Cerfluniau atig Amgueddfa Genedlaethol Caerdydd Kristine Chapman, 23 Medi 2022 Ar waliau allanol Amgueddfa Genedlaethol Caerdydd ym Mharc Cathays mae sawl cerflun i’w gweld. Maent yn cael eu galw yn ‘Gerfluniau Atig’. Mae rhai i’w gweld ar Neuadd y Ddinas drws nesaf hefyd.Yn wir, pan lansiwyd cystadleuaeth i ddylunio Amgueddfa Genedlaethol newydd Cymru ym 1909, roedd telerau’r gystadleuaeth yn nodi:‘From the position of the site on the east side of the City Hall and the relation of the Law Courts on its west side, to that building as a centre, it is thought desirable that externally the Museum building should be designed in harmony with these buildings, that, so far as possible, it may be in sympathy with the general scheme adopted’.Bu’r penseiri a enillodd y gystadleuaeth, sef Arnold Dunbar Smith (1866–1933) a Cecil Claude Brewer (1871–1918), yn gweithio gyda’r cerflunydd enwog Syr William Goscombe John (1860–1952) i ddylunio’r cerfluniau fyddai’n addurno’r adeilad. Eu bwriad oedd creu pedwar grŵp, bob un yn cynnwys dau neu dri ffigwr, ar gyfer pedair ochr yr adeilad. Byddai hyn wedi golygu 16 grŵp i gyd.Roedd grwpiau’r Adain Ddeheuol – sef blaen yr Amgueddfa – i fod i ddarlunio hanes Cymru, gyda cherfluniau ar gyfer Oes y Cerrig, Oes yr Efydd, Oes yr Haearn ac Oes y Glo. Model plastr Gilbert Bayes ar gyfer Oes yr Efydd; newidiwyd y teitl yn hwyrach i Y Cyfnod Clasurol. Diwydiannau Cymru oedd i gael eu cynrychioli gan gerfluniau’r Adain Orllewinol: Amaeth, Mwyngloddio, Llongau a Haearn a Dur.Byddai cerfluniau’r Adain Ddwyreiniol yn canolbwyntio ar y gwyddorau: Seryddiaeth, Cemeg a Ffiseg, Bywydeg a Daeareg ac Archaeoleg.Ac yn olaf, roedd yr Adain Ogleddol i fod i gynrychioli’r celfyddydau: Llenyddiaeth, Cerddoriaeth, Celfyddydau Graffig a Phensaernïaeth a Cherfluniaeth.Gan fod yr Amgueddfa yn cael ei hadeiladu mewn camau, fesul adain, gan ddechrau gyda’r Adain Ddeheuol, penderfynwyd canolbwyntio ar gerfluniau’r ardal honno gyntaf.Ym 1914 cafodd 14 o gerflunwyr eu gwahodd i gyflwyno ceisiadau. Cawsant eu cynghori fod y cerfluniau i fod yn rhan o’r adeilad, ac nid yn ychwanegiad ato, a bod felly angen gweithiau ‘monumental and masonic’ yn hytrach na ‘plastic treatment’. Roedd angen iddynt fod yn symbolaidd yn hytrach na darluniadol, heb boeni gormod am gywirdeb hanesyddol nag edrych yn realistig. Y Cyfnod Modern gan Richard Garbe Mae rhestr o’r enillwyr yn Adroddiad Blynyddol yr Amgueddfa 1914–15:Gilbert Bayes (1872–1953) am ei fodel o Oes yr EfyddRichard L. Garbe (1876–1957) am ei fodel o Oes y CerrigThomas J. Clapperton (1879–1962) am ei fodel o Oes y GloGofynnwyd i’r artistiaid buddugol wneud fersiwn derfynol o’u dyluniad, yn ogystal â cherflun i gyd-fynd. Penderfynwyd hefyd bod angen newid y categorïau, a chawsant eu hailenwi yn Y Cyfnod Cynhanesyddol, Y Cyfnod Clasurol, Y Cyfnod Canoloesol a’r Cyfnod Modern.Felly cafodd Gilbert Bayes y dasg o gynhyrchu cerfluniau’r Cyfnod Cynhanesyddol a’r Cyfnod Clasurol. Aeth Richard Garbe ati i gynhyrchu cerfluniau’r Cyfnod Canoloesol a’r Cyfnod Modern. Gyda’i gilydd, dyma gwblhau’r dyluniad o hanes Cymru ar du blaen yr Amgueddfa. Mwyngloddio a Llongau gan Thomas J. Clapperton Gofynnwyd i’r enillydd arall, Thomas J. Clapperton, ail-enwi ei gerfluniau Oes y Glo yn Mwyngloddio a chreu cerflun arall i’r Llongau. Dyma fyddai’r ddau grŵp cyntaf o gerfluniau i gynrychioli Diwydiannau Cymru ar yr Adain Orllewinol. Adeiladwyd rhan o’r adain hon fel rhan o’r cam cyntaf, felly roedd lle ar gyfer y cerfluniau hyn.Cafodd ambell i gerflun allanol arall eu comisiynu ar yr adeg hon hefyd, ond nid oeddent yn rhan o’r cynllun Cerfluniau