Amgueddfa Lechi Cymru

Cymryd rhan mewn ‘Cymerwch Ran’ 2026 – safbwynt artist ifanc, Iza Jem

Tra bod Amgueddfa Lechi Cymru ar gau dros dro ar gyfer prosiect ailddatblygu mawr, mae’r tîm wedi bod yn brysur yn teithio gyda’n ‘pop-ups’ ac yn mynychu digwyddiadau lleol a chenedlaethol. Maent wedi bod yn treialu ac yn profi gweithgareddau fydd yn cael eu plethu i mewn i’r ailddatblygiad, ac yn rhannu’r cynlluniau gyda’n cymunedau.  Darllenwch isod sut y rhoddwyd cyfleoedd llawrydd i weithwyr creadigol fel rhan o raglen Cynhyrchwyr Amgueddfa Cymru yn ystod y digwyddiad blynyddol ‘Cymryd Ran’ yn Venue Cymru.

Dechreuodd y prosiect hwn drwy ymchwil a gweld casgliadau’r Amgueddfa Lechi.  Roedd y cyfle o weld sut mae nifer helaeth o eitemau yn cael eu storio, eu catalogio, a'r gofal a roddir yn ddiddorol iawn.  Rhoddodd hyn deimlad gwirioneddol i mi o beth allwn i'w wneud a’i ddatblygu gan sbarduno syniadau wedi'u gwreiddio yn hanes y diwydiant llechi ledled Gogledd Cymru a thu hwnt.  Roedd yr atyniad tuag at ochr creadigol y cymunedau llechi fel cerfio addurniadol, barddoniaeth, a gwneud baneri yn gryf iawn ynof.  

Roedd gweithio gyda Cara yn rhan ganolog o’r broses. Dechreuon ni gan ymchwilio’n unigol wedyn cymharu nodiadau, rhannu diddordebau a thrafod beth oedd wedi ein hysbrydoli. Yn y flwyddyn newydd fe wnaethon ni gyfarfod i rannu syniadau.  Yn y cyfarfod hwnnw roeddem yn rhannu’r un brwdfrydedd ac ar yr un llwybr yn enwedig wrth archwilio printio sbwng (foam) fel bod y cyfranogwyr yn gallu creu eu patrymau llechen eu hunain. Penderfynon ni ar weithdy cerdded-i-mewn a fyddai'n caniatáu i bobl brofi hanes ac estheteg o le tân cerfiedig o lechi yn Ddyffryn Ogwen.  Cawsom ein hysbrydoli gan y plât a grëwyd o lechi ac felly dewison ni baled lliw gan dynnu sylw at lechen fel diwydiant byd-eang ac amrywiol. Roedd y cydweithio ei hun yn ysgogol iawn gan ein bod yn cyfnewid syniadau yn gyson.  

Un o uchafbwyntiau'r gweithdy oedd gweld ymatebion y plant wrth i’w printiau ymddangos; eu balchder, y syndod a’r cyffro.  Dangosai hyn pa mor bwerus yw creu amgylchedd i gyfranogwyr weld eu syniadau a’u lleisiau yn cael ei adlewyrchu yn yr hyn maent yn ei greu. Gwelais hefyd pa mor hanfodol yw paratoi ar gyfer y math yma o weithdy, mae bron yn amhosibl paratoi yn ormodol.  Roedd meddwl am y broses, gosod deunyddiau yn barod a rhoi camau mewn lle i gynnal gweithdy o’r math yn sicr wedi gwneud gwahaniaeth pan oedd deg o blant angen cefnogaeth ar yr un pryd.  

Yn y pen draw, gwelais werth symleiddio a lleihau cymhlethdod a hynny heb gyfyngu ar ddychymyg er enghraifft, roedd cyfyngu ar y lliwiau ar y palet yn annog ffocysu ac arbrofi yn hytrach na chyfyngu ar bosibiliadau creadigol.    

Mi wnaeth y prosiect ddyfnhau fy nghysylltiad gyda chasgliad Amgueddfa Lechi ac atgyfnerthu fy sgiliau cydweithio, hyrwyddo, a dylunio gweithdai.  Rhoddodd i mi mewnwelediad newydd i gadw cydbwysedd rhwng strwythur a rhyddid a roddai cyfle i’r cyfranogwyr weld eu hunain yn yr hyn yr oeddent yn ei greu.  

