Yama Ceri Thompson, 27 Medi 2019 Yn saith mlwydd oed, symudodd Sakubei Yamamoto (1892–1984) gyda’i deulu i byllau glo rhanbarth Chikuho yn Kyushu. Dechreuodd fel gof prentis mewn pwll glo pan oedd yn ddeuddeg oed. Gweithiodd fel gof pwll glo a glöwr tan ei fod yn 63 oed. Wedi hynny, death yn swyddog diogelwch yn y pyllau glo, a dyna pryd y dechreuodd baentio ei atgofion o’r diwydiant. Prin oedd yr addysg ffurfiol a gafodd, ond ers ei ugeiniau cynnar bu’n cadw llyfrau nodiadau a dyddiaduron, a gafodd ddylanwad ar ei baentio’n ddiweddarach. “Mae’r yama [enw’r glowyr am y pyllau glo] yn diflannu,gan adael 524 o fynyddoedd rwbel yn rhanbarth Chikuho; a dydw innau ddim mor ifanc ag y bues i. Rydw i wedi penderfynu gadael rhywfaint o’r gwaith a’r teimladau o gyfnod yr yama ar gyfer fy wyrion ac wyresau. Byddai’n gyflymach ysgrifennu rhywbeth ar bapur, ond ar ôl rhai blynyddoedd, pwy a ŵyr, efallai y byddai’r nodiadau’n cael eu taflu i’r bin pan fydd rhywun yn glanhau’r tŷ. Ond gyda lluniau, mae modd cymryd cymaint i mewn gydag un cipolwg – rydw i wedi penderfynu paentio.” Yn 2011, death paentiadau a darluniau Sakubei Yamamoto o’r pyllau glo yn rhan o raglen Cof y Byd UNESCO Mae'r arddangosfa hon yn canolbwyntio ar ddetholiad bach o'i gasgliad o ddarluniau a phaentiadau. Maent yn Japaneaidd iawn o ran arddull, ond byddai unrhyw löwr o Gymru yn eu hadnabod hefyd.
Volunteer Blog: Lavandula Heaven Luciana Skidmore, Volunteer , 26 Medi 2019 August is the most fragrant month here in St. Fagans gardens as we just finished trimming back and harvesting our lavender shrubs. We prune them at this time of the year to remove old flowers and give them a chance to grow new foliage before the Autumn/Winter months.A well known favourite the lavender has a unique and distinguishable fragrance that is grown for ornamental, aromatic, medicinal and culinary purposes. They are sun loving plants and require a well drained soil.Lavender is such a versatile plant suiting different garden styles and pleasing the most varied tastes. In St. Fagans you can find hundreds of plants of different species. You will see them in our herb garden, surrounding the fountain in the Dutch Garden, dotted amongst perennials in flower borders, as lavender hedges by the greenhouse and complimenting the romantic style of the Rosery. A true aromatic heaven!Lavandula is a genus of 47 known species, here you can find the well known Lavandula angustifolia ‘Hidcote’, the beautiful white flowers of the Lavandula x intermedia ‘Edelweiss’ and one of my favourites the Lavandula x intermedia ‘Grosso’. This particular species is a hybrid cross between the Lavandula angustifolia (English lavender) and the Lavandula latifolia (Portuguese lavender). They are larger, more robust and have longer stalks with bluish purple flower heads making them perfect for cut flowers.Lavender is also a wonderful culinary ingredient. Most varieties can be used in cooking, however the Lavandula angustifolia ‘Munstead’ is more widely used. They taste great in cakes, scones, jams and as a tea. Add 1 tsp. of dried lavender flowers to a cup of water, let it steep for 10 minutes and enjoy! It’s perfect for calming the mind and helping you drift into dreamland.When harvested most of our flowers are dried in our potting shed and used to create lavender bags, beautiful dried flower arrangements and other products that can be seasonally found in the Museum store. We also use them in our historic buildings as decoration and inside mattresses to repel insects as they would have done years ago.
