Yn gyntaf, Dydd Gwyl Dewi Hapus i bawb! Mae mis Mawrth wedi cyrraedd, ond ydi’r gwanwyn ar y ffordd? Es am dro bore ‘ma o amgylch yr amgueddfa i weld os oedd golwg o’r gwanwyn. Dyma beth wnes i ddarganfod…

Ymddengys mai cwpannau-penglog yw'r 'zeitgeist' hanesyddol diweddara'.

Mae'r cyfryngau wrth eu bodd hefo straeon hanesyddol sydd 'chyding yn ych-a-fi, ac felly roedd darganfyddiad sawl penglog-gwpan yn Cheddar Gorge yn stori fawr, yn ymddangos ar y Beeb, y Guardian ac hydynoed ar hipster-flog Boing Boing. Defnyddwyd y cwpannau, sy' tua 15,000 mlwydd oed, ar achylsuron arbennig, a maent wedi eu gwneud o benglogau dynol.

Llamwch 'mlaen tua 14,000 o flynyddoedd, i 1057CE (neu 1057AD, yn dibynnu ar sut 'dych chi'n gweld pethe). Yno, fe ddowch ar draws ddarn o benglog pwysig iawn yn hanes Cymru - sydd hefyd yn gwpan arian.

Ymhell o bortread aflednais y cyfryngau o'n cyn-daid, yn yfed gwaed o benglog ei gyfarwydd, mae'r benglog arbennig hon yn dweud hanes llawer mwy sid't, un sy'n eiddo i deulu aristocrataidd Cymreig. Yn wir, mae'r benglog ei hun wedi ei gosod mewn arian o Garrard's yn Llundain, a byddai'n cael ei defnyddio mewn llwncdestun wrth rhai o fyrddau gwledd uchelwyr Cymru. Roedd hefyd, yn ôl yr hanes, yn arfer eistedd ar ysgwyddau sanctaidd un o enwogion Cymru: Teilo. Y benglog, hynny yw, nid y gwpan.

Erbyn hyn, mae'n cael ei gadw yng Nghadeirlan Llandaf, ble 'mae angen gwneud apwyntiad arbennig i'w weld. Fe es i lawr i'w weld yr wythnos diwetha', tra'n paratoi ar gyfer fy sgwrs 'Holy Relics!'y dydd Sadwrn 'ma.

Mae'r gwpan wedi'i selio y tu ôl i wydr, i arbed yr arian rhag cerydu. Rwy'n gofyn, felly, eich bod yn maddau ambell i adlewyrchiad ar y llun. Mae cysgod gofalwr chwilfrydig y benglog yn ymddangos yn rhai ohonynt, fel ysbryd mewn siwt!

Cwpan-benglog Teilo, Cadeirlan Llandaf

Cafodd y benglog ei hetifeddu gan genedlaethau o'r teulu Mathew, ac roedd y traddodiad o yfed ohono'n adlais o gredoau ac arferion yr Eglwys gynnar. Roedd corff, neu ran o gorff Sant, yn wrthrych pwysig a phwerus iawn. Mae llawer o eglwysi wedi eu hadeiladu yn sgil presenoldeb esgyrn Cristnogion cynnar, pwysig, sy'n cael eu cadw oddi fewn i allorau, er enghraifft. Mae addoli yn defnyddio creiriau yn dal i ddigwydd, yn ogystal â'u cyfnewid - sy'n fater sensitif iawn i lawer.

Mae tudalen ar Ebay, hyd yn oed, sy'n eich cynghori ar sut i werthu a phrynnu creiriau, heb dorri rheolau Catholig. Os edrychwch chi ar wefan Celf Coll Interpol (un o fy hoff lefydd ar y we i gyd, yma), mae'n dangos i ni fod eiconau a chreiriau, o bob crefydd, yn dal i fod yn wrthrychau pwerus sy'n denu pob math o bobl atynt - hyd yn oed yr rheini sy'n dwyn.

Rwy wrthi'n ysgrifennu'r sgwrs ar hyn o bryd, yn barod ar gyfer dydd Sadwrn. Mae'n gyfnod cyffrous, ble mae'r holl wybodaeth 'ma'n chwyrlïo yn fy mhen, cyn y byddant yn setlo yn ryw fath o sgript gaboledig. Dwi am fynd i roi fy nhrwyn yn ôl ar y maen, felly. Neu falle a'f fi am baned o de yn gynta...

Art Cart starts tomorrow and the theme is love....