Mae prosiect ailddatblygu Amgueddfa Lechi Cymru yn cael ei ariannu gan Gronfa Dreftadaeth y Loteri Genedlaethol, Llywodraeth y DU drwy Gyngor Gwynedd fel rhan o’r prosiect Llewyrch o’r Llechi, Llywodraeth Cymru gan gynnwys y rhaglen Cyfleusterau Cymunedol, Sefydliad Wolfson, Sefydliad Garfield Weston, a chyllidwyr eraill.

Agor drysau i greu - Amgueddfa Lechi Cymru

Yn ystod haf 2026, gwahoddwyd dwy artist dalentog o ardal y llechi, Jordan King a Ffion Pritchard, i’n Canolfan Gasgliadau yn Llandygai i fod yn rhan o broject newydd o’r enw ‘Agor Drysau i Greu’. Pwrpas y project yma, sy’n rhan o broject ehangach ailddatblygu’r Amgueddfa Lechi, oedd rhoi cyfle i artistiaid lleol greu darnau creadigol wedi’u hysbrydoli gan y dirwedd llechi, ac annog themâu treftadaeth yn y sîn greadigol leol. Roedd yn bwysig hefyd ein bod yn cefnogi’r sector greadigol leol drwy brojectau fel hyn. Roddwyd pwyslais ar wneud y project yn gynaliadwy gan sicrhau bod y deunyddiau a ddefnyddiwyd yn y project yn rhai sy’n cael eu hailgylchu, eu hailddefnyddio neu eu haddasu at ddibenion gwahanol.  Treuliodd Jordan a Ffion ddiwrnod cyfan yn y Ganolfan Gasgliadau yn cael eu hysbrydoli gan gasgliad eang yr Amgueddfa Lechi. Dros gyfnod o ddau fis, aeth y ddwy ati i orffen cynllunio a chreu eu darnau creadigol. Darllenwch fwy am brofiad y ddwy artist isod.

Jordan King – @jordanchristina_photography  

Mae fy ngwaith yn arbenigo mewn ffotograffiaeth a gweithiau celf sy’n seiliedig ar ffotograffau; rwy’n defnyddio cyfryngau megis ffibrau ac edafedd gwlân Cymreig, a llechi Cymreig, sy’n cael eu caffael yn gynaliadwy ac fel sgil-gynnyrch y diwydiannau gwlân a llechi. Gan fy mod yn byw ac yn gweithio mewn ardal sydd â threftadaeth chwarelyddiaeth ddiweddar, rwy’n teimlo bod defnyddio llechi yn fy ngwaith yn hollbwysig er mwyn pwysleisio’r tirweddau a’r deunyddiau sy’n rhan o’r dirwedd. Rwy’n hoffi gwneud hyn yn fy holl waith celf.

Y brif ysbrydoliaeth ar gyfer fy ngwaith celf cyfryngau cymysg 3D oedd helmed chwarelwr, sy’n cael ei disgrifio fel helmed ddiogelwch Cromwell, o gasgliad Amgueddfa Lechi Cymru. Mae’r eitem hon wedi’i gwneud o gardfwrdd cywasgedig. Dyma’r ysbrydoliaeth fwyaf i mi ac anogodd fi yn nes ymlaen i benderfynu creu un darn 3D, sydd hefyd yn cysylltu nifer o leoliadau a gwrthrychau yn yr amgueddfa â’r darn yma. Dechreuodd fy null creadigol ar gyfer y broses hon â’r bwriad o greu gwaith celf cyfryngau cymysg yn fy arddull arferol, gan weithio ar ffotograff 2D â deunyddiau 3D. Newidiodd hyn yn fuan pan gefais y syniad o greu gwrthrych ffisegol 3D, gan ddefnyddio mwydion papur. Ar ôl i mi wneud siâp yr helmed â mwydion papur, fe wnes i beintio’r gwaelod a datblygu’r ffotograffau a’r deunyddiau roedd arna i eisiau eu defnyddio ar y tu allan.