Celebrating 10 years of Taking Part: William’s Story William Tregaskes, 20 Medi 2019 Amgueddfa Cymru helped direct me to a career in heritage by drawing my attention to the possibility of a career in museums at a “career speed dating” event. I would go on to volunteer with National Museum Cardiff, whilst studying.Volunteering as part of the museum’s preventive conservation team, we carried out a wide range of tasks from repackaging lichen, to carefully carrying jade, cleaning paintings currently on display all the while talking to the public about the importance of preventive conservation and promoting part of the Museum traditionally shielded from view. It could be just a few people or what seemed like hundreds of school children, every day brought a different experience.Volunteering brought the reality of the sector and a chance to learn new skills and experiences which were invaluable to my understanding of what museums are and who they are for; fulfilling my personal reasons for volunteering.The volunteer programme was flexible, reflecting my own needs not just its own. The programme allowed me to develop as I wanted and when it came time to end my time volunteering with Amgueddfa Cymru it was natural. I had succeeded in what I wanted to achieve, and I was supported to continue my development beyond the museum, not expected to stay when it was no longer practical.I will always remember having the opportunity to be part of the preventive conservation team, I am sure the team will not forget my Elmer the Elephant style shirt, immortalised in many presentation slides and pull up banners (see photos). I now work for the Cynon Valley Museum as a Museum Co-ordinator and advocate for museums through EMP Wales (Emerging Museum Professionals) and FOH. Follow me on twitter: @TregaskesW @FoHMuseums @EMPCymru @cynonvalleymus
Oakdale Volunteer Blog: Alexa vs the Pianola Experience Marie and Cheryl, 19 Medi 2019 Move over Alexa, Ada the pianola’s back!‘Alexa, play me a song by the Beatles! Alexa what about something by One Direction! Alexa, play something classical! Beethoven or Mozart. Alexa, Alexa, Alexa you are the must have gadget of the 21st century - but Alexa you don't always get it right?!This is where I Ada, the Pianola comes in. Let’s travel back over a hundred years in time from 2019 to 1919 when I was in my heyday and see how I performed. I am the first truly musical piano-playing device in the world. Listen to my specifications. They are quite impressive if I say so myself. I was designed and first made by Edwin Scott Votey in his workshop in Detroit in 1895. So even one hundred years ago I had already been around for nearly twenty five years.‘What can you do?’ I hear you ask.Well I can play any number of tunes you request…. Music hall songs, Christmas carols, nocturnes by Chopin to name but a few, and I make no mistakes! I do need a human to work the pedals and load the music scrolls. My sound is generated by the pianolist's feet, and controlled in pitch by a perforated music roll. When my pedals are pressed, I send air up through holes in a roll of paper to press my keys and hey presto I am in action. Sit back and enjoy my performance. With my help, anyone can make music.‘So you don’t operate alone? ‘you ask.Well neither do you Alexa, as far as I can see. You need wi-fi, monthly fees, speakers and human instructors.I was around throughout the 20th century. But will you still be operating in 2119? Who remembers music cassettes and floppy disks now?Who can tell? Who knows? But I think I am ageless. I can go on for ever. Want to check me out for yourself?If so, you will find me in the Oakdale Workmen’s Institute on the top floor in the grand ballroom. Pop in on a Wednesday morning and my volunteers Cheryl and Marie will show you the works. Before too long you too will be singing my praises.
