Mae'r cwcis hyn yn gwbl angenrheidiol ar gyfer weithrediad y wefan.
Rydym yn defnyddio Google Analytics i fesur sut ydych yn defnyddio'r wefan er mwyn i ni ei wella yn seiliedig ar angen defnyddwyr.
Gall y cwcis hyn gael eu gosod gan wefannau trydydd parti a gwneud pethau fel mesur sut rydych yn gwylio fideos YouTube.
Ansicr ble i ddechrau? Gallai Amgueddfa Wlân Cymru eich helpu chi
Dyma rai o’n ymholiadau mwyaf cyffredin -
Cartref Amgueddfa Wlân Cymru yw hen Ffatri Cambrian. Mae ein casgliad yn cynnwys pedwar adeilad rhestredig Gradd II yr hen felin, peiriannau tecstilau hanesyddol, casgliad tecstilau, archif papur a ffotograffau a llyfrgell fechan. Cewch ymweld â’r amgueddfa i weld y brethyn yn cael ei wehyddu ar yr hen beiriannau hanesyddol a sgwrsio â’n crefftwyr. Cewch weld y broses o gynhyrchu brethyn yn y felin fasnachol sy’n dal i weithio ar y safle, Melin Teifi ac yn y felin wlân rhestredig o’r ddeunawfed ganrif, Esgair Moel, a ailgodwyd yn Sain Ffagan Amgueddfa Werin Cymru. Mae detholiad o’r brethyn a wnaed ym melinau Cymru i’w weld yn yr Oriel Tecstilau. Mae ein casgliad tecstilau’n offeryn defnyddiol iawn i adnabod patrymau blancedi, eu dyddiadau a’r melinau lle cawsant eu cynhyrchu. Nod y cynnig i ddatblygu Cronfa Ddata Ddylunio Genedlaethol yw adeiladu ar hyn, fel y gallwn ni ryddhau ein casgliadau ar-lein.
Y brif ffynhonnell gwybodaeth am ddiwydiant gwlân Cymru yw’r llyfr The Welsh Woollen Industry gan J. Geraint Jenkins (Caerdydd, 1969).
Mae dau adroddiad pwysig ar gael hefyd Report on a survey of the Welsh Textile Industry gan William P. Crankshaw (Caerdydd, 1927) a Rural Industries Bureau Survey of Welsh Mills (heb ei gyhoeddi, 1947).
Nid ar chwarae bach mae dechrau ymchwilio i hanes teuluol ac adeiladau hen felinau! Nid oes cofnodion cynhwysfawr gennym am yr holl felinau gwlân yng Nghymru a’r teuluoedd oedd yn berchen arnynt. Mae gennym ffeiliau ar felinau Dyffryn Teifi isaf ac mae rhywfaint o wybodaeth am rhai o’r melinau mwy yn ein harchif. Rydyn ni’n dal i ymchwilio a chasglu gwybodaeth yn y maes yma.
Amgueddfa Wlân Cymru yw prif amgueddfa Cymru o ran hanes y diwydiant gwlân, ond mae yna gasgliadau sy’n ymdrin â’r diwydiant gwlân yn Sain Ffagan: Amgueddfa Werin Cymru hefyd.
Os oes angen rhagor o wybodaeth arnoch, ffoniwch y Curadur, Ann Whittall, ar (029) 2057 3084 neu e-bostiwch ann.whittall@amgueddfacymru.
Mae llawer o storfeydd ac adnoddau eraill ar gael i ymchwilio i ddiwydiant gwlân Cymru:
Sain Ffagan Amgueddfa Werin Cymru Caerdydd CF5 6XB (029) 2057 3500 www.amgueddfacymru.ac.uk
Casgliad o ffotograffau o felinau yn yr archif ffotograffau; llyfrau cyfrifon rhai o’r melinau yn yr archif; cyngor ar ofalu am decstilau; cyngor ar ymchwilio i adeiladau hanesyddol; cofnodion sain o straeon cyn-berchnogion a gweithwyr y melinau; Esgair Moel, melin wlân o’r ddeunawfed ganrif wedi ei hailgodi ac sy’n dal i weithio; llyfrgell.