Atig. Dyluniwyd dwy ddraig a dau lew gan A. Bertram Pegram, i gael eu rhoi o gwmpas gwaelod y gromen. Mae’n werth nodi na fu unrhyw gynlluniau i roi cerflun ar ben y gromen yn debyg i’r ddraig ar ben Neuadd y Ddinas; does dim golwg o gerflun o’r fath yn unrhyw un o ddarluniau’r penseiri o’r Amgueddfa.Daeth cynllun y cerfluniau i stop nes i Adain Ddwyreiniol yr Amgueddfa gael ei hadeiladu yn y 1930au. Agorwyd yr adain, sy’n cynnwys Darlithfa Reardon Smith, yn swyddogol ym 1932. Fodd bynnag, erbyn hyn roedd y cynllun gwreiddiol ar gyfer y cerfluniau wedi newid yn sylweddol. Yn wahanol i’r grwpiau o ffigyrau ar yr Adain Ddeheuol, roedd y cerfluniau hyn yn ffigyrau unigol.Y gred oedd na fyddai cymaint o bobl yn gweld yr Adain Ddwyreiniol, ac felly nad oedd angen cerfluniau mor fawr ac amlwg. Mae cofnodion y Pwyllgor Adeiladu ym mis Chwefror 1936 yn nodi: ‘Er ei bod yn bwysig y dylai’r cerfluniau wneud eu dyletswydd o gwblhau’r dyluniad pensaernïol, cynigir nad oes angen grwpiau tri ffigwr mewn cerfwedd uchel’. Celf gan Bertram Pegram Yn lle’r cynllun gwreiddiol i ddarlunio’r gwyddorau ar yr Adain Ddwyreiniol, penderfynodd y pwyllgor gomisiynu cerfluniau yn portreadu’r celfyddydau – thema’r Adain Ogleddol yn wreiddiol. Y cerfluniau a grëwyd oedd Addysg gan Thomas J. Clapperton (y cerflunydd oedd yn gyfrifol yn barod am ddau gerflun yr Adain Orllewinol), Cerddoriaeth gan David Evans (1893–1959); a Celf gan A. Bertram Pegram, a greodd y llewod ar waelod y gromen. Cerddoriaeth gan David Evans Chafodd gweddill yr Adain Orllewinol, a’i dau gerflun olaf, ddim eu cwblhau tan y 1960au. Roedd y gweithiau hyn yn ffigyrau unigol fel dyluniadau’r 1930au, yn hytrach na’r grwpiau aml-ffigwr gan T.J. Clapperton oedd ar yr Adain Orllewinol yn barod.Jonah Jones (1919–2004) sy’n gyfrifol am y ddau gerflun. Hanes Natur yw pwnc y cyntaf, ac mae’n gerflun o Santes Melangell sy’n dal tusw o flodau, rhedyn a gweiriau a phenglog hwrdd, gyda sgwarnog o gwmpas godre ei gwisg. Diwydiant yw’r ail thema, sef cerflun o chwarelwr yn hollti llechen. Er nad yw’r cerfluniau yn cadw’n llwyr at y cynllun gwreiddiol (Amaeth a Haearn a Dur), maent yn cyfeirio at thema’r adain, sef diwydiannau Cymru.Yn y 1980au cafodd y cerflun olaf ei gomisiynu, pan gafodd yr Adain Ddwyreiniol estyniad i’w gwneud yr un maint â’r Adain Orllewinol. Penderfynodd y Pwyllgor Celf ym 1988 i ofyn i bum cerflunydd am gynlluniau i greu ffigwr fyddai’n cyd-fynd â cherflun Cerddoriaeth gan David Evans, ac yn cwblhau thema gelfyddydol yr adain. Reguarding Guardians of Art gan Dhruva Mistry Y cerflun a ddewiswyd oedd Reguarding Guardians of Art gan Dhruva Mistry (1957– ), ffigwr oedd yn hanner person a hanner anifail, gydag adenydd. Cafodd ei osod ym mis Awst 1990. Er bod arddull y cerflun yn wahanol i’r gweddill, dywedodd Ceidwad Celf yr Amgueddfa ar y pryd ei fod yn ‘cwrdd â gofynion y sefyllfa yn wych o ran cyfansoddiad a graddfa’.Roedd cynllun gwreiddiol yr Amgueddfa yn cynnwys Adain Ogleddol, ond ni chafodd erioed ei hadeiladu ac ni chrëwyd unrhyw gerfluniau ar ei chyfer. Felly o’r 16 grŵp o gerfluniau a gynlluniwyd ar gyfer yr Amgueddfa, dim ond 12 a gafodd eu creu. O’r 12 hynny, mae eu hanner yn ffigyrau unigol. Pwy â ŵyr, os caiff Adain Ogleddol ei hadeiladu byth, efallai y gwelwn gystadleuaeth arall i ddylunio’r pedwar cerflun sy’n weddill.
