Magpie on the Clock Tower?!

Another succesfful seaon of peregrine watching has drawn to a close.  Our sadness at the failure of the eggs has been some-what made up for by the excellent views of the adults we have been getting.  The birds have been having a lovely relaxed time of it, preening and dozing on the clock tower.  Both birds look very well fed and in good health, which means that they should be in excellent condition for next breeding season-fingers crossed!

It has been very quiet on the clocktower with little action to report.  However, one day in the final week of the project we had a visit from a very cheeky magpie, who investigated the peregrine nest right under the noses (or should that be ceres!) of both peregrines!  Fortunately for Mr Magpie, neither peregerine noticed him, lost in their own vanity they were too busy preening!  What makes it worse was the fact that the RSPB had just finished explaing that peregrines are one of nature's great predators-thanks guys, made us look like right mugs! 

All that remains is for me to thank you for your interest in this project.  We have met so many enthusiastic people and have heard some fantastic wildlife stories.  Please keep watching those birds!  Hope to see you all next year!

Peregrines on the Clock Tower Team

Best gigs.....

I went to The Green Man Festival last weekend and saw some amazing bands including Dirty Three, Beach House, Vetiver and Peter Broderick. Meanwhile visitors to the Pop Peth exhibition in Oriel 1, St Fagans:National History Museum have been letting us know about their favourite gigs.

Becky loved Sugababes, Jacob Price (who's 4) went to see Automatic at the Big Weekend in Cardiff. Cat saw the Manic Street Preachers on the eve of the millennium. Huw's best gig was Deep Purple at St Davids Hall in 1996. Vanessa loved The Who at the Liberty Stadium in Swansea. Seven more people said that Take That in Cardiff was their best gig and Rachel saw Brian Wilson at Glastonbury and cried...

Dinorwig: Cofio'r Cau

Chwarel Dinorwig

Chwarel Dinorwig. Gyda dyfodiad y Chwyldro Diwydiannol defnyddiwyd llechi i doi ffatrïoedd a thai drwy Brydain ac Ewrop, yn ogystal â threfi yng ngogledd America a rhannau eraill o'r byd.

Chwarelwyr yn Chwarel Dinorwig.

Chwarelwyr yn Chwarel Dinorwig.

Catalog ocsiwn fawr Chwarel Dinorwig

Catalog ocsiwn fawr Chwarel Dinorwig. Rhagfyr 1969

Cofio'r Cau

Ar 22ain Awst 1969 daeth distawrwydd i Chwarel Dinorwig. Wedi bron 200 mlynedd o lafur caled, caewyd y chwarel ac anfonwyd y chwarelwyr adref am y tro olaf.

Collodd 350 o ddynion eu gwaith, ac yn sgil hyn newidiodd cymuned chwarelyddol a ffordd o fyw a oedd wedi bodoli ers y 1780au am byth.

Roedd pawb yn yr ardal wedi byw yng nghysgod Chwarel Dinorwig ar hyd eu hoes. Roedd gan bawb dad, daid, ŵr, ewythr neu frawd oedd wedi gweithio yno. Ganrif ynghynt, byddai cau'r chwarel yn anodd ei dychmygu. Roedd Chwarel Dinorwig yn un o'r chwareli llechi mwyaf yn y byd — a, gyda Chwarel y Penrhyn ym Methesda, gallai gynhyrchu mwy o lechi toi mewn blwyddyn na'r holl chwareli llechi eraill yn y byd gyda'i gilydd.

Y Chwarelwr

Darn yw hwn o'r ffilm sain gyntaf yn y Gymraeg, sef Y Chwarelwr, a wnaed ym 1935. 'Does dim sain yn y darn hwn am mai rhannau yn unig o'r ffilm sydd wedi goroesi, ac fe recordiwyd y sain ar disgiau ar wahân i'r ffilm ei hun. © Urdd Gobaidd Cymru

Pam y bu i'r chwarel gau?

Ddim dros nos ddigwyddodd y dirywiad yn Chwarel Dinorwig. Doedd pethau ddim yn dda ers rhai blynyddoedd am sawl rheswm:

  • doedd dim cymaint o alw am lechi ym Mhrydain yn ystod yr 20fed ganrif;
  • roedd llechi Cymru yn ddrud o'u cymharu â theils to a llechi o dramor;
  • roedd perchenogion y chwareli yn cystadlu yn erbyn ei gilydd am farchnad weddol fychan;
  • 'doedd Chwarel Dinorwig ddim wedi ei datblygu'n effeithiol. Roedd y llechfaen oedd yn hawdd ei gyrraedd wedi ei gloddio i gyd erbyn y 60au, ac roedd rhaid gwario i ddatblygu ymhellach. 'Doedd gan perchnogion y chwarel ddim mo'r arian i wneud hynny. Un o'u camgymeriadau oedd buddsoddi'n helaeth yn Marchlyn - rhan o'r mynydd wnaeth ddim dwyn ffrwyth iddyn nhw o gwbl. Dim ond 'baw' oedd yno — dim llechi;
  • erbyn diwedd y 1960au, roedd y chwarel yn dibynnu ar archebion o Ffrainc i oroesi. Ym mis Gorffennaf 1969, daeth yr archebion hyn i ben. Dyma'r hoelen olaf yn yr arch.

Erbyn y 1960au, roedd y diwydiant llechi yn gyffredinol yn wynebu dyfodol mwy ansicr fyth.

Be nesa'?

Aeth nifer o'r 350 a gollodd eu gwaith i waith arall, rhai yn weddol lleol i Ferodo a Peblig ac eraill ymhellach i Ddolgarrog, Trawsfynydd a Chaergybi. Aeth rhai hyd yn oed ymhellach i chwilio am waith, i Corby, y dref ddur newydd yn Swydd Northants.

Yn ystod Hydref a Rhagfyr, 1969 bu'r gwerthu mawr - gwerthu popeth oedd werth ei gario o'r chwarel ac o'r gweithdai. Yn ffodus i ni yma yn yr Amgueddfa, sicrhaodd Hugh Richard Jones, Prif Beiriannydd Chwarel Dinorwig, na chafodd popeth ei werthu. Iddo fo, ac eraill tebyg iddo, mae'r diolch na ddatgymalwyd yr Olwyn Ddŵr enfawr ac y diogelwyd y peiriannau yn y gweithdai.

Dair blynedd wedi cau Chwarel Dinorwig, ym 1972, agorwyd Amgueddfa Lechi Cymru yn y Gilfach Ddu. Cyflogwyd Hugh Richard Jones fel y rheolwr cyntaf.

Best gig ever....

So many of you have said that the recent Take That concerts were your favourite gigs ever!

Here's what else you've been enjoying.....

Beyonce

Cage the Elephant

Nina Simone

Pulbic Enemy

The Cure

Oasis

Kiss

Rolling Stones lots of you have loved the Stones.... -

Euros Childs

Catatonia (lots of people have picked them!)

Super Furry Animals

Genod Droog

John Cale

Kings of Leon

Manic Street Preachers

Uriah Heep

Please email to let me know your favourite gig as well as your thoughts and comments about the Pop Peth exhibition at St Fagans:National History Museum.