Cymdeithas Melinau Cymru c/o Mrs Hilary Malawas Y Felin Tynygraig Ystrad Meurig SY25 6AE www.rcahmw.org.uk/wms/
Nod y Gymdeithas yw astudio, cofnodi, dehongli a hysbysebu melinau gwynt a dŵr Cymru; hybu diddordeb cyffredinol; cynghori ar faterion cadwraeth a defnydd, a hyrwyddo melinwyr sy’n dal i weithio.
Amgueddfa Decstilau’r Drenewydd 5-7 Commercial Street Y Drenewydd Powys SY16 2BL www.powysmuseums.powys.gov.uk
Lleolir yr Amgueddfa Decstilau mewn siop wehyddu o ddechrau’r bedwaredd ganrif ar bymtheg o gyfnod pan oedd y Drenewydd yn ganolfan bwysig i wehyddu ar ŵydd llaw. Mae’r amgueddfa’n adrodd stori’r diwydiant gwlân yn y Drenewydd ac yng Nghymru.
Amgueddfa Ceredigion Y COLISEWM Ffordd y Môr Aberystwyth Ceredigion SY23 2AQ (01970) 633084 www.ceredigion.gov.uk
Mae tecstilau brethyn Cymreig yn y casgliad.
Amgueddfa Sir Gaerfyrddin Abergwili Caerfyrddin Sir Gaerfyrddin SA31 2JG (01267) 228696 www.sirgar.gov.uk
Mae darnau brethyn Cymreig yn y casgliad.
Comisiwn Brenhinol Henebion Cymru Plas Crug Aberystwyth Ceredigion SY23 1NJ Ffôn (01970) 621200 chc.cymru@cbhc.gov.uk www.cbhc.gov.uk
Cyhoeddwyd nifer fawr o lyfrau sy’n rhoi canllawiau ar olrhain cart achau ac mae niferfawr o wefannau defnyddiol ar y pwnc hefyd. Man cychwyn da a chael ambell i awgrym yw
Archifdy Cenedlaethol Prydain Kew Richmond Surrey TW9 4DU (0208) 8763444 www.nationalarchives.gov.uk
Y Ganolfan Cofnodion Teuluol 1 Myddelton Street Llundain EC1R 1UW (0208) 392 5300 www.familyrecords.gov.uk
Mae llawer o adnoddau ar-lein defnyddiol ar gael i’ch helpu chi i ymchwilio. Mae gormod o lawer i’w rhestru, ond dyma ambell un:
Os oes diddordeb gennych chi ddysgu rhagor am decstilau a pheiriannau tecstilau.
Mae gan yr Amgueddfa Wyddoniaeth gasgliad helaeth sy’n cwmpasu holl hanes gwyddorau, technoleg a meddyginiaeth y gorllewin - mae’r casgliad yn cynnwys peiriannau tecstilau.
Amgueddfa Gwyddoniaeth a Diwydiant Manceinion Liverpool Road Castlefield Manceinion M3 4FP (0161) 6060127 www.msim.org.uk
Mae’r Oriel Tecstilau’n lle difyr os oes hoffech chi ddysgu rhagor am beiriannau tecstilau a’r diwydiant tecstilau ym Mhrydain.
Amgueddfa Victoria ac Albert Cromwell Road South Kensington Llundain SW7 2RL (0207) 9422000 www.vam.ac.uk
Mae gwefan Amgueddfa Victoria ac Albert yn ei disgrifio fel amgueddfa gelf a chrefft orau’r byd. Mae gan yr amgueddfa gasgliad tecstilau sy’n dyddio o’r ail ganrif ar bymtheg hyd heddiw, gan gynnwys dyluniadau a ffasiynau Prydeinig cyfoes.