Everlasting flowers in St. Fagans Luciana Skidmore, 1 Medi 2022 The act of drying flowers dates back to ancient times. In the past flowers and herbs were dried and utilised for decorative, medicinal and culinary purposes. In Medieval times they were used to repel insects and even conceal unpleasant odours. Drying flowers became a popular hobby and preservation method in the Victorian period in England. For thousands of years flowers have had a symbolic meaning in rituals, passages, religious activities and artistic expression. Dried flowers are now more fashionable than ever due to their everlasting beauty and convenience.This year thousands of flowers were grown in the gardens of St. Fagans for the purpose of drying. They have been naturally air-dried and beautiful flower arrangements were created by our garden trainees. These are now available to purchase in the Museum store. Besides their outstanding and long-lasting beauty dried flower arrangements offer many advantages. They can be used in weddings as bouquets, buttonholes, corsages and centrepieces. Because they are dried, they do not require water. They can be bought months in advance and stored with ease, releasing the pressure of having to care for fresh flowers on the big day. They can also be kept and preserved as memories of such a special day. They are perfect for home decoration or gifting. You can create permanent floral arrangements that will enhance your home without the need to buy fresh flowers every week. Did you know that imported fresh flowers can have 10 times the carbon footprint of flowers grown in the UK? Imported cut flowers are flown thousands of miles in refrigerated airplane holds. When grown in colder climates they need heated greenhouses which generate higher carbon dioxide emissions. Not to mention the use of pesticides and fertilizers used in the production of perfect blooms. Fresh roses in February? Not so rosy for our planet.The cut flowers grown in St. Fagans gardens have been grown from seeds sown in April in our unheated greenhouses. They were planted outside in May when the weather was warming up and have been growing happily and healthily producing beautiful blooms throughout Summer. No pesticides, fertilizers or harmful chemicals were used in this process. Besides being grown sustainably the flowers also provide a source of nectar for pollinators including bees and butterflies. It is always a great joy to admire the hive of activity in our cut flower bed. The flowers are harvested in dry weather when they are partially or fully open. Excess foliage is removed, small bunches of flowers are tied together and hung upside down on bamboo canes or strings in a dark and dry area with good air circulation. The flowers are left to dry for two to three weeks until completely dry. Floral arrangements including bouquets, posies, buttonholes, corsages, floral crowns and wreaths can be created with dried flowers. There is a vast number of plants that can be dried and used in floral arrangements. Drying flowers such as lavender and hydrangeas or grasses such as Stipa gigantea and Pampas grass is a great way to get started. The stars of our cut flower garden this year are: Limonium sinuatum, Craspedia globosa, Helipterum roseum, Achillea millefolium ‘Cassis’, Limonium suworowii ‘Rat Tail’ and the soft grass Panicum elegans ‘Sprinkles’. If you are coming to St. Fagans National Museum of History, please visit our magnificent gardens and take a look at the beautiful floral arrangements available in the Museum shop.
