Addysg

Gyda dyfodiad y gwyntoedd cryfion a'r glaw trwm wythnos diwethaf dwi'n ymbaratoi at ddiwedd yr hydref a dechrau'r gaeaf. Mae'n drueni gorfod ffarwelio â'r tywydd mwyn a bydd colled ar ôl lliwiau cynnes y dail yn Sain Ffagan. Ond mae'r tywydd garw wedi llarpio'r coed o'u dail sy'n gorwedd yn swp ar lawr.

Er nad ydynt ar eu prydferthaf, ar goed byddaf yn canolbwyntio wrth ddathlu Wythnos Genedlaethol y Goeden. Dros benwythnos olaf Tachwedd edrychwn ar y gwahanol fathau o goed yn Sain Ffagan a'u hadnabod wrth graffu ar y dail, yr hadau, y rhisgl a'r blagur. Bydd yr RSPB yma hefyd yn cynnal gweithgareddau sy'n ystyried pwysigrwydd y coed i'n hadar brodorol. Gan son am adar mae'r bwydo adar-gam yn brysyr iawn ar y foment, ac fe allwch dilyn y datblygiadau diweddaraf trwy'r tudalen Twitter yma

.

Dewch i ymuno â ni ddydd Sadwrn 5 Rhagfyr pan fyddwn yn ceisio gosod record newydd y byd yn Llyfr Guinness ar gyfer plannu'r nifer uchaf o goed mewn awr. Mae'r ymdrech ar y cyd â llefydd i natur y BBC. Gallwch aros wedyn i greu addurniadau Nadolig cynaliadwy o'r perthi yn y T? Gwyrdd.

Nadolig cynaliadwy hefyd fydd thema fy ngweithgareddau yn y

Gofynnodd disgyblion o Ysgol Gynradd Oakfield yng Nghaerdydd: 'Pryd bydd y bylbiau'n egino?'

Fel arfer 'nid tan ar ôl Nadolig' fyddai f'ateb ond mae rhai wedi dechrau egino'n barod.

Dywedodd disgyblion o Ysgol Gynradd Pentre-poeth yn Abertawe: 'Cawsom syndod o weld egin ac erbyn hyn gwelsom rai yn y gwelyau blodau. Dyma lun i chi eu gweld.'

O edrych ar y llun er nad wyf gant y cant yn si?r maent yn ymddangos fel egin cennin Pedr. Edrychwch ar fy llun o'r llynedd - beth ydych chi'n ei feddwl?

Gadewch sylwadau os gwelwch unrhyw egin cynnar. Danfon lluniau at scan@aocc.ac.uk

Diolch, Athro'r Ardd

Mae Amgueddfa Cymru yn gweithio gyda 3,600 o wyddonwyr ifainc i archwilio a deall y newid yn yr hinsawdd.

Yn ddiweddar mae bylbiau, potiau ac adnoddau wedi cyrraedd ysgolion a phobl sy'n cael eu haddysgu gartref ledled Cymru yn barod am y diwrnod plannu ar 20 Hydref. Mae rhai ysgolion wedi anfon ffotos hyfryd atom gan ddweud cymaint o gyffro oedd ymhlith y plant.

O nawr tan ddiwedd Mawrth 2010 bydd pob gwyddonydd ifanc yn cofnodi'r tywydd a dyddiadau blodeuo'r bylbiau cennin Pedr a saffrwm fel rhan o astudiaeth hir dymor o effeithiau newidiadau yn y tymheredd ar fylbiau'r gwanwyn. Dechreuodd yr astudiaeth yn 2005 a gobeithio bydd yn para am flynyddoedd lawer i ddod. I weld y canlyniadau hyd yn hyn neu i ymgofrestru am y flwyddyn nesaf ewch i www.amgueddfacymru.ac.uk/scan/bylbiau

Bydd pob disgybl yn gweithio drwy dasgiau Athro'r Ardd cyn cael Tystysgrif Gwyddonydd Gwych. Bydd yr ysgol orau'n ennill taith i fferm cennin Pedr y cwmni Really Welsh a Gwarchodfa Natur Cynffig. Rhodd ar gyfer yr arbrawf hwn gan y cwmni Really Welsh yw'r holl gennin Pedr sydd wedi'u tyfu yng Nghynffig ger Pen-y-bont ar Ogwr.

Cadwch lygad barcud ar y blog i weld adroddiadau ac arsylliadau'r ysgolion neu yn y gwanwyn cewch weld y dyddiadur â lluniau.