Cerbydau Cymru Ian Smith, 17 Medi 2019 Pan fyddwch chi’n ymweld ag Amgueddfa Genedlaethol y Glannau yn Abertawe, bydd tua 2,000 o wrthrychau ar gael i’w gweld. Ond, cyfran fach o’n casgliad yw’r rhain! Er ein bod yn ailwampio rhannau o’r Amgueddfa bob hyn a hyn, mae llawer o wrthrychau sydd byth yn cael eu harddangos. Pam felly ydyn ni’n casglu'r gwrthrychau hyn, meddech chi? Wel, mae llawer o resymau dros beidio arddangos gwrthrych. Mae curaduron yn casglu pethau sy’n bwysig i’n treftadaeth, ac yn aml iawn mae'r pethau hyn mewn cyflwr gwael, felly gall fod angen llawer o waith cadwraeth drud ar eitem cyn i ni allu ei chyflwyno i'r cyhoedd. Wrth gasglu gwrthrychau, ein blaenoriaeth yw eu diogelu ac atal unrhyw ddirywiad yn eu cyflwr. Mae’n rhaid i waith cadwraeth ar gyfer arddangosfeydd aros tan bod cyllid ar gael, yn enwedig gwrthrychau mawr fel ceir a bysiau. Yng Nghasgliad Diwydiant Amgueddfa Cymru, mae llawer o ddulliau gwahanol o deithio ac mae'n rhaid bod gan bob un gysylltiad cryf â Chymru – naill ai drwy’r broses gynhyrchu, y dyfeisiwr neu eu defnydd. Cedwir y rhai nad ydynt yn cael eu harddangos yn Nantgarw, ger Caerdydd, nes bod cyfle iddyn nhw gael eu harddangos. O hofrenyddion i hersiau ceffyl a cherbydau trydan i injans ffordd, weithiau mae’r Ganolfan Gasgliadau Genedlaethol yn Nantgarw yn ein hatgoffa o focs teganau plentyn – ond ar raddfa fawr! Mae gwrthrychau bregus yn cael eu storio mewn bocsys di-asid neu gewyll arbennig, ond sut mae storio bws neu hofrennydd? Wrth gwrs, nid oes modd eu cadw mewn bocsys, ond yn hytrach cânt eu gosod mewn rhes yn debyg i faes parcio archfarchnad, wedi’u trefnu yn ôl maint a siâp. Gall grwpiau drefnu ymweld â’r storfeydd a gallwch weld bod rhai o’r cerbydau mewn cyflwr go wael wrth iddynt aros am ymweliad gan y tîm cadwraeth. Yn y cyfamser, yn ôl yn Amgueddfa Genedlaethol y Glannau yn Abertawe, gallwch weld amrywiaeth o ddulliau teithio, ac mae hanes cysylltiadau trafnidiaeth yng Nghymru i’w gweld yn ein Horiel Rwydweithiau. Mae gan yr oriel hon lu o fodelau o gerbydau o bob math, ac arddangosfeydd digidol mawr yn dangos sut mae’r rhwydweithiau trafnidiaeth wedi tyfu – o lwybrau’r porthmyn i’r M4. Ychydig tu allan i’r Oriel Rwydweithiau, y mae beic tair olwyn ‘cymdeithasol’ o’r 1880au a cherbyd modur Benz ‘Duc’ a gofrestrwyd yn gyntaf yn Sir Fynwy ym 1904. Roedd gan y beic cymdeithasol seddi wrth ymyl ei gilydd, ac roedd yn ffefryn ymysg cariadon! Dr Cropper o Gas-gwent oedd perchennog y Benz, a gadwodd y cerbyd nes ei roi i’r Amgueddfa Wyddoniaeth ym 1910. Daeth o dan ofal Amgueddfa Cymru ym 1911 ac ar ôl cael ei adfer yn llawn, cymerodd ran mewn nifer o ralïau rhwng Llundain a Brighton. Uwchben, mae un o brif atyniadau'r Amgueddfa. Mae lle i gredu mai’r ‘Robin Goch’ oedd yr awyren gyntaf i hedfan yng Nghymru. Cafodd ei hadeiladu gan Charles Horace