Jordan King - y broses o greu ei gwaith celf hi.
Jordan King - y broses o greu darn celf 2
Jordan King - y broses o greu gwaith celf 3

Daeth yr ysbrydoliaeth ar gyfer fy newis o liwiau paent gan yr artist Ifor Pritchard a’r llyfr “Craig Yr Oesoedd / True Grit” y mae ei waith celf i’w gweld ynddo. Tynnwyd y lluniau y dewisais eu harddangos ar yr helmed gennyf i fy hun ar y teithiau “Gofodau Distaw” a “Hetiau Caled” ar safle Amgueddfa Lechi Genedlaethol Cymru yn Llanberis ac ar wahoddiad i’r Ganolfan Gasgliadau. Wrth gydnabod y diwydiant llechi, rhaid i mi hefyd gydnabod peryglon gweithio yn y chwareli, a chyfeirio’n bennaf oll at Hugh Richard Jones, un o sylfaenwyr yr amgueddfa fel rydyn ni’n ei hadnabod heddiw.

Mae pob un o’r deunyddiau a ddefnyddiwyd ar gyfer y project hwn wedi’u caffael yn lleol ac mor gynaliadwy ag sy’n bosibl. Mae’r prif elfennau fel a ganlyn; papur a chardfwrdd wedi’i ailgylchu, llechi lleol o Ddyffryn Nantlle, darnau dros ben o ddefnydd tapestri Cymreig o Felin Wlân Trefriw ac edafedd cyrliog wedi’i lifo â llaw gan Weki Wool.

Ffion Pritchard - @ffionartist

Rwy’n artist amlddisgyblaethol sy’n angerddol am straeon, cymuned a lliw. Ers graddio o Brifysgol Brighton ag Anrhydedd Dosbarth Cyntaf mewn darlunio, rwyf wedi treulio degawd yn gweithio ym meysydd teledu, dylunio, celfyddyd gain, celfyddydau cyfranogol a gwaith cymorth, yng Nghymru ac yn rhyngwladol. Mae’r gwaith arbrofol hwn wedi fy arwain at fyd celf, iechyd a lles – lle rwy’n defnyddio fy angerdd am gelf, dylunio a ffilm i wneud gwahaniaeth ystyrlon. Ar hyn o bryd, rwy’n astudio ar gyfer gradd MA mewn Celf, Iechyd a Lles ym Mhrifysgol De Cymru.

Fel un gafodd ei magu yng Ngwynedd, mae'n hawdd cymryd yn ganiataol yr hanes cymhleth, ynghyd â phrydferthwch y llechi yn y tirlun. Yn ystod fy ngradd gyntaf, ac wrth adael fy nghartref, cefais werthfawrogiad newydd o hyn. Daeth i'r amlwg yn fy ngwaith wrth i mi arbrofi ychydig efo peintio ac animeiddio ar lechi drwy uned o waith yn archwilio hanes fy nghartref drwy'r brwydro gwleidyddol yn y chwareli.  

Ar gyfer y preswyliad, dwi wedi bod yn arbrofi efo ffotograffiaeth, animeiddio ac ysgrifennu. Cafodd y ffilm 'Marciau' ei hysbrydoli gan y syniad o etifeddiaeth, yr hyn rydym yn ei adael ar ôl, a'r aberth sy'n creu gwell byd i'r cenedlaethau sydd i ddod. Mewn cyd-destun hollol wahanol, yn y sioe gerdd 'Hamilton', mae'r prif gymeriad yn brwydro efo’i angen i adael etifeddiaeth drwy gydol y ddrama. Byddaf yn meddwl yn aml am y cwestiwn moesegol sy’n codi drwyddi 'Beth yw etifeddiaeth? Plannu hadyn mewn gardd na fyddwch byth yn ei gweld.', eironi torcalonnus y weithred o aberthu er mwyn cael byd gwell. Y dyfyniad yma daeth i’m meddwl wrth bori drwy gasgliad yr amgueddfa o graffiti a marciau gafodd eu gadael ar lechi chwarel Dinorwig. Mae'r marciau yma yn drosiad o’r etifeddiaeth - y brwydro gwleidyddol, y gwaith caled a'r gormes, yn ogystal â chipolwg ar hanes cymdeithasol y chwarel - y chwerthin a'r cymeriadau. Rwy’n dal i ddatblygu’r ffilm, a byddaf yn ychwanegu sgript a llais ati yn y pen draw.  

Os hoffech chi hefyd gael eich ysbrydoli gan ein casgliad, rydym yn cynnal teithiau misol o gwmpas ein Canolfan Gasgliadau lle mae cyfle i chi ddysgu mwy am y project ailddatblygu, a’r broses o symud ein casgliad. Mae’r teithiau hefyd yn gyfle unigryw i weld ein casgliad mewn amgylchedd gwahanol cyn i’r brif Amgueddfa ailagor. Cliciwch y ddolen yma i archebu eich tocynnau!