Beth am anfon cwestiwn at Athro'r Ardd? Byddai wrth ei fodd yn clywed gennych.

Ar Ddiwrnod Cenedlaethol Barddoniaeth ym mis Hydref 2009 roedd bardd preswyl Big Pit, Mike Jenkins, yn annog ymwelwyr i gyfrannu at Gerdd Big Pit. Thema Diwrnod Cenedlaethol Barddoniaeth oedd arwyr ac arwresau. Ysgrifennodd y cyfranwyr am y bobl arwrol a fu'n gweithio'n galed yn y pyllau glo.

Cyfrannodd tair ysgol: Ysgol Gynradd Goetre ym Merthyr Tudful, Ysgol Gynradd Heol y Frenhines yn Abertyleri ac Ysgol Uwchradd Oldbury Wells yn Swydd Amwythig. Rhoddodd Mike gopi llofnodedig o'i lyfr o gerddi i blant Poems for Underage Thinkers i'r dosbarthiadau iau am eu hymdrechion gwiw.

Dyma'r oedolion a fu'n barddoni:

Mike Tanner o Flaenafon, Justin Hamilton o Kilbirnie, Derek Edmondson o Woodford, Mr a Mrs Gilbert o Little Witcombe a staff Big Pit.

Am fwy o wybodaeth am farddoniaeth a rhyddiaith arobryn Mike ewch i www.mikejenkins.net.

BIG BIG PIT POEM
A communal poem created at Big Pit on National Poetry Day 2009

Underground what will we see?
Underground is dangerous
Ponies hauled dram after dram 
Thrusters and hurriers pushing tram after tram 
Pickers hitting as hard as they can 
Children crying and crying.
The canary was a warning.
Lots of water on the ground
It was leaking into the pit 
Getting deeper and deeper.
It was dark like night when the lights went out,
It was scary. Slippery like water.
The cage went fast then slow. 
Down the pit there were tracks.
Struggling by the light of lamps. 
The axes and sledgehammers were dirty as muddy water.
Some were very old.

The men were heroes because they worked twelve hard hours.
The fireman who risked himself to save his workmate’s face,
After a fall, threw himself down to protect his friend.
The horses were heroes because they saved people.
Masks protected the ponies’ faces, some of the ponies died.
Seventy two worked down the mine.
Many of them became blind.
The miner had to pull the drams. 
The girls were heroines because they helped.
Dad and son worked side by side 
Deprived of sunlight from day to day.
Some men died.
Some men cried. 
Coughing up black dust 
Working like navvies from dawn till dusk.
Mothers sad when there was an explosion.
A message home when there’s no hope left
Scratched into a bottle.
Day and night death always occurred.

But everyone pulled together
Washing away the day’s toil. 
A hot bath, joke and a laugh.
To the hole in the wall, have a fag
Desperate for that first drag.

Figures hunched against the driving rain
Thirsting for the hoppy nectar 
To soothe away the pain.

Firstly, apologies for my extended absence from these pages. I don’t have an excuse other than the summer activities kept me very busy this year! However, I find myself in a bit of a calm period at the moment so I thought I’d update you on what’s coming up over the next few months.

The autumn is fast approaching and the evidence is all around St Fagans. A quick walk about the site reveals bursts of bright red berries on hawthorn bushes and rowan trees and delicate highlights of yellow and orange edging into the green leaves of the beech woodland. A walk in the woods is accompanied by the steady sound of beech mast dropping with the breeze. The horse chestnuts have already begun to fall too, and the acorns and sweet chestnuts look like they won’t be long to follow.

In October activities will focus on this season of change. For Seed Gathering Sunday we will be looking at the variety of tactics trees use to disperse their seed during an enjoyable walk about the grounds.

On October the 24th there’s a real treat in store as the Ty Gwyrdd kitchen will be in action for the first time in years to demonstrate some traditional apple recipes.

The apple theme continues in the Ty Gwyrdd on the 25th of October where you can take part in Feed the Birds Day with the RSPB, and learn how to use apples to make great bird feeders.

During October half term we will be running Autumn Feast activities looking at traditional foods grown in the autumn as well as the wild food that grows in our woods, fields and hedges.

And right at the end of November I will be running activities alongside the RSPB that look at ways of telling trees apart and the importance of trees for wildlife. If that appeals to you why not join us on the 5th of December when we'll be working with the BBC to try and break the world record for the most amount of trees planted in one hour!

So I hope to see you at an event this autumn, and in the meantime get out there and enjoy the sunshine!