Watkins, awyrennwr amatur, oddeutu 1908. Mae ganddi ffrâm bren wedi’i chlymu gyda weiren biano. Mae’n amlwg mai gwaith llaw yw caban y peilot gan mai sedd cegin yw sedd y peilot, a nwyddau cartref yw’r offerynnau. Yn wir, byddai Charles wedi llywio ei deithiau gan ddefnyddio amserwr wyau – gan droi’r amserwr drosodd, hedfan mewn llinell syth nes i’r tywod redeg allan, wedyn troi 90 gradd a hedfan yn syth ymlaen eto, ac ailadrodd hyn ddwywaith nes ei fod yn cyrraedd y man cychwyn! I’w helpu i fesur ei uchder wrth lanio, roedd dau ddarn o linyn gyda phwysau arnynt yn hongian o dan yr awyren, un 20 troedfedd o hyd ac un 10 troedfedd o hyd. Pan fyddai’r un cyntaf yn cyffwrdd â'r ddaear roedd yn gwybod ei fod 20 droedfedd o’r ddaear, a phan fyddai’r ail yn taro, roedd 10 droedfedd oddi tano. Nid yw popeth yn yr adran hon dros gan mlwydd oed. Fe welwch chi ddwy esiampl o’r Sinclair C5 – un ar gyfer ei arddangos, ac un i’r cyhoedd gael eistedd ynddo a dod yn gyfarwydd ag e. Pan fydd y tywydd yn caniatáu, byddwn yn symud y model i’r ardd lle gall unrhyw ymwelydd roi cynnig arni. Mae'r C5 wedi’i bweru gan bedalau, gyda batri ategol ar gyfer mynd lan bryniau neu os yw’r gyrrwr yn blino. Gyda chyflymdra uchaf o oddeutu 15mya, cynhyrchwyd y C5 yn gyfrinachol ym 1985 yn ffatri Hoover ym Merthyr. Roedd yn gyfrinach mor fawr, cafodd twnnel ei adeiladu o dan y ffordd rhwng y ffatrïoedd i stopio pobl rhag gweld y cynllun. Dim ond cynlluniau eu cydrannau eu hunain oedd cynhyrchwyr yn cael eu gweld, yn hytrach na chynllun y car cyfan. Roedd y cyhoedd yn disgwyl yn eiddgar am lansiad y car, ond bu’n fethiant llwyr am fod pobl yn meddwl ei fod yn rhy fach i’w yrru’n ddiogel mewn traffig trwm. Dyma gysyniad campus a oedd flynyddoedd o flaen ei oes, ac mae’n bosibl y caiff ei weld eto ryw ddydd pan fydd llwybrau seiclo yn fwy cyffredin. Mae gennym lawer o gerbydau sydd wedi dod yma ar gyfer arddangosfeydd dros dro. Yn y blynyddoedd diwethaf, rydym wedi cael carafán a nifer o gychod, yn ogystal ag ambell i gerbyd trydanol cysyniadol, ond un o’m ffefrynnau i yw’r car tegan plentyn Mae’r Austin J40 sef car pedal glas a wnaed ym Margoed ym 1959 yn ein Horiel ‘Gwnaed yng Nghymru’. Ym 1947 pasiodd Senedd San Steffan ddeddf a oedd yn cydnabod nad oedd modd i lawer o lowyr a oedd yn dioddef o pneumoconiosis (sef llwch glo yn yr ysgyfaint) weithio dan ddaear rhagor. Felly awgrymwyd bod ffatrïoedd newydd yn cael eu sefydlu i gynnig gwaith ysgafnach, glanach, i gyflogi’r dynion hyn. Roedd ffatri Austin ym Margoed yn un enghraifft o’r rhain. Agorodd y ffatri ym 1949 a stopiodd wneud y ceir bach hyn ym 1971, ond rhwng y dyddiau hynny, cafodd oddeutu 36,700 eu cynhyrchu! Mae mynediad am ddim i bob un o amgueddfeydd Amgueddfa Cymru. Gallwch ymweld â'r Ganolfan Gasgliadau Genedlaethol drwy apwyntiad; cysylltwch â nhw ar 029 2057 3560 i drefnu.