We will be looking at lovespoons, stay busks and tie on pockets and the kinds of symbols and patterns that are found on them. I have lots of A4 sheets for decorating and colouring, but i have also made four really large lovespoons that I need some fantastic art work for. Below is a picture of the sad white lovespoons - please help!!

Ar ddiwedd wythnos diwetha, dechreuodd gwaith i ail-wneud yr ardal nature yn Oriel 1 yma yn Sain Ffagan. Mae hyn yn rhan cyffroes o prosiect Archwilio Natur yma yn yr amgueddfa, bled a ni’n tynnu sylw at y wledd or bywyd gwyllt sy’n by war y safle. 

Y cam cynta o’dd i addurno’r lle. Lliwiau thema’r goedwig dewisom gyda paneli mawr lliwgar sy’n dangos rhai o’r anifeiliaid sy’n byw o fewn yr amgueddfa. Mae’r paneli nawr i gyd yn ei le, fel gallwch gweld o’r lluniau. Gobeithio mae’r rhain wedi neud yr ardal yn deniadol ond hefyd yn ffordd hwyl i ddysgu am ein bywyd gwyllt. 

Rydym yn gweld yr ‘ardal natur’ hefyd fel ardal gweithgareddau ble gall nifer o weithgareddau batur cymryd lle. Ma ‘na silffoedd newydd wedi ei osod yma, bydd yn cael ei ddefnyddio er mwyn dangos samplau, cadw gemau ac ati ac wrth gwrs fel silff lyfrau yn dal amryw o lyfrau nature a bywyd gwyllt. Mae hyd yn oed gennym ardal i arddangos eich gwaith celf, felly dewch draw i arlunio campwaith! 

Wythnos ‘ma bydd y rhannau technolegol yn cael ei gosod, rhywbeth ‘da ni’n edrych ymlaen at yn fawr iawn! Ar hyd y wall hir (rhwng y deryn du a’r ystlum) bydd teledu mawr. Bydd y teledu yn dangos lluniau byw o’n bwydo adar-gam, felly byddwch yn gallu gwylio’r holl adar yn bwydo. Bydd hefyd modd i wylio lluniau o’n gwylltgamerau eraill, o’r camera ystlum a’n camera dan dwr. 

Ynghyd a ffilmiau o’n gwylltgamerau, mae hefyd gennym dogfennau bywyd gwyllt Sain Ffagan. Bydd rhain ar gael i wylio ar y sgrin fawr, o cysur y sofa os dymunwch. Mae’r ddogfen cyntaf yn dangos y wledd o bywyd gwyllt sy’n byw yn yr amgueddfa, tra bod yr ail ddogfen yn canolbwyntio or yr Ystlumod  Trwyn Pedol sy’n clwydo yn y Tanerdy yma.

Rydym yn hapus iawn gyda sut mae’r ardal nature newydd yn edrych, ac yn gobeithio cael popeth yn ei le ac yn gweithio erbyn hanner tymor, sef wythnos nesaf! Dewch draw i’r amgueddfa yn ystod wyliau hanner tymor, bwrwch golwg a rhowch wybod i ni be da chi’n feddwl! 

Os ni allwch ymweld wythnos nesaf, byddwch yn siwr i ymuno a ni am lawnsiad y prosiect Archwilio Natur, sy’n cymryd lle ar ddydd Sadwrn Ebrill 2^ail! Am fwy o wybodaeth pwyswch yma.

Mae hi'n National Nest Box Week yr wythnos hon ac mae hi'n Hanner Tymor yr wythnos nesaf felly 'da ni wedi penderfynu cyfuno'r ddau i gael gweithgareddau ar them adar yn y T? Gwyrdd dros y penwythnos yma ac o ddydd Llun i ddydd Gwener yr wythnos nesaf. Mi fyddwn yn gwneud bwytai a bocsys nythu i'r adar ac mi fydd yna becyn gwybodaeth am ddim i'ch helpu i ddenu adar i'ch gardd.

Mae'r gwanwyn ar y ffordd felly mae'n amser codi'r bocsys nythu cyn i'r tymor cenhedlu ddechrau. Mae'r gwanwyn a'r haf yn gyfnod hynod o frysur i'r adar wrth iddynt geisio ffeindio digon o fwyd i'r holl gywion yn ogystal i â nhw eu hunain. Dwi'n siwr y byddant yn ddiolchgar iawn am unrhyw gymorth gennym ni!