Cyffredinol

Archaeological Jewellery at Powysland Museum

Part 2, Working with our community partners.

 

Powysland Museum is working with the National Museum’s Saving Treasures; Telling Stories on an Archaeological Jewellery project.

In this update we hear from some of their community partners.

Welshpool Camera Club

The club has around 40 members of all abilities, from pros, advanced, to amateurs, who all ‘club together’ to ensure members’ photographic skills are challenged regardless of technical ability. They look at mastering camera techniques through hands on experience and invite speakers to give presentations.

With many of the archaeological jewellery pieces in Powysland Museum’s project being small, with delicate decoration, it was obvious that the project needed the expertise of good photographers to capture the details and refinement of the pieces.

Powysland Museum was therefore delighted when the Camera Club agreed to be one of the project’s community engagement partners.

The club’s members have got up close and personal with some of the objects and have taken some great close-ups, which have fed into the museum’s work with the other community engagement partners.

Welshpool Young Carers

Welshpool Young Carers are a group of young people who look after and care for one or more members of their family on a full-time basis. Alex Sperr, the project’s community engagement officer, ran a workshop with the group, which produced a delightful and colourful display.

The workshop focussed on the art of the museum display. A display is often the only chance you have for capturing the attention of your intended audience.

It must grab audience members at first glance, hold them there to see what it offers and persuade them to further explore the museum and the artefacts on display.

A display can be used to tell part of an object’s history, and in this workshop we focussed on making jewellery and displays for the Saving Treasures exhibition at Powysland.

The group first visited the Saving Treasures jewellery exhibit, looking at the ways in which objects are displayed.

Exploring how to display rings in the exhibition, the group then made Plaster of Paris hands by using rubber gloves as moulds. Casts of the children’s hands were made using plaster bandage or modroc, and rings were made using recycled materials.

The children then set up their displays as they would like to see them in the exhibition, along with their names.

Buttington-Trewern School

Local poet and writer Pat Edwards has run the “Off the Page” young creative writers’ club at Powysland Museum and is also runs the annual Welshpool Poetry Festival. Her quirky and exciting mind was guaranteed to engage the children.

Pat visited the museum to work with all the junior classes. The children were shown the archaeological jewellery and were even allowed to touch and hold some of the sturdier artefacts – obviously while wearing white, cotton gloves!

This was a unique opportunity for the children to see the objects outside their usual display cases.

Pat Edwards then discussed the theme of jewellery with the children, helping them develop ideas and create stories, poems, posters and other written works involving one or more of the museum objects. Some of the results and photographs from the sessions are on display.

Together with Pat, the museum is planning to develop this creative experience by offering writing classes at the museum during the exhibition period, where visitors can seek inspiration from the objects and practical help from Pat to write and tell their own stories.

The Archaeological Jewellery exhibition runs at Powysland Museum until September, after which you can catch it at Radnorshire and Brecknock Museums.

Slincosor a Big Pit Bingo!

Da iawn i'r timau ddaeth i'r brig eleni!

Ysgol Gyfun Gymraeg Llangynwyd – Tîm Buddugol Menter 2018.

Ysgol Gyfun Bryn Celynnog – Tîm Buddugol Dewis y Bobl 2018.

Am y 3 blynedd ddiwethaf, mae Amgueddfa Cymru wedi cynnal cystadleuaeth ar gyfer disgyblion sy'n cymryd rhan yn her Menter a Chyflogadwyedd (Cenedlaethol/Sylfaen) yr Amgueddfa.

Briff yr Her yw creu cynnyrch arloesol ar gyfer siop yr Amgueddfa, sy'n adlewyrchu gwrthrychau a chasgliadau'r saith amgueddfa.

Caiff y disgyblion gyfle i arddangos eu gwaith mewn digwyddiad arbennig.

Cynhaliwyd digwyddiad eleni yn Atriwm newydd Sain Ffagan Amgueddfa Werin Cymru. Cyflwynodd disgyblion eu gwaith i banel o feirniaid. Fe wnaethon nhw hefyd greu arddangosiadau a chyflwyno'r cynnyrch i rai o ymwelwyr yr Amgueddfa.

