A 13th Century guide to the heavens Jennifer Evans, 5 Mehefin 2013 Ioannis de Sacro Bosco [c. 1195 –c. 1256] was a scholar, monk and astronomer [probably English] who taught at the University in Paris. In around 1230 he wrote this authoritative medieval astronomy text Tractatus de Sphaera [On the Sphere of the World]. It gives a readable account of the Ptolemaic universe[the universe according to the Hellenistic astronomer Claudius Ptolemaeus in the 2ndcentury AD] that went on to become required reading by students in all Western European universities for the next four centuries. Though principally about the heavens it contains a clear description of the earth as a sphere and its popularity shows the nineteenth-century opinion that medieval scholars after this date thought the Earth was flat as a fabrication [Wikipedia].This copy [photographed here] is dated 1577 and forms part of our Vaynor Collection; this consists of a number of 16th and 17th century astronomical works, including several of the writings of Galileo. The collection was formed and donated by John Herbert James of Vaynor [which is just north of Merthyr Tydfil].The condition of this book is excellent; the paper is bright and unmarked, robust to the touch and all the little volvelles [rotating paper wheel charts] still work perfectly.It is bound in pure white vellum [calf skin] as are the majority of the Vaynor astronomical books which I always think gives them a very "celestial" look.
David Jones (1895-1974) Oliver Fairclough, 4 Ebrill 2013 Y Cyfarchiad i Fair, dyfrlliw o tua 1963, wedi'i leoli ar lechwedd yng Nghymru, gan gysylltu Gŵyl Fair ag un o'r mythau Celtaidd, sef gwaredigaeth. Wyneblun 'In Parenthesis', 1937, dyn cyffredin yn ymdebygu i Grist, ynghanol helyntion rhyfel. Capel-y-ffin, dyfrlliw o 1926-7, a roddwyd i Eric Gill gan David Jones Trystan ac Esyllt, dyfrlliw cymhleth iawn a gwblhawyd ym 1963, yn dangos cariadon y chwedl Arthuraidd yn wyneb eu tranc. Cafodd tirlun, iaith a mythau Cymru fwy o ddylanwad ar David Jones drwy gydol ei fywyd nag a gawsant ar unrhyw un o'i gyfoedion. Ac yntau'n ddyn rhyfeddol ac amryddawn, mae ganddo le unigryw ym myd celf Prydain yr ugeinfed ganrif, a chyfeirir ato'n aml fel y bardd-arlunydd mwyaf ers William Blake. Ganwyd David Jones yn Llundain. Bu'n ymweld yn rheolaidd â Chymru am ychydig dros bedair blynedd rhwng 1924 a 1928 ac ni ymgartrefodd yma erioed. Ymddengys hyn yn dipyn o baradocs, ond tan y 1950au roedd yn rhaid i bron bob artist Cymreig ddilyn ei yrfa tu allan i Gymru i raddau helaeth. Roedd tad Jones yn hanu o Dreffynnon yn Sir y Fflint, a throsglwyddodd ymdeimlad dwfn o'i hunaniaeth Gymreig i'w fab, a gysegrodd ei fywyd i astudio diwylliant Cymreig yr oedd yn teimlo ei fod wedi'i golli. Pan ddechreuodd y Rhyfel Byd Cyntaf ym 1914, roedd yn benderfynol o ymuno â chatrawd Gymreig. Fe'i anafwyd yn y Somme ym mrwydr Gymreig enwog Coed Mametz. Ar ôl treulio tair blynedd yn Ysgol Gelf San Steffan, ymunodd â chymuned o grefftwyr Catholig yn Ditchling, Sussex. Un o arweinwyr y gymuned oedd y cerflunydd, y teipograffydd a'r engrafwr Eric Gill, a gafodd ddylanwad cryf ar y ffordd yr oedd yn meddwl am gelf. Dyweddïodd â merch Gill, Petra, am gyfnod, ac aeth gydag ef pan symudodd ei deulu o Ditchling i Gapel-y-ffin yn y Mynyddoedd Du. Yno canfu Jones ei ddawn