Noddir y project ailddatblygu gan Gronfa Treftadaeth y Loteri Genedlaethol, Llywodraeth y DU drwy Gyngor Gwynedd fel rhan o broject Llewyrch o'r Llechi, Llywodraeth Cymru gan gynnwys y Rhaglen Cyfleusterau Cymunedol, Sefydliad Wolfson, Sefydliad Garfield Weston a noddwyr eraill. Rydyn ni'n diolch o galon i'n holl noddwyr am eu cefnogaeth.   

SBRAGIO - galwad am weithwyr creadigol llawrydd!

Ydych chi’n gerddor, artist, peiriannydd sain neu’n gweithio mewn maes creadigol? 

Rydym yn chwilio am weithwyr llawrydd i arwain ar broject cerddorol cyffrous fydd yn rhan o ailddatblygiad Amgueddfa Lechi Cymru. 

Bydd ailddatblygiad yr amgueddfa yn gwarchod, gwella a dehongli safle arbennig yr Amgueddfa Lechi, ac yn creu canolfan Treftadaeth y Byd UNESCO gan gefnogi sgiliau traddodiadol, dysgu a lles a rydym wedi ymrwymo i greu gofodau newydd a gwahanol ble mae pobl yn gweld eu hunain yn profi ymdeimlad o berthyn. 

Meddai Chloe Ward - Rheolwr Ymgysylltu y Project: 

"Bydd Project SBRAGIO yn gweithio gyda chymunedau a lleisiau lleol i greu gofodau a phrofiadau ysbrydoledig sy’n cynnig persbectif unigryw ar hanes y cymunedau chwarela a luniodd yr ardal hon o Gymru. Bydd yn dod â phobl ynghyd i weithio gyda sŵn a cherddoriaeth mewn ffordd sy’n adlewyrchu hanes, tirwedd a straeon byw’r gymuned leol. 

Bydd cyfle i gydweithio, arbrofi a chreu gwaith newydd fydd yn helpu ailddweud stori yr Amgueddfa Lechi drwy weithio gyda grwpiau targed o’r ardaloedd llechi ac ardaloedd lleol yr amgueddfa, gyda ffocws ar gymunedau lleol, pobl o ardaloedd economaidd-gymdeithasol isel, cymunedau mwyafrif byd-eang, pobl hŷn gan gynnwys pobl yr effeithir arnynt gan ddementia, pobl ifanc."

Bydd arweinyddion SBRAGIO yn gyfrifol am recriwtio a gweithio gyda’r cymunedau, datblygu syniadau creadigol sy’n ymateb i’r Amgueddfa a’i hanes ac arwain ar broses gydweithredol, gynhwysol a chyffrous a chreu allbwn o ddarnau cerddorol newydd ar y cyd gyda chymunedau targed lleol, fydd yn cael ei ddefnyddio i gyfoethogi dehongli newydd Amgueddfa Lechi Cymru. Bydd yr arweinyddion yn helpu cydlynu a chyfrannu at ddigwyddiad arbennig i ddathlu’r gwaith ar ddiwedd y project, er enghraifft cyngerdd neu ŵyl. 

 Amserlen 

  • Bydd y project yn cychwyn mor fuan â phosib. Rydym yn gobeithio bydd y project creadigol hwn yn dod i ben tua diwedd 2026. 
  • Mi fydd hi’n bosib cyflwyno elfennau terfynol yn gynnar yn 2027, ond dim hwyrach na diwedd Mawrth 2027. 

Cyllideb

  • Mae cyfanswm o 3 gronfa o £3,000 ar gael, ar gyfer 3 elfen wahanol. 
  • Dylai’r cyfanswm o £3,000 gynnwys holl ffioedd, teithio, chynhaliaeth ac unrhyw ddeunyddiau. 
  • Mae cyllideb ar wahân i dalu costau darpariaeth cyfieithu neu unrhyw gostau sy’n ymwneud â hygyrchedd. 
  • Mae Amgueddfa Cymru yn ad-dalu costau teithio ar gyfer gweithwyr llawrydd ar gyfradd o 25c y milltir.   