Celf a Cherdd: Arddangosfa Ryngweithiol Rachel Carney, 30 Awst 2022 Beth sy’n gwneud i chi dreulio amser yn edrych ar baentiad penodol? Beth sy’n eich tynnu chi i mewn? Gall fod yn anodd crisialu’r meddyliau hyn mewn geiriau, a dyna lle gall barddoniaeth helpu.Rhwng 6 Medi ac 6 Tachwedd, bydd arddangosfa farddoniaeth ryngweithiol yn ein horiel ‘Celf ym Mhrydain y Ddeunawfed Ganrif’. Bydd modd i chi ddarllen (neu wrando ar) nifer o gerddi a luniwyd mewn ymateb i rai o’r paentiadau. Bydd hefyd gwahoddiad i chi roi cynnig ar lunio eich cerdd eich hunan...Felly, efallai y byddwch chi’n gofyn, pam barddoniaeth? Gall barddoniaeth fynd â ni ar drywydd annisgwyl. Gall ein helpu ni i gyfleu syniadau ac argraffiadau nad oedden ni hyd yn oed yn ymwybodol ohonyn nhw, i ddeall ymateb ein hisymwybod i ddarn o waith celf. Gall ein helpu ni i ymgysylltu â chelf mewn ffordd wahanol, a’i gweld o safbwynt o’r newydd.Does dim rhaid i’r cerddi fod yn ‘dda’. Does dim rhaid iddi edrych fel cerdd hyd yn oed. Mae’n ymwneud ag arafu a gadael i ran wahanol o’ch ymennydd gymryd y llyw – y rhan o’ch ymennydd sy’n myfyrio mewn ffyrdd nad ydych chi’n ymwybodol ohonyn nhw, wrth i chi edrych ar waith celf, gan drosi eich meddyliau’n eiriau.Does dim atebion ‘cywir’ nac ‘anghywir’. Bydd pob ymateb creadigol yn rhoi dehongliad newydd i ni, lens newydd y gallwn weld drwyddi.Bydd yr arddangosfa ryngweithiol yn cynnwys cerddi a luniwyd gan grŵp amrywiol o unigolion a gymerodd ran mewn cyfres o weithdai ysgrifennu yr haf hwn, ochr yn ochr â cherddi a luniwyd gan ymwelwyr i’r amgueddfa. Mae’r arddangosfa’n ffurfio rhan o broject ymchwil PhD a drefnwyd gan y bardd sy’n byw yng Nghaerdydd, Rachel Carney, a ariennir gan Bartneriaeth Hyfforddiant Doethurol Cymru a De Orllewin Lloegr.Gwrandewch ar y cerddi ar ein tudalen Digwyddiadau.Dysgwch fwy am yr ymchwil hon, a sut gallwch chi helpu.Gallwch ddarllen a chymryd rhan mewn project tebyg hefyd: Celf a Geiriau, a gynhaliwyd ar Instagram yn 2021.
Patchwork of Memories – Remembrance and grief during Covid 19 Loveday Williams, 13 Gorffennaf 2022 In 2020 Amgueddfa Cymru and Cruse Bereavement Support Cymru came together to support people across the country through their grief and create a lasting memorial full of memories to those lost during the time of Covid-19. It involved creating a square patch containing a memory of a loved one, in which ever way people chose, in whatever words or images they liked. Each patch created demonstrated a visual display of lasting memories of someone they loved who had died, created in unprecedented times. 50+ patches were sent to the Museum and have been carefully sewn together to form a Patchwork of Memories.For the last two year we have all lived very different lives, with change to our normal the only constant. Losing a loved one is always hard but usually we have the comfort of others and collective mourning at funerals to help us say goodbye and share our memories. However, a death in the last two years has meant many of us being cut off from our support networks and our rituals or remembrance being altered. Rhiannon Thomas, previous Learning Manager at St Fagans said about this project “Helping people with grief is something that I am personally passionate about. Having worked with Cruse Bereavement Support previously to support families I felt the Museum was able to help families dealing with loss in a different way. Amgueddfa Cymru and Cruse Bereavement Support Wales came together to create a project based around creativity and memory, the aim being to make a lasting memorial to those who have died during the pandemic.” Creating something is not a new response to grief, there are several Embroidery samplers in Amgueddfa Cymru’s collections made in memory of loved ones or marking their passing. This sampler by M.E. Powell was created in 1906 in memory of her mother. Creativity during difficult times of our lives can help all of us to express deep held emotions that we