Dywedodd yr holl ddisgyblion y byddent yn argymell yr her i eraill. Bu'r disgyblion yn disgrifio'r sgiliau allweddol a ddatblygwyd, o waith tîm a meddwl i gyflwyniadau a chyfathrebu.

 

“Fy hoff rhan oedd gweld beth oedd y cyhoedd yn meddwl am ein cynnyrch a clywed beth oedd ei farn am y cynnyrch”

“My favourite part was w orking as a team and creating a product that we really enjoyed”

“To answer the questions in the pitch required quick thinking skills.”

Adborth y disgyblion

 

Bu myfyrwyr o Goleg Caerdydd a'r Fro yn helpu i gynnal y digwyddiad fel rhan o'u Her Gymunedol Uwch. Roeddent yn gyfrifol am gynllunio ac arwain rhai o brif elfennau'r diwrnod, o logisteg a chefnogi disgyblion, i drefnu a chyflwyno Gwobr Dewis y Bobl, sef pleidlais ymwelwyr.

“I believe it was a great experience as you interact with all different types of people and different ages.”

Helena Vitoria, myfyrwraig yng Ngholeg Caerdydd a'r Fro

 

“Once again, the National Museum competition proved a resounding success.”

Sara Davies, Swyddog Bagloriaeth Cymru CA4 Cenedlaethol/Sylfaen |
 KS4 National/Foundation Welsh Baccalaureate Officer

 

Mae nifer o adnoddau ar gyfer athrawon a disgyblion sy'n cymryd rhan yn yr her ar wefan yr Amgueddfa: www.amgueddfa.cymru/addysg.

Cadair Eisteddfod Caerdydd - Ysbrydoliaeth Sain Ffagan

Caiff Cadair Eisteddfod Genedlaethol Caerdydd 2018 ei noddi gan Amgueddfa Cymru, i nodi 70 mlynedd ers sefydlu Sain Ffagan Amgueddfa Werin Cymru.

 

Mae Sain Ffagan wedi bod yn hyrwyddo crefftwaith Cymru ers agor ym 1948, ac mae noddi Cadair yr Eisteddfod yn ffordd addas o ddathlu hyn. Chris Williams gafodd y fraint o ddylunio a chreu'r Gadair eleni.

Mae Chris yn gweithio fel cerflunydd ac mae'n aelod o'r Royal British Society of Sculptors. Mae'n byw yn Pentre, ac mae ganddo weithdy ac oriel yn Ynyshir, Rhondda.

Cafodd elfennau o'r gadair eu creu yn Gweithdy, adeilad newydd cynaliadwy yn Sain Ffagan, sy'n dathlu sgiliau gwneuthurwyr ddoe a heddiw - a lle mae cyfle i ymwelwyr o bob oed droi eu llaw at grefftau o bob math. Yno, bu Chris yn arddangos ac yn rhannu'r broses o greu'r gadair gydag ymwelwyr – y tro cyntaf i hyn ddigwydd yn hanes Cadair y Genedlaethol.

Tapiwch ar y cylchoedd isod, wrth i Chris esbonio'r broses o greu cadair eiconig Eisteddfod Caerdydd:

  • O'r Aelwyd i'r Orsedd

    Cadair Eisteddfod 2018 trwy lygad y saer

  • Yr Ysbrydoliaeth

    Mae cadair Eisteddfod 2018 wedi'i ysbrydoli gan gadeiriau ffon Cymreig, fel hon yn Ffermdy Cilewent, Sain Ffagan

  • Dathlu Crefft Cymru

    Dewiswyd y garthen hon am ei phatrwm manwl - a ddaeth yn briff nodwedd y gadair

  • Y deunydd crai - pren llwyfen ac onnen - yn cyrraedd y gweithdy yn Pentre

  • Dyluniwyd y gadair fel model cywir ar Rhino 3D. Galluogodd hyn i mi fesur yn fanwl er mwyn creu jigiau a thempledi ar gyfer y breichiau a'r coesau

