae cen y ddraig yn dod o ganiau diodydd. Mae David Petersen yn adnabyddus am ei gerfluniau metel o ddreigiau, a'r enwocaf ohonynt yw Cofeb Coedwig Mametz yn Ffrainc yn coffáu milwyr o Gymru a laddwyd ym Mrwydr Gyntaf y Somme ym 1916.
Mae'r cwch wedi'i lwytho gyda thros 20 tunnell o byst pwll ac mae newydd adael loc i fynd i lawr y gamlas tuag at Bontardawe. Roedd William Walker yn berchen ar ei gwch ei hun, fel ei feibion hefyd, a byddai’n mynd â'i geffyl adref bob nos i'w stabl ar Richardson Street Trebannws ar ôl gwaith. Ychydig iawn o ffotograffau sydd ar glawr o ddynion y cychod, a’r cychod a’r ceffylau ar Gamlas Abertawe.
Yn 2014 cynhyrchwyd drama gomedi hanesyddol i goffáu'r cysylltiadau rhwng Grŵp Cymorth Glowyr Cwm Dulais yn Neuadd Les Onllwyn a sefydliad Dynion Hoyw a Lesbiaid yn cefnogi’r Glowyr (LGSM) oedd wedi’i leoli yn siop lyfrau 'Gays the Word' yn Llundain. Roedd y 1980au yn gyfnod o homoffobia a chasineb at yr undebau llafur, a chanfu'r ddwy ochr achos cyffredin yn ystod streic y glowyr. Cynhyrchwyd y copi cywir hwn o faner wreiddiol yr LGSM gan Anna Thomas, aelod o Gymru o dîm dylunio Pathe Films.
Medal a gynhyrchwyd gan Gymdeithas Bechgyn Bevin ar gyfer y rhai nad oeddent yn gymwys ar gyfer bathodyn swyddogol.
Bechgyn Bevin oedd y dynion ifanc a gonsgriptiwyd i weithio yn y pyllau glo rhwng Rhagfyr 1943 a Mawrth 1948 er mwyn cynhyrchu mwy o lo ar gyfer yr ymdrech rhyfel. Fe'u henwyd ar ôl Ernest Bevin y Gweinidog Llafur a Gwasanaeth Cenedlaethol ar y pryd a ddyfeisiodd y cynllun. Achosodd y cynllun lawer iawn o ofid gan fod llawer o ddynion ifanc am ymuno â'r lluoedd arfog yn hytrach na gweithio danddaear. Cawsant gam yn aml gan y cyhoedd a oedd yn eu gweld fel pobl oedd yn osgoi ymuno â’r fyddin. Yn dilyn ceisiadau gan Gymdeithas Bechgyn Bevin am ryw fath o fedal i goffáu eu gwasanaeth rhyfel, dywedodd y prif weinidog yn 2007, Tony Blair, wrthynt y byddai bathodyn arbennig yn cael ei gyflwyno i'r cyn-lowyr. Dosbarthwyd y bathodyn hwn yn 2008 ond dim ond i’r Bechgyn Bevin oedd yn dal yn fyw. Er mwyn coffáu'r rhai a fu farw cyn 2007, comisiynodd Cymdeithas Bechgyn Bevin fedal y gallai eu perthnasau ei phrynu.
Gweld mwy/a>