do not always have the ability to put into words. Bereavement Support DaysAlongside the Patchwork of Memories initiative, the Cruse / Museum Partnership also provide a safe inspirational space for the increasing numbers of children and young people awaiting bereavement support and help meet the diverse needs of bereaved children, young people and families who benefit from coming together to rationalise, explore and understand that they are not alone in their grief. A series of quarterly Bereavement Support Days are held in partnership with St Fagans, for children, young people and their families experiencing grief and loss. There is specialist support from Cruse staff and volunteers along with art and craft activities provided by Head for Arts and immersive Virtual Reality experiences provided by PlayFrame, which are light-hearted, allowing people attending the chance to make and create things that can be taken home with them and or captured and stored into a virtual memory box. The activities available are designed to stimulate rather that prompt.Here is the film created by PlayFrame on Ekeko, the virtual memory space they have been creating alongside this project, installing objects, memories and stories donated by participants into a virtual memory box for people to enter and explore:https://youtu.be/KoQE00ff-rc And a link the virtual reality memory space itself: https://www.oculus.com/experiences/quest/6371190072951353/Alison Thomas, Cruse CYP Wales Lead said “Cruse Bereavement Support Wales provides in person support to children and young people within a variety of settings, so we see first-hand how difficult it can be for grieving children and young people. Their collective support on these days allows families the time and space to verbalise and begin to understand their loss and associated emotions. The focus of the Bereavement Support days is around children and young people, however, the benefits resonate through the whole family including the adults in attendance, some of whom require bereavement support on the day, most of whom stay for the duration and share a cuppa and chat with other bereaved parents and guardians. Following the session, the whole family can have a look around the Museum and spend time together in a safe and nurturing setting.”Here are some of the written (in their own handwriting) evaluation feedback quotes from children, young people and parents / guardians who have attended the Bereavement Days:'I feel calmer, less worried. It was good being able to speak to people my age who understood what I'm going through.''I was very included in all the activities and was always involved in conversation. There was a calm atmosphere making it easier to speak to people there.''I was very welcomed and was immediately approached by a friendly face. It was very inviting and was easy to speak to people there.''HAPPY' ?'Love ? happy''Thank you Diolch, Diolch ?'A mother of one of the young people said 'I feel much better than I did.'Another mother said 'All was lovely, made to feel welcome, everything we did was good and the girls enjoyed themselves.'The two memory quilts will be competed by the end of August 2022, following which we will hold a final project event with Cruse Bereavement Support Wales on 25th September at St Fagans National Museum of History, where we will display the two quilts and invite both the contributors who sent squares and the participants from the Bereavement Support Days to attend, along with the public, to see the quilts and share their experiences of taking part in the process.We look forward to seeing you there.