fel arlunydd gan greu gwaith dyfrlliw yn bennaf. Datblygodd weledigaeth bersonol a modernaidd o dirlun Brycheiniog sydd â'i gwreiddiau yng ngwaith celf Cézanne a Van Gogh. Yn ystod y blynyddoedd hyn (1924-1928) treuliodd Jones amser gyda'i rieni hefyd ym maestref Brockley yn Llundain, ac yn y mynachdy Benedictaidd ar Ynys Bŷr. Ym 1927 fe'i comisiynwyd i wneud cyfres o engrafiadau copr i ddarlunio'r gerdd Rime of the Ancient Mariner gan Coleridge, a'r flwyddyn ganlynol cafodd ei ailethol yn aelod o grŵp arddangos y modernwyr, y Gymdeithas 7 a 5. Tua diwedd 1932 pan oedd bron â chwblhau ei naratif barddonol cywrain o'i brofiad o'r Rhyfel Byd Cyntaf, In Parenthesis, chwalodd ei nerfau, ac roedd yn gynyddol anodd iddo arlunio. Trodd ei gefn hefyd ar y byd celf modernaidd wrth iddo symud i gyfeiriad yr haniaethol, a threuliodd y rhan fwyaf o'r tridegau mewn gwesty bach yn Sidmouth. Cyhoeddwyd In Parenthesis ym 1937, ac mae bellach yn cael ei ystyried yn un o lwyddiannau mawr moderniaeth lenyddol Prydain, ochr yn ochr â gwaith James Joyce, T. S. Eliot a D. H. Lawrence. Wedi hynny, cyfansoddodd ragor o farddoniaeth, ac roedd hefyd yn paentio mwy yn ystod yr Ail Ryfel Byd. Roedd ei waith yn cynnwys darnau dyfrlliw mawr – cywrain, manwl, ysgolheigaidd a chynrychioliadol – a oedd yn aml yn cymryd misoedd i'w cwblhau. Ym 1945 dechreuodd weithio ar lythrennu a phaentio arysgrifau gan ddefnyddio darnau o weithiau llenyddol mewn cymysgedd o Ladin, Cymraeg a Hen Saesneg. Cafodd chwalfa arall ar ôl yr Ail Ryfel Byd, ac o 1948 ymlaen aeth i fyw mewn un ystafell mewn llety yn Harrow. Ei ysbrydoliaeth, o ran ei ddarluniau a'i farddoniaeth, oedd ei Babyddiaeth, ac yn benodol dirgelwch canolog yr Offeren, Chwedlau'r Brenin Arthur a hanes Prydain ar ôl goresgyniad y Rhufeiniaid. Mae ei baentiadau diweddarach yn unigryw o bersonol, yn gyfoethog ac yn llawn cyfeiriadau at ddiwinyddiaeth, hanes a chwedloniaeth. Cyhoeddwyd ei fyfyrdod The Anathemata, un o gerddi hir gwychaf yr ugeinfed ganrif, ym 1951. Mae dau o'i baentiadau mawr olaf yn crynhoi ei lwyddiant wedi'r rhyfel, Y Cyfarchiad i Fair a Trystan ac Esyllt ac yn dyddio o 1963. Yn y cyntaf, mae'r angel Gabriel yn ymddangos i'r Forwyn Fair sy'n eistedd mewn gardd sy'n seiliedig ar dirlun yn ardal Capel-y-ffin. Mae'r ail, y bu'n llafurio wrtho am dair blynedd, yn darlunio drama ganolog chwedl Trystan ac Esyllt, pan fydd marchog y Brenin March a phriod ei feistr yn yfed diod sy'n peri iddynt syrthio mewn cariad ar eu taith o Iwerddon i Gernyw, ac mae'n llawn manylion eiconograffig cymhleth a chyfoethog. Pam, felly, mai'r gŵr rhyfedd, swil ac unig hwn oedd un o artistiaid Cymreig mwyaf yr ugeinfed ganrif, a'r mwyaf dylanwadol? Credaf mai'r rheswm yw oherwydd iddo uniaethu mor angerddol â'r syniad o Gymru, a phwysigrwydd ei hiaith a'i diwylliant i brofiad cyffredin Prydain dros y ddwy fil o flynyddoedd diwethaf. Roedd Jones yn rhan o ymwybyddiaeth wleidyddol a diwylliannol Cymru yn ystod y '50au a'r '60au (roedd Saunders Lewis, un o gyd-sylfaenwyr Plaid Cymru yn gyfaill ac yn ohebydd iddo). Gwelwyd ei waith yma, er enghraifft, mewn arddangosfa deithiol fawr a drefnwyd gan Gyngor Celfyddydau Cymru ym 1954, a rhoddwyd medal aur iddo gan yr Eisteddfod Genedlaethol ym 1964. Dengys sut y gall artist ddatblygu llais Cymreig ymhell tu hwnt i gynrychioli lle.
