Amgueddfeydd, Arddangosfeydd a Digwyddiadau

Artist in Residency: Building a Play Area

Sian Lile-Pastore, 2 Chwefror 2016

So in my last post I was talking about how we have Nils Norman to design our new play area for St Fagans, I also mentioned that we were going to work with community groups and visitors in order to get their input into the play area. Last night I got my regular email from the amazing Playscapes website which was all about how to engage kids and community in playground design, super timely!

This is something we have been considering quite a lot - we want to engage our visitors and local communities, but how do you get children to talk about what they would like to see in a play area if all they've ever seen is a 'traditional' play area with swings and a slide? the article on Playscapes suggests asking the following questions to children:

What is the most dangerous, scary places you have ever gone?

Where would you like to go alone?

Where would you like to be right now?

What do you do that your parents tell you not to try?

What is the highest you have ever climbed?

Where do you go to be alone? To be with friends?

What is the silliest thing you have ever done?

What games do you invent?

How great is that? they also had a list of questions for adults, one of which was:

What value or sensation do you want your kids to experience: e.g. risk, fear, failure, satisfaction, accomplishment, beauty, tranquillity, action?

We want this playground to be different, we want a space where there can be risky play but there can also be quiet, contemplative play, a play area where children can enjoy creative play and a space that is open to be used in different ways. Of course overall we want it to be fun, a play area for plays sake.

Any thoughts please share - What is the highest you have ever climbed?

Artist in Residency: Building a Play Area

Sian Lile-Pastore, 1 Chwefror 2016

If you are a regular visitor to St Fagans you may have noticed:

a. The big red crane

and

b. the play area has gone.

The big red crane is obviously temporary as all the building work goes on for the new and improved St Fagans, and luckily the lack of a play area is also temporary as we are BUILDING A NEW ONE! not only that we are building a new one with Nils Norman - an artist who has been working extensively around play for a number of years.

Although Nils has been on board for a good few months now (with support from Arts Council Wales and the Heritage Lottery Fund), it has taken a while for the project to get going as there is so much organising to do beforehand!

We also needed to appoint two supporting artists to work on the project with Nils which we did at the end of last year. These support artists will be helping with research as well as community engagement. We want the play are to be unique, bespoke to St Fagans, accessible to all ages and abilities, create links with the collections, is fun and is also a work of art. To do this the artists will be undertaking lots of research - looking through our archive and stores, as well as holding workshops for community groups and visitors into what kind of play area they would like to see.

They are currently at the research stage which will take a few months, Nils will then provide some drawings, we will *all* have a look at them and report back and then all going to plan the actual construction will start towards the end of this year, with a finished play area for spring next year! (don't hold me to those dates)

If you have any ideas, or if you have seen some great play areas, please let me know. This is such an exciting project which I will keep you updated on as it progresses. Next post, i'll introduce you to our supporting artists.

For more information about Nils Norman's work, visit his website

Enwau’r Bysedd

Meinwen Ruddock-Jones, 29 Ionawr 2016

Un o’m hoff bleserau fel Archifydd Clyweledol yw cael eistedd mewn heddwch am awr neu ddwy gyda phaned o goffi (ac efallai ddarn neu ddau o siocled) yn gwrando ar ddetholiad o’r 12,000 o recordiadau sain sydd yn ei harchif bellach.  Â drws fy swyddfa ar gau ac â’r clustffonau yn eu lle mae modd dianc i ffermdai a ffatrïoedd, i iard yr ysgol, i sedd y diaconiaid, i waelodion y pwll glo, i uchelderau y fferm fynydd neu i ble bynnag y mynnoch i gael cip ar fywydau Cymru’r gorffennol.

Cefais gyfle i wneud hyn y diwrnod o’r blaen ac mae’n rhyfeddol weithiau fel mae clywed pwt o stori, o ddywediad neu bennill yn dod ag atgofion yn llifo nôl.  Roeddwn i yn gwrando ar ŵr yn sôn am ei blentyndod yn Llanwddyn ac am y rhigymau a glywodd ar aelwyd y cartref.  Roedd yn un o wyth o blant ac mae’n sôn am y rhigwm y byddai ei fam yn ei ddweud wrth geisio tawelu’r plant trwy enwi bysedd eu traed.

Bowden, Gwas y Fowden, Dibyl Dabal, Gwas y Stabal, Bys Bach druan gŵr, dorrodd ei ben wrth gario dŵr. 

Recordiwyd yn Llanwddyn (1971)

Mae creu rhigymau am enwau bysedd y traed neu’r llaw yn arferiad byd-eang.   Mewn rhai gwledydd, arferir dechrau gyda’r bys bach a gorffen gyda’r bys bawd, ond ymddengys mai’r traddodiad yng Nghymru yw dechrau gyda’r bawd (bawd y droed fel arfer) a gweithio eich ffordd i lawr y bysedd gan roi siglad bach i bob un nes cyrraedd y bys bach.

Pan oeddwn i yn ifanc rwy’n cofio mam (sy’n dod o Trap, ger Llandeilo) yn tynnu fy hosan ac yn enwi bysedd fy nhraed un wrth un.  Dyma’r enwau oedd ganddi hi ar y bysedd:

Bys Bowtyn, Twm Sgotyn, Lloyd Harris, Charles Dafis a Stiwart Bach y cwmni.

