Amgueddfa Blog: Ffoaduriaid Cymru

Pan ddechreuodd Sain Ffagan gynllunio’r project hwn gyda staff y Brifysgol, doedd dim sôn am Covid-19. A dyma ni nawr ynghanol ‘Y Meudwyo Mawr’, yn gofidio am ein hiechyd, ein bywoliaeth a’n dyfodol. Mor rhwydd y gall bywyd droi wyneb i waered! Ac fe ŵyr ffoaduriaid hynny’n well na neb. Digon hawdd meddwl nad yw’r hyn sy’n digwydd mewn gwlad bell yn ddim i wneud â ni yng Nghymru. Gwers Covid-19 yw ein bod ni, yn ein milltir sgwâr, yn rhan annatod o fyd sy’n fwy. 

Credaf yn gryf iawn mai hanfod amgueddfa fel Sain Ffagan yw’r egwyddor fod hanes pawb yn bwysig. Mae pob un ohonom yn cyfrif, beth bynnag fo’n cefndir. Mae hawl gan bawb i lais, i fywyd rhydd a diogel, a chael parch gan eraill. Nid dweud stori’r bobl fawr yw pwrpas yr amgueddfa, ond cofnodi a deall cyfraniad pawb i’n hanes. Mae Cymru yn ystyried ei hun yn wlad groesawgar, barod ei chymwynas. Mae’r hunan-ddelwedd honno’n rhan o’n hunaniaeth fel cenedl. Ond pa mor wir yw hynny? Beth gallwn ni ddysgu am ein hunain a’n lle yn y byd trwy wrando ar dystiolaeth y ffoaduriaid sydd wedi ceisio am loches yn ein plith? Ac i ba raddau ydyn ni’n deall, mewn gwirionedd, cymhellion ac ofnau’r ffoaduriaid hynny? Sut mae esmwytho eu ffordd tuag at deimlo eu bod yn perthyn?

Mae’r bartneriaeth rhwng y Brifysgol a’r Amgueddfa yn ein galluogi i gyflawni sawl peth. Gwaith y Brifysgol yw gwneud yr ymchwil dadansoddol manwl fydd yn dylanwadu, gobeithio, ar benderfyniadau a pholisiau gwleidyddol. Cyfrifoldeb yr Amgueddfa yw diogelu tystiolaeth lafar y ffoaduriaid ar gyfer yr oesoedd a ddêl, ond hefyd creu cyfleoedd iddynt gyflwyno eu profiadau a’u gobeithion i eraill. ‘Lloches ein hanes ni’ yw Sain Ffagan, ond mae rhoi lloches hefyd yn rhan o’n hanes ni ac yn haeddu sylw.

Gwyliwch allan felly am ddigwyddiadau yn Sain Ffagan sy’n ymwneud â phrosiect Ffoaduriaid Cymru. Yn y byd ansicr sydd ohoni, anodd yw rhagweld pa fath o ddigwyddiadau fyddan nhw. Rhaid i ni gyd bellach fod yn barod i ddelio gydag ansicrwydd. Mae ffoaduriaid wedi bod trwy brofiadau na fydd y rhan fwyaf ohonom yn wynebu byth. Mae gennym lawer i’w ddysgu ganddynt.

If you ask the right questions and listen carefully, there is no one who does not have an interesting story to tell. I grew up on stories of my mother’s younger years and the home front in World War Two. Family friends would come every weekend to Saturday tea or Sunday lunch and conversation would often revolve around memories of nursing during the war, bringing alive everyday life in ways history books seldom do. 

Decades later when I was involved in an oral history project on Cardiff Docklands in World War Two, I heard very different stories of life during the war from people who grew up and lived in Tiger Bay. These stories remain important in retelling the history of Wales and the UK in a more inclusive way. They illuminate the positive contributions made by minorities, despite day-to-day and institutional racism. Similar issues came to the fore again in the UK last year with the Windrush scandal and they are currently being raised by Covid19.

Life stories are an engaging and accessible way of getting to know more about the many people in Wales today who have settled here after escaping war and violence in their home countries. Telling one’s story can be both difficult and life affirming. Listening to refugee stories cuts through the empathy fatigue and indifference produced by 24-hour news. Individual stories tell us how it feels to become a refugee, to lose one’s home and the life one has known, to have to deal with a traumatic past and an uncertain future. They throw light on the many obstacles to creating a new life in an unfamiliar environment. They also reveal the positive contributions that refugees make to Wales today and how we can help smooth the process of settling in, both via social policy and in everyday life. Our partnership with the National Museum means that these stories will become a permanent part of the history of contemporary Wales. 

Knowing more about the lives of others is enriching and important in shaping the sort of society in which we wish to live. My hopes for this project are that it will attract community support and help improve current and future refugee experience. It aims to give participants a sense of agency and ownership and to prove a positive experience for all involved. 

https://refugee.wales