Bwthyn Nantwallter

13

Clai neu laid, neu clom fel y câi ei alw yn yr ardal, a ddefnyddiwyd i godi'r bwthyn hwn. Roedd y clai'n cael ei gloddio ar y safle a'i gymysgu â gwellt, pridd a cherrig mân. Roedd y clom yn cael ei osod fesul haen ac roedd rhaid i bob haen sychu am rai dyddiau cyn gosod yr haen nesaf. Dwy set o nenffyrch ag uniad sgarff sy'n cynnal y to. Byddai plethwaith o wiail, eithin a tho gwellt yn cael eu gosod drostynt. Gwnaed y daflod, y pared a brest y simnai o blethwaith hefyd.

Codwyd y bwthyn ar dir stad Taliaris, tua 1770 mae'n fwy na thebyg, ac ar y stad y byddai'r trigolion gwreiddiol yn gweithio. Mae'r dodrefn plaen yn nodweddiadol o gartref gwas ffarm tua diwedd y 18fed ganrif. Roedd y sgiw wrth y tân yn ddarn pwysig o ddodrefn oedd yn helpu i atal drafftiau. Roedd i'r bwrdd ddiben ymarferol hefyd. Roedd yn hir ac yn gul er mwyn rhoi rhagor o le byw i'r teulu ac roedd ynddo ddroriau dwfn i gadw pethau.

Ceir dau wely pyst yn y man cysgu — byddai'r pyst yn cael eu defnyddio i hongian sachliain er mwyn cadw'r gwres i mewn yn y nos. Y tu allan, mae twlc mochyn bychan o gerrig, a llofft i'r ieir uwchben, a tho o deils cerrig.

 
NantWallter Map Plot

Ffeithiau Adeilad:

  • Lleoliad gwreiddiol: Taliaris, Sir Gaerfyrddin
  • Dodrefnwyd: Diwedd y 18fed ganrif
  • Dyddiad adeiladu gwreiddiol: tua 1770
  • Datgymalwyd a symudwyd i Sain Ffagan: 1990
  • Dyddiad agor i'r cyhoedd: 1993
  • Gwybodaeth ymweld