Mae dwsinau o fersiynau o’r rhigwm hwn i’r bysedd yn Archif Sain Amgueddfa Werin Cymru yn amrywio o ardal i ardal ac weithiau o deulu i deulu.  Mae rhai enwau fel “Modryb Bawd” yn ymddangos mewn llawer i ardal a rhai enwau yn unigryw i bentref neu i gymdeithas arbennig.  Weithiau ceir ail ddarn i’r rhigwm fel y gwelir isod.

Dyma rai o’m ffefrynnau i o gasgliad yr archif:

 

Bys Bwstyn, Twm Swglyn, Long Harris, Jac Dafis a Bili Bach.

Hwn yn mynd i’r farchnad; Hwn yn aros gartre; Hwn yn neud cawl; Hwn yn bwyta’r cwbwl a Bili Bach yn starfo.

Recordiwyd yn Nhal-sarn (1969)

 

Modryb Bawd, Bys yr Uwd, Hirfys, Pwtfys, Dingw.

Recordiwyd yn Llangoed (1967)

 

Hen Fawd Fawr yn mynd i’r mynydd.

“I be?” medda Bys yr Uwd

“I ladd defaid”, medda’r Hirfys

“Mi gawn ni ddrwg”, medda’r Cwtfys

“Llechwn, llechwn o dan y llechi”, medda’r peth bach.

Recordiwyd yn Nyffryn Ardudwy (1972)

 

Fenni Fenni, Cefnder Fenni Fenni, Fenni Dapwr, Dic y Crogwr, Bys Bach druan gŵr, dynnodd y drain trwy’r dŵr.

Recordiwyd yn Llantrisant (1976)

 

Modryb Bawd, Bys yr Uwd, Pen y Gogor, Bys y Pibar, Robin Gewin Bach.

Recordiwyd yn Nefyn (1968)

 

Roedd hi hefyd yn arfer ymysg merched i adrodd y rhigymau hyn wrth dynnu bysedd eu dwylo neu fysedd dwylo eu ffrindiau.  Byddai nifer y bysedd a fyddai’n clicio wrth eu tynnu yn darogan y nifer o blant y byddai perchennog y bysedd yn eu cael yn y dyfodol. 

Felly’r tro nesaf mae’r plant yn rhedeg fel corwynt trwy’r tŷ, yn rhoi darnau o fanana yn y peiriant DVD neu’n tynnu llun ar wal y gegin, anghofiwch am y teledu, am gemau’r tabled neu gil-dwrn o losin.  I dawelu'r cariadon bach ac i adfer heddwch, eisteddwch nhw i lawr, tynnwch eu hosannau a chyfrwch fysedd eu traed.

"An extreme historical adventure" - #MakingHistory co-curation update

Elen Phillips, 22 Ionawr 2016

A belated happy New Year to you all! In the weeks since I posted my last co-curation update, we’ve been on the road again co-producing audio-visual content for the Making History project. Working with various community groups and individuals, we've been creating short films based on the collections selected for display. These films will form part of the interpretation in the new galleries. Here's a quick overview of what we've been up to.

First World War

In December, I was invited behind the wired walls of Maindy Barracks to interview two serving members of 3rd Battalion The Royal Welsh. One of the new galleries will include a display about the First World War, focusing on voluntary action, healing and remembrance. My brief was to capture a glimpse into Army life today and to record contemporary responses to century-old collections. Inevitably, the interviews touched on difficult subjects – separation, injury and death. Hearing first-hand testimony from the soldiers was a fascinating experience. It's going to be a challenge to combine and edit the interviews into a three minute film.

Miners’ Strike

Earlier this month, we shifted our attention to the 1984-5 Miners’ Strike. Working with colleagues from Big Pit National Coal Museum, we asked a group of Youth Ambassadors from Blaenavon to interview individuals who were involved in the Strike.

After a morning learning about the ethics and techniques of oral history, the young people formulated their own questions and spent the afternoon recording the interviews. We were conscious of the need to represent a diverse range of experiences; to give the young people the opportunity to challenge their preconceptions. With this in mind, we invited an ex-police officer to join the workshop, as well as former miners and others affected by the dispute.

You’ll have to wait until the new galleries open to see the results! Needless to say, the Young Ambassadors were natural interviewers – curious, probing and balanced. When asked to reflect on the process, Owen from Blaenavon said he'd been on “an extreme historical adventure”. I'll second that.

#MakingHistory #CreuHanes

The work with 3rd Battalion The Royal Welsh is supported by the Armed Forces Community Covenant Grant Scheme.

Llys Llywelyn: fframio'r gorffennol

Dafydd Wiliam, 6 Ionawr 2016

Cymerwch eiliad i gofio am ein seiri maen sydd wedi bod yn gweithio yn ddi-baid drwy'r tywydd oer diweddar. Maent yn ail-greu neuadd frenhinol o Ynys Môn ag adeiladwyd yn ystod y trydydd ganrif ar ddeg. Defnyddir rhai elfennau modern fel cymysgwyr calch a scaffaldwaith dûr, ond yn wir, bach iawn mae’r broses wedi newid ers yr oesoedd canol. Dim ond mater o osod un carreg ar ôl y llall nes cwbwlhau y gwaith. Mae waliau hir y