Iaith

  • Mae'n hollbwysig i ni fod pobl yn gallu cymryd rhan yn y Gymraeg a'r Saesneg, ac felly’n bwysig bod unrhyw hwyluswyr neu waith cymunedol yn cael ei gynnal yn ddwyieithog. Byddwn yn ffafrio datganiadau o ddiddordeb gan unigolion sy'n siarad Cymraeg neu'r rhai sy'n dangos dealltwriaeth o hyn. Bydd angen i chi sicrhau eich bod yn gallu cydymffurfio â Safonau'r Gymraeg Amgueddfa Cymru sydd i'w gweld yma.

Hawlfraint

  • Amgueddfa Cymru fydd yn  berchen ar hawlfraint yr holl gynnyrch o'r project hwn.

Mynegi diddordeb a cheisio

  • Rydym yn croesawu cynigion ysgrifenedig dim mwy na 2 dudalen A4, neu fideo byr/recordiad llais sydd o dan 5 munud. 
  • Rydym yn hapus i drafod ffyrdd eraill o wneud cais am y cyfle hwn. 

Bydd angen cynnwys y wybodaeth ganlynol: 

  • Profiad perthnasol o sut rydych chi wedi ymgysylltu'n greadigol â chymunedau.
  • Gwybodaeth am eich maes ymarfer creadigol a'ch syniadau ar gyfer y prosiect - be fyddech chi'n bwriadu ei gyflawni ac efo pwy fyddech chi'n bwriadu gweithio.
  • Amlinelliad o’ch costau chi, gan gynnwys eich ffi dyddiol. 

Mae mwy o wybodaeth ar gael yn y ddogfen yma

Os oes gennych ddiddordeb neu eisiau gwneud cais danfonwch eich mynegiant o ddiddordeb drwy e-bost at chloe.ward@amgueddfacymru.ac.uk - erbyn 11/09/2026. 

Byddwn yn adolygu ceisiadau yn barhaus ac yn cysylltu â phob ymgeisydd ddim hwyrach na wythnos ar ôl y dyddiad cau. 

Galwad am ddiddordeb Cronfa Gerddorol (PDF)

Profiad Gwaith yn Amgueddfa Lechi Cymru 2026

Yn ystod wythnos profiad gwaith eleni yn Amgueddfa Lechi Cymru, gofynnwyd i'r myfyrwyr gwneud cofnod o'u profiad nhw trwy'r wythnos er mwyn ysgrifennu blog. Dyma'r fformat wnaeth y myfyrwyr dewis! Cliciwch ar y lluniau ar y dde, neu darllenwch isod am brofiadau Becca a Lloer!

Diwrnod 1

Cawsom gyflwyniad gan Chloe, a chawsom hefyd laniard i ddangos ein bod ar brofiad gwaith yma. Aethom i Ysbyty'r Chwarel i helpu ac i greu fideo yn dangos sut i gyrraedd y chwarel er mwyn annog mwy o bobl i ymweld â'r ardal. Er na wnaethom llawer iawn heddiw, roedd yn ffordd dda o ymgartrefu yn yr amgylchedd gwaith. Dysgom fod amgueddfeydd yn gymhleth iawn y tu ôl i'r llenni, a bod llawer o wahanol swyddi yn cyfrannu at eu gweithrediad. Roedd yn dawel iawn ac nid oedd llawer o ymwelwyr yn Ysbyty'r Chwarel, felly rydym yn gobeithio y bydd y fideo yn annog mwy o bobl i fynd yno. Sylweddolon ni fod mwyafrif yr ymwelwyr heddiw yn bobl o Loegr, sy'n beth da gan eu bod eisiau dysgu am yr hanes. Fodd bynnag, yn rhyfeddol, nid oedd llawer o bobl Cymru eu hunain yn awyddus i fynd i ddysgu am eu hanes eu hunain. Ar ddiwedd y dydd, gwnaethom edrych ar y golygfeydd hardd y mae Ysbyty'r Chwarel yn edrych drostynt a chael cyfle i ddod i adnabod ein gilydd, gan nad oeddem yn adnabod ein gilydd cyn heddiw.