The launch of 'Wallace 100' Julian Carter, 29 Ionawr 2013 On the evening of Thursday 24th January I was fortunate to be invited to the Natural History Museum in London. The event was for the unveiling of a portrait of the intrepid explorer and brilliant naturalist Alfred Russel Wallace by comedian and fellow naturalist Bill Bailey.The painting was donated to the NaturalHistoryMuseum in 1923 to mark the 100th anniversary of Wallace's birth but was moved in 1971. It has now been restored and returned to its original position on the main stairs of the Central Hall, near to the Charles Darwin statue.The unveiling of the painting also marked the official launch of Wallace100 and the Wallace Letters Online website, both of which are part of the celebrations for this year's centenary anniversary of Wallace's death.Some famous names of the natural science world were in attendance at the launch including Sir David Attenborough, whose hand I got to shake!A number of organisations in Wales, including Amgueddfa Cymru – National Museum Wales, will be joining the Wallace 100 celebrations. The museum is planning a number of activities and events to run alongside our exhibition planned for later this year. Keep an eye on our website for further information.
We have completed our work on the Wallace Palms! Julian Carter, 29 Tachwedd 2012 Over recent months, botanical conservators Vicky Purewal and Annette Townsend have been carrying out painstaking work on a series of eleven historical palm specimens. They were collected around 1850 by the renowned British naturalist and explorer Alfred Russell Wallace (1823-1913) during his travels in the Amazon. Wallace is best known for his studies on evolution, which helped trigger the publication of Charles Darwin’s ground breaking research ‘Origin of Species’.The Wallace palms reside at the Royal Botanic Gardens, Kew and the curators there requested that Vicky and Annette, who are specialist conservators in botanical collections at AC-NMW, carry out the necessary conservation work. The specimens are over 150 years old and had to endure adverse conditions in the hold of a ship, and then later to contend with soot and pollution from Battersea Power station. The palms were understandably very fragile and in need of plenty of careful cleaning, re-structuring and repackaging so that their true splendour could be appreciated by all. The palms have been re-housed in custom made boxes so that they can travel back to Kew safely and are also now fit for display.You will be able to see the palms for yourself on display at AC-NMW in Oct 2013, as RBG Kew will be loaning some of the collection for our Wallace’s bicentenary exhibition and celebrations.
Describing new worms Julian Carter, 21 Tachwedd 2012 Marine scientist Teresa Darbyshire has just re-discribed a new species of Polychaete (commonly called marine bristleworms). Unfortunately, a recent description of the new species, Dysponetus joeli (Olivier et al. 2012) used damaged specimens and errors were made. This is because Polychaetes react notoriously badly to being handled roughly which is usually unavoidable with large marine surveys. Collected specimens are often in very bad condition by the time they are identified. However, hand collected specimens by Amgueddfa Cymru - National Museum Wales from survey work done in 2009 in the Isles of Scilly were found to be the same species but in very good condition. Using these specimens and comparing them with the original specimens from the Muséum National d’Histoire Naturelle Paris, enabled the errors to be corrected. A re-description and revised species key have now been published - http://goo.gl/uAUqM.