  • Mae sedd a chefn y gadair o'r un goeden lwyfen. Rhaid oedd sandio'r pren er mwyn datgelu'r graen - a gweld a oedd nam ar y pren sydd angen ei ystyried

  • Fe wnes i'r gwaith siapio yn Gweithdy, oriel grefft newydd Sain Ffagan. Roedd yn braf gallu rhannu'r broses o greu'r gadair gyda'r cyhoedd

  • Addurnwyd y cefn a'r sedd yn defnyddio laser Co2 - mawr yw'r diolch i gyngor Caerffili am gael defnyddio'r engrafwr! Ysbrydolwyd y patrwm cain gan garthen a wehyddwyd ym Melin Esgair Moel yn 1960. Mae'r felin (a'r garthen) 'nawr yn Sain Ffagan.

  • Roedd clampio'r pren ar gyfer yr uniad yn broses gymhleth, a roedd angen nifer o glampiau hir i reoli'r pwysau

  • Cafodd y testun hefyd ei engrafu â laser. Gwnaed hyn ar ddarn fflat o onnen, a gafodd ei lamineiddio i'r fraich gyda nifer fawr o glampiau

  • Gludo'r coesau yn eu lle

  • Bron â gorffen... Morteisio'r cefn yn ei le

  • Troi'r breichiau o gwmpas y cefn i greu uniad unigryw, a'i ludo yn ei le. Caiff y coesau bychain eu hychwanegu, a'u gosod gyda lletemau

  • A dyma hi yn ei holl ogoniant - cadair Eisteddfod 2018. Pob lwc i'r holl gystadleuwyr!

Lleisiau coll Cymraeg Caerdydd

Sut beth oedd Cymraeg Caerdydd yn y gorffennol? Dylan Foster Evans sy'n trafod lleisiau coll ein prifddinas:

 

Wrth bori mewn papurau newydd o ddiwedd y bedwaredd ganrif ar bymtheg, fe welwch fod trafod o dro i dro ar ddiflaniad Cymry Cymraeg ‘brodorol’ Caerdydd.

Roedd gan y dref yr adeg honno ei ffurf ei hun ar y Wenhwyseg, y dafodiaith leol draddodiadol. Ond er bod niferoedd siaradwyr Cymraeg Caerdydd ar gynnydd, llai a llai a siaradai hen dafodiaith Gymraeg Caerdydd. Mae’n destun rhyfeddod, felly, ein bod ni heddiw yn gallu gwrando ar leisiau’r to olaf o unigolion a fagwyd yn siarad y Wenhwyseg leol yn y Gaerdydd bresennol neu’n agos iawn ati.

 

Mae gwrando arnynt yn brofiad sy’n gofyn am ychydig o ymdrech ar ein rhan. Ar adegau, waeth cyfaddef ddim, mae rhyw afrwyddineb yn nodweddu geiriau rhai o’r siaradwyr olaf hyn. Nid niwsans mo hynny, chwaith, ond rhywbeth sy’n gwbl, gwbl greiddiol i’r profiad. Hen bobl yw’r rhain ac mae olion y degawdau i’w clywed ar eu lleisiau.

Ac yn achos sawl un, nhw yw siaradwyr Cymraeg olaf y llinach. Mae eu perthynas â’r iaith wedi breuo o flwyddyn i flwyddyn ac o ddegawd i ddegawd.

Ond yn yr afrwyddineb hwnnw — ac yn wir yn eu Saesneg — y daw eu profiadau’n fyw.

Dyna lle clywn ôl addysg a anwybyddai’r Gymraeg; dyna lle clywn effaith diffyg trosglwyddo rhwng cenedlaethau; a dyna lle’r ymdeimlwn â realiti shifft ieithyddol. Ond er gwaethaf hynny oll, mae yma wir brydferthwch.