Diwrnod 2

Ar ddiwrnod 2, dechreuon ni gyda thasg weinyddol lle gwnaethom ddysgu mwy am ddefnyddio Excel i gadw a rheoli ystadegau ffigyrau. Gwnaethom ddefnyddio Excel i deipio ystadegau o hen ymweliadau, er enghraifft o 1967. Dysgom fod manylion fel hyn yn ddefnyddiol iawn wrth adnabod patrymau a gweld beth sydd angen ei wella mewn digwyddiad neu dasg. Gwnaethom hefyd helpu Lowri i greu gweithgaredd ar gyfer plant ifanc, a oedd yn ddefnyddiol iawn i mi gan fy mod wedi dysgu bod llawer o wahanol swyddi o fewn un sefydliad nad fyddech chi byth yn eu disgwyl. Yn ddiweddarach, gwnaethom helpu Mari, sy’n gweithio yn yr adran addysg ochr yn ochr â Lowri, i fynd i lawr i’r storfa. Mae hi’n gweithio’n rhan-amser, ac roedd hynny’n rhywbeth nad oeddwn yn gwybod y gellid ei wneud pan fyddwch yn oedolyn sy’n gweithio. Roedd yn ddiddorol ac yn ddefnyddiol dysgu bod swydd neu gyfle gwaith sy’n gallu addas i bawb bob amser, sy’n beth gwych i’w wybod wrth ddechrau eich gyrfa. Yn ddiweddarach, cawsom gyfle i gael cyfarfod gydag Amgueddfa Cymru am bwysigrwydd defnyddio’r Gymraeg a’r Saesneg yn gyfartal. Roedd hyn yn ddiddorol iawn oherwydd dysgom fod bod yn ddwyieithog yn wirioneddol fuddiol gan ei fod yn darparu mwy o gyfleoedd gwaith.

Diwrnod 3

Roedd hwn yn un o ddiwrnodau mwyaf cyffrous yr wythnos, gan ein bod wedi cael y cyfle i fynd i mewn i’r Amgueddfa Lechi tra oedd ar gau. Ond ar ddechrau’r dydd, gwnaethom helpu Lois drwy greu cynllun ar sut i wneud plant a rhieni yn fwy ymwybodol o’r llwybr natur y mae Amgueddfa Cymru yn ei gynnig. Buom yn trafod syniadau gyda’n gilydd cyn cael cinio cynnar. Yna aethom i lawr i’r safle adeiladu i gael offer diogelwch fel bod pawb yn ddiogel yn ystod y daith. Roedd yn rhaid i ni hefyd gymryd rhagofalon diogelwch eraill, fel gwisgo trowsus ac esgidiau cerdded. Roedd y daith yn hwyl iawn, ac fe wnaethon ni helpu i gadw pawb gyda’i gilydd drwy gydol y daith. Fodd bynnag, roedd hi’n hynod boeth y diwrnod hwnnw, felly roedd yn eithaf anodd canolbwyntio ar adegau. Ar ôl y daith, prynodd Chloe hufen iâ i’r ddau ohonom. Dewisom flas 'cookie dough', ac roedd hynny’n hyfryd iawn ac yn help mawr gyda’r gwres. Wedyn cerddom yn ôl i fyny at y chwarel a ffilmio TikTok am y llwybr natur cyn gorfod gadael. Dysgom am waith cadwraeth a pha mor bwysig ydyw, yn ogystal â faint o waith sy’n mynd i mewn i warchod amgueddfeydd. Roedd yn dangos y gwaith gofalus a manwl sydd ei angen i sicrhau bod popeth yn gywir er mwyn adrodd stori’r amgueddfa yn effeithiol.

Diwrnod 4

Ar ddiwrnod pedwar aethom i Gastell Penrhyn. Cawsom daith o amgylch y castell, ond yn ddiweddarach dysgom fwy am hanes y castell a hanes teulu Penrhyn. Dysgom fod hyn yn rhan bwysig iawn o redeg amgueddfa neu safle hanesyddol oherwydd, er bod pobl yn mwynhau ymweld â Chastell Penrhyn, mae’r rhan fwyaf yn ei weld fel taith o amgylch tŷ hardd yn hytrach nag edrych ar rannau da a drwg hanes y castell. Er enghraifft, buom yn dysgu am y cysylltiadau â chaethwasiaeth yn ystod y 18fed a’r 19eg ganrif. Rydym yn meddwl ei bod yn bwysig iawn i ymwelwyr wybod beth ddigwyddodd mewn gwirionedd yn y gorffennol, yn hytrach na gweld y castell fel tŷ mawr yn unig. Yna gwnaethom wylio arddangosiad llechi, cyn helpu pobl i gwblhau arolwg am eu profiad ac am eu hymweliadau blaenorol ag Amgueddfa Lechi Llanberis. Roedd hyn yn brofiad da iawn gan ei fod yn dangos pa mor ddefnyddiol y gall arolygon fod wrth redeg sefydliad neu gwmni. Mae arolygon yn caniatáu i’r sefydliad ddeall barn a safbwyntiau ymwelwyr am yr hyn y maent yn ei gynnig. Maent hefyd yn helpu i nodi’r hyn sydd angen ei hyrwyddo’n well neu’r meysydd y mae angen eu gwella.

