Hafan y Blog

Atgynhyrchu Pennau Saethau Rhufeinig

Evan Chapman

Pen saeth Rhufeinig â thair asgell o Dinorben, gogledd Cymru

Pen saeth Rhufeinig â thair asgell o Dinorben, gogledd Cymru

Pen saeth Rhufeinig â phedai asgell o Gaerllion, de Cymru

Pen saeth Rhufeinig â phedai asgell o Gaerllion, de Cymru

Copïau o bennau saethau

Copïau o bennau saethau

Jig a ddefnyddiwyd i ffurfio pen saeth â phedair asgell.

Jig a ddefnyddiwyd i ffurfio pen saeth â phedair asgell.

Defnyddiai'r Rhufeiniaid sawl math gwahanol o bennau saethau. Roedd gan y rhai mwyaf nodweddiadol gyfres o esgyll: tair asgell oedd gan rai cynnar, ond mae enghreifftiau o rai â phedair asgell wedi'u canfod sy'n perthyn i'r drydedd ganrif OC. Un rheswm posibl am y newid hyn yw ei bod hi'n haws cynhyrchu'r fersiwn â phedair asgell.

Yn 2008 cynhaliwyd Pencampwriaeth Saethyddiaeth Maes y Byd yn Sain Ffagan Amgueddfa Werin Cymru, a cynhaliodd yr Amgueddfa sawl arddangosfa fach ar saethyddiaeth. Cynhyrchwyd nifer o bennau saethau Rhufeinig yn arbennig ar gyfer yr arddangosfa saethyddiaeth Rufeinig i ddangos sut fyddai pennau saethau Rhufeinig newydd sbon yn edrych.

Yn sgil gwaith cadwraeth gofalus ar rai o bennau saethau Rhufeinig yr Amgueddfa, gwelwyd digon o fanylion gwreiddiol i ddatgelu'r broses gynhyrchu a ddefnyddiodd y Rhufeiniaid. Roedd gof Amgueddfa Sain Ffagan am greu copïau yn yr un modd a bu'n arbrofi nes ei fod yn medru creu copïau oedd yn debyg iawn i'r gwreiddiol.

Dangosodd y gwaith arbrofol hyn ei bod yn haws ac yn gynt cynhyrchu'r math â phedair asgell oherwydd bod modd creu'r esgyll mewn jig. Gan fod mwy o ofod rhwng yr esgyll ar y fersiwn tair asgell roedd yn rhaid taro'r esgyll i siâp yn unigol, ac roedd un asgell yn y ffordd wrth geisio gweithio ar un arall. Ai dyma pam y dechreuwyd cynhyrchu fersiynau pedair asgell?

Os yw hyn yn wir, pam oedd y Rhufeiniaid yn cynhyrchu pennau saethau â thair asgell yn y lle cyntaf? Seiliwyd offer saethyddiaeth Rhufeinig ar dechnoleg y Dwyrain Agos. Yno, cai'r pennau saethau metel gwreiddiol eu castio mewn efydd. Copïo ffurf tair asgell y pennau saethau efydd yma wnaeth y Rhufeiniaid yn syml iawn.

Andrew Murphy yn defnyddio'r jig i greu pennau saethau Rhufeinig yn Sain Ffagan Amgueddfa Werin Cymru

Andrew Murphy, gof Sain Ffagan Amgueddfa Werin Cymru yn defnyddio'r jig i greu pennau saethau Rhufeinig

Darllen Pellach

Bishop, M.C.&Coulston, J.C.N. 2006 Roman Military Equipment, from the Punic Wars to the Fall of Rome (Rhydychen: Oxbow Books)

Chapman, E.M. 2005 A Catalogue of Roman Military Equipment in the National Museum of Wales, BAR British Series 388 (Rhydychen)

sylw (5)

Nid yw sylwadau ar gael ar hyn o bryd. Ymddiheuriadau am yr anghyfleustra.
michael ware
21 Ebrill 2019, 18:20


I have copied the arrow head jig as much as I was able to. I have made the slots larger at the back end for the hevier part of the head and tapered the slots....... waiting for a smith made crank bellows to put it through its paces. Does the set-up sound correct to you? If I am in error in any way, could you please let me know.
Thanks for any information....... Mike Ware
Sara Staff Amgueddfa Cymru
1 Mawrth 2017, 11:08

Hi there Mozart,

Thanks for your enquiry - I will ask our blacksmith and let you know.

Best wishes,

Sara
Digital Team

Mozart Paiva
27 Chwefror 2017, 02:24
Would be possible to have a close pictures of this JIGs so I can try to reproduce it?
Sara Huws Staff Amgueddfa Cymru
16 Mawrth 2016, 11:09

Hi Daniel, have you tried looking at a Re-Enactors' Market? There are a few running in the UK according to google. They are really interesting places to visit, and to meet like-minded history buffs too!

Sara
Digital Team

Daniel Humphreys
13 Mawrth 2016, 13:54
Do you know where I would be able to obtain a couple various types of reproduced arrow head types for use in my display. I do roman medical and want to show the types of arrow heads available, causing some wound types and possible procedures. Any assistance would be appreciated. Daniel Humphreys

sylw (5)

Nid yw sylwadau ar gael ar hyn o bryd. Ymddiheuriadau am yr anghyfleustra.
michael ware
21 Ebrill 2019, 18:20


I have copied the arrow head jig as much as I was able to. I have made the slots larger at the back end for the hevier part of the head and tapered the slots....... waiting for a smith made crank bellows to put it through its paces. Does the set-up sound correct to you? If I am in error in any way, could you please let me know.
Thanks for any information....... Mike Ware
Sara Staff Amgueddfa Cymru
1 Mawrth 2017, 11:08

Hi there Mozart,

Thanks for your enquiry - I will ask our blacksmith and let you know.

Best wishes,

Sara
Digital Team

Mozart Paiva
27 Chwefror 2017, 02:24
Would be possible to have a close pictures of this JIGs so I can try to reproduce it?
Sara Huws Staff Amgueddfa Cymru
16 Mawrth 2016, 11:09

Hi Daniel, have you tried looking at a Re-Enactors' Market? There are a few running in the UK according to google. They are really interesting places to visit, and to meet like-minded history buffs too!

Sara
Digital Team

Daniel Humphreys
13 Mawrth 2016, 13:54
Do you know where I would be able to obtain a couple various types of reproduced arrow head types for use in my display. I do roman medical and want to show the types of arrow heads available, causing some wound types and possible procedures. Any assistance would be appreciated. Daniel Humphreys