 

Enwau'r ddinas - o Blwyf Mair i Lanetarn

Y cynharaf ohonynt yw Edward Watts (1840–1935) o Landdunwyd ym Mro Morgannwg. Fe’i recordiwyd pan oedd yn hynafgwr dros ei ddeg a phedwar ugain.

Cofiai ymweld â Chaerdydd tua chanol y bedwaredd ganrif ar bymtheg ac wrth sôn am safle hen neuadd y dref yn ‘Plwyf Mair’ mae’n cofnodi elfen o ddaearyddiaeth Gymraeg Caerdydd sydd bellach wedi ei cholli.   

A dyna chi Tom Lewis y ‘trychwr’ o ‘Rwbina’ (nid ‘o Riwbeina’ fel y dywedai llawer ohonom heddiw).

A’r Husbands — cynnyrch cymuned amaethyddol Llanishan, Llys-fæ̂n a Llanetarn, chwedl hwythau (ond Llanisien, Llys-faen a Llanedern i ni, debyg iawn).

Caerdydd wahanol iawn oedd Caerdydd llawer o’r lleisiau hyn. Ond hebddyn nhw a’u tebyg, gwahanol iawn fyddai ein Caerdydd ninnau.

 

 

Gyda diolch i Beth Thomas, Meinwen Ruddock-Jones a Pascal Lafargue. Am ragor o hanes y Gymraeg yng Nghaerdydd, dilynwch @CymraegCaerdydd a @diferionDFE - ac am ragor o Archif Sain Ffagan, dilynwch @ArchifSFArchive

Bydd arddangosfa o hanes Trebiwt, y Bae a Chaerdydd i'w gweld yn Y Lle Hanes trwy gydol yr Eisteddfod.

Archaeological Jewellery at Powysland Museum

What's the Project all about?

“Saving Treasures; Telling Stories” is an all-Wales Project about bringing archaeology to life and enabling community engagement.

It is funded by the Heritage Lottery Fund and administered by Amgueddfa Cymru - National Museum Wales in partnership with the Federation of Museums and Galleries in Wales and the Portable Antiquities Scheme in Wales.

At Powysland Museum the project takes as its starting point the existing collections of archaeological jewellery in the three local authority museums in Powys: Powysland Museum in Welshpool, Radnorshire Museum in Llandrindod Wells and Brecknock Museum and Art Gallery in Brecon.

Some of the objects have been acquired by the museums as recent treasure finds, while others have been in the collections for several years.

What is Powysland Museum doing?

The project encompasses:

  • a temporary exhibition on archaeological jewellery from the museums in Powys.
  • engagement with a number of community groups in story-writing sessions, art and jewellery workshops and research inspired by the artefacts and their stories, to be displayed in the exhibition.
  • art and craft activities, “finds open days” and other events for a wider audience during the exhibition period.

Community Partners

The museum has been working with a number of partners to deliver the promised outcomes, such as Clwyd-Powys Archaeological Trust, the poet and writer Pat Edwards and the artist Andrew Logan.


The community partners have included Welshpool High School’s Art department, Buttington-Trewern Primary School, Welshpool Camera Club, Llanfair-Caereinion Historical Society, Welshpool Young Carers and Welshpool Kaleidoscope group.

Working with Welshpool Poetry Festival


One of the bonuses of having Pat Edwards involved in the project was that she transferred the idea of archaeological jewellery to the annual Welshpool Poetry Festival, of which she is the founder and the organiser.
 
Every year the poetry festival holds a competition and this year’s theme was ‘jewels’. For the ‘Young People’s Poetry Competition (Ages 7-14) the winners were:

  • First Prize – ‘My Jewel’ by Nancy Gargiulo from Criftins Primary School
  • Second Prize – ‘Jewel’ by Lila Melnykevicova
  • Third Prize – ‘Silver’ by Maisie from Berriew School

Powysland museum is delighted to be able to display these poems and others along with their Saving Treasures-funded Archaeological Jewellery exhibition.