Diwrnod 5

Ar ein diwrnod olaf yma gydag Amgueddfa Cymru, dechreuon ni’r diwrnod drwy grynhoi sut roedd yr wythnos wedi mynd a beth roeddem wedi’i wneud a’i ddysgu. Gwnaethom ysgrifennu’r blog hwn ac wedyn byddwn yn creu blog arall am bwysigrwydd hanes y diwydiant llechi yng Nghastell Penrhyn. Wedi hynny, byddwn yn gwneud ychydig o fideos hyrwyddo ar gyfer y cyfryngau cymdeithasol cyn gorffen yn gynnar. Mae’r profiad gwaith hwn wedi dangos llawer i ni ac wedi ein helpu i sylweddoli pa mor bwysig yw amgueddfeydd a sut maent yn gweithio y tu ôl i’r llenni. Mae hefyd wedi rhoi sgiliau newydd i ni, megis siarad â phobl newydd, gweithio fel rhan o dîm a helpu eraill. Nid oeddem wedi ein synnu’n arbennig gan y ffordd mae amgueddfeydd yn gweithredu, gan ei bod yn debyg iawn i’r hyn yr oeddem wedi’i ddychmygu y byddai gweithio mewn amgueddfa yn ei olygu.

Logo yn llawn logos ariannwyr

Gwaith cadwraeth ar wrthrychau'r Amgueddfa Lechi

Mae cadwraeth wrth wraidd prosiect ailddatblygu Amgueddfa Lechi Genedlaethol ac mae'r tîm Cadwraeth eisoes yn gweithio'n galed yn asesu ac yn gweithio ar y casgliadau i'w cadw'n ddiogel a sicrhau eu bod yn edrych ar eu gorau, pan fydd yr Amgueddfa yn ailagor. 

Jennifer Griffiths yw Uwch Gadwraethwr Casgliadau'r Diwydiant ac mae'n un o sawl aelod o'r tîm sy'n gweithio ar gasgliad yr Amgueddfa. Dyma ychydig o hanes y gwaith mae hi'n ei wneud ar hyn o bryd: 

“Rydw i wedi dechrau fy rhan i o’r gwaith cadwraeth drwy drin troli tâliadau" meddai Jennifer. 

"Mae'r cabinet pren yma yn cynnwys 49 o duniau tâl bach wedi’u gwneud o dunplat. Roedd y cabinet a’r holl ddroriau yn y cabinet yn fudr iawn gyda baw ar yr wyneb a baw wedi’i wreiddio, ac roedd y tuniau i gyd wedi cyrydu’n drwm iawn. Gellir gweld y cabinet yma cyn ac ar ôl y gwaith cadwraeth. 

"Hyd yn hyn, mae cadwraeth y cabinet a 7 o’r tuniau wedi cymryd cyfanswm o 45 diwrnod o waith. Mae pob tun tâl yn cymryd 2 ddiwrnod i’w gwblhau, ac mae 7 tun wedi’u cwblhau hyd yn hyn. 

"Dim ond 42 tun i fynd!"

Mae nifer o bobol eraill yn gweithio ar y casgliad hefyd yn cynnwys ein casgliad patrymau pren anferth, dilladau, dodrefn, papur a llawer mwy! 

Dros y misoedd nesaf byddwn yn edrych yn fwy manwl ar y holl elfennau gwahanol o gadwraeth sy'n mynd ymlaen yn rhan o'r project ailddatblygu cyffrous yma felly cadwch lygaid allan am fwy o hanes. 

Noddir y project ailddatblygu gan Gronfa Treftadaeth y Loteri Genedlaethol, Llywodraeth y DU drwy Cyngor Gwynedd fel rhan o broject Llewyrch o'r Llechi, Llywodraeth Cymru gan gynnwys y Rhaglen Cyfleusterau Cymunedol, Sefydliad Wolfson, Sefydliad Garfield Weston a noddwyr eraill. Rydyn ni'n diolch o galon i'n holl noddwyr am eu cefnogaeth.