Canlyniadau Ymchwiliad Bylbiau'r Gwanwyn i Ysgolion 2021-22 Penny Dacey, 1 Gorffennaf 2022 Helo Cyfeillion y Gwanwyn,Rwyf wedi cael amser diddorol yn llunio adroddiad diwedd blwyddyn ar gyfer Ymchwiliad Bylbiau’r Gwanwyn i Ysgolion. Rwyf wedi atodi'r adroddiadau ar y dde, ond gadewch i ni edrych yn gyflym ar rai o'r uchafbwyntiau! Cofiwch mai ein cofnodion tywydd yn cael eu cadw rhwng Tachwedd a Mawrth bob blwyddyn, sy’n golygu bod cofnodion pob blwyddyn yn cynnwys data o fis Tachwedd a Rhagfyr y flwyddyn flaenorol. Er enghraifft, pan fydd yr adroddiad yn sôn am ganlyniadau 2012, mae’n cyfeirio at ddata a gofnodwyd rhwng Tachwedd 2011 a Mawrth 2012.Gallwn weld o'r siart fod tymheredd 2022 yn gymharol uchel o'i gymharu â blynyddoedd blaenorol. Eleni gwelwyd y tymheredd ail uchaf ym mis Chwefror ers dechrau'r project. Mae’r Swyddfa Dywydd wedi nodi taw Chwefror 2022 oedd y pumed cynhesaf a gofnodwyd (o gofnodion syn dyddio’n ôl i 1919). Gallwn ni weld o'r siart taw 2022 oedd y pedwerydd flwyddyn cynhesaf ers dechrau'r project, gyda thymheredd cyfartalog o 5.86ᵒC. Y tymheredd cyfartalog ar gyfer y cyfnod hwn yw 5.2ᵒC. Mae’r siart yn dangos cafodd 2022 yr oriau cyfartalog isaf ac uchaf o heulwen ers dechrau'r project. Mae’r Swyddfa Dywydd wedi datgan mai 2022 oedd y mis Rhagfyr mwyaf gwlypaf ers 1956! Gwelodd hefyd yr Ionawr mwyaf heulog a'r ail Fawrth mwyaf heulog yn seiliedig ar gofnodion yn dyddio'n ôl i 1919.Dim ond un flwyddyn welodd mwy o oriau o heulwen na 2022 ers dechrau'r project. Mae yna 25 o oriau rhwng y flwyddyn a welodd yr oriau o olau haul cyfartalog mwyaf (2012) a'r flwyddyn welodd yr oriau o olau haul isaf (2016).Gallwn weld o’r siart gwelodd 2022 y glawiad cyfartalog isaf o’n hymchwiliad ar gyfer Tachwedd ac Ionawr a’r ail isaf ar gyfer Mawrth. Mewn cyferbyniad, gwelodd y trydydd glawiad uchaf yn Chwefror. Mae’r swyddfa Dywydd wedi nodi taw mis Chwefror 2020 oedd y gwlypaf a gofnodwyd mewn cyfres sy'n dyddio'n ôl i 1862. Gallwn ni weld o'r siart taw 2022 oedd y flwyddyn sychaf ers dechrau'r project, gyda glawiad cyfartalog o 90mm. 2016 oedd blwyddyn wlypaf y project o bell ffordd, gyda glawiad cyfartalog o 158mm.Mae ein canlyniadau'n dangos gwnaeth planhigion blodeuo'n cynharaf yng Nghymru a'r diweddaraf yn yr Alban. Yr Alban oedd y wlad oeraf hefo'r lleiaf o oriau haul. Blodeuodd y ddau blanhigyn yn gynharach na'r cyfartaledd cyffredinol eleni. Mae’n ddiddorol cymharu canlyniadau 2022 gyda chanlyniadau cyfartalog yr holl broject. Mae'r tabl yn dangos y gwelodd 2022 dymheredd ac oriau o heulwen uwch a glawiad is na'r cyfartalog! Mae’r siart far hon yn dangos yr oriau cyfartalog o haul rhwng Tachwedd a Mawrth am y blynyddoedd rhwng 2006 a 2022 ar gyfer Cymru. Mae’n ddiddorol i nodi a gwelodd y blynyddoedd 2006-2012 oriau uwch na’r cyfartalog o oriau haul ac ers hynny dim ond un flwyddyn (2015) sydd wedi gweld oriau uwch na’r cyfartalog.Mae’r gwahaniaeth rhwng cyfartaleddau Cymru a chyfartaleddau’r DU yn amlygu’r amrywiadau lleol a all ddigwydd. Mae'r Swyddfa Dywydd wedi cyhoeddi amrywiadau lleol diddorol yn eu hadroddiadau hinsawdd ddiweddaraf. Mesurir hinsawdd mewn cyfnodau o 30 mlynedd, yn unol â chanllawiau Sefydliad Meteoroleg y byd. Mae cymhariaeth rhwng y cyfnodau 1961-1990 a 1991-2020 wedi datgelu cynnydd mewn tymheredd (+0.8°C), glawiad (+2.3%) a heulwen (+5.6%) ar gyfer y DU.Bydd yn ddiddorol i weld pa batrymau a ddaw i’r amlwg o’n canlyniadau wrth i’n hymchwiliad hirdymor barhau. Diolch am eich cyfraniad i'r ymchwiliad eleni a gobeithio y byddwch yn dilyn ein hymchwiliad 2022-23 o fis Medi.Gwaith gwych Cyfeillion y Gwanwyn,Athro’r Ardd