Archifdy Ynys Môn Neuadd y Sir Llangefni Ynys Môn LL77 7TW (01248) 752080 www.ynysmon.gov.uk
Gwasanaeth Archifau Sir Gaerfyrddin Parc Myrddin Waun Dew Caerfyrddin SA31 3DS (01267) 228232 www.sirgar.gov.uk
Archifdy Ceredigion Neuadd y Sir Glan-y-Môr Aberystwyth Ceredigion SY23 2HE (01970) 633697 www.archifdy-ceredigion.gov.uk
Gwasanaeth Archif Lloyd Street Llandudno Conwy LL30 2YG (01492) 860882 www.conwy.gov.uk/archives
Archifdy Sir y Fflint Yr Hen Reithordy Penarlâg Glannau Dyfrdwy Clwyd LL15 1HP (01224) 532364 www.siryfflint.gov.uk
Archifdy Morgannwg Adeilad Morgannwg King Edward VII Avenue Parc Cathays Caerdydd CF1 3NE (029) 2078 0282 www.glamro.gov.uk
Gwent Archives [Formerly Gwent Record Office] Steelworks Road EBBW VALE Blaenau Gwent NP23 6DN 01495 353363 gwentarchives.gov.uk
Archifdy Gwynedd Swyddfeydd y Sir Caernarfon Gwynedd LL55 1SA (01286) 679095 www.gwynedd.gov.uk/archifau
Archifdy Gwynedd Cae Penarlâg Dolgellau Gwynedd LL40 2YF (01341) 424443 www.gwynedd.gov.uk/archifau
Swyddfa Gofnodion Sir Benfro Y Castell Hwlffordd Sir Benfro (01437) 763707 record.office@pembrokeshire.gov.uk
Gwasanaeth Archifau Gorllewin Morgannwg Neuadd y Sir Heol Ystumllwynarth Abertawe SA1 3SN (01792) 636589 www.abertawe.gov.uk/archifau
Llyfrgell Genedlaethol Cymru Aberystwyth Ceredigion SY23 3BU (01970) 632800 www.llgc.org.uk
Melin Wlân Bryncir Golan Garndolbenmaen ger Porthmadog Gwynedd LL51 9YU (01766) 530236
Melin Wlân Cambrian Llanwrtyd Powys LD5 4SD (01591) 610473 www.cambrian-mill.co.uk
Curlew Weavers Yr Hen Reithordy Llandysul Ceredigion SA44 5RL (01239) 851357 www.westwales.co.uk/curlew.htm
Melin Wlân Elfed Cynwyl Elfed Caerfyrddin Sir Gâr SA33 6TS (01267) 281336 www.elvetwoollenmill.co.uk
Melin Dolwerdd Cwmpengraig Dre-fach Felindre ger Castellnewydd Emlyn Sir Gâr SA44 5UJ (01559) 370874
Esgair Moel Sain Ffagan Amgueddfa Werin Cymru Sain Ffagan Caerdydd CF5 6XB (029) 2057 3500 www.amgueddfacymru.ac.uk
Rock Mill Capel Dewi Llandysul Ceredigion SA44 4PH (01559) 362356
Y Felin Wlân Solfach Hwlffordd Sir Benfro SA62 6XD (01437) 721112 www.solvawoollenmill.co.uk
Melin Teifi d/o Amgueddfa Wlân Cymru Dre-fach Felindre ger Castellnewydd Emlyn Llandysul Sir Gâr SA44 5UP (01559) 371003
Melin Wlân Trefriw Trefriw Dyffryn Conwy LL27 0NQ (01492) 640462 www.t-w-m.co.uk
Melin Tregwynt Castell Morris Hwlffordd Sir Benfro SA62 5UX (01348) 891225 www.melintregwynt.co.uk
Gwehyddion Sioni Rhys Yr Hen Efail Pandy ger y Fenni Gwent NP7 8DS (01873) 890441 www.sioni-rhys-handweavers.com
Riitta Sinkkonen Davies Handweaving Mathom House Moorland Road Freystop Hwlffordd Sir Benfro SA62 4LE (01437) 890712 www.rasdavies.co.uk
Snail Trail Handweavers Ffermdy Penwenallt Cilgerran ger Aberteifi Sir Benfro SA43 2TP (01239) 841228 www.snail-trail.co.uk
Melin Tre-fin 33 Ffordd y Felin Tre-fin Hwlffordd Sir Benfro SA62 5AX (01348) 837235 melintrefin@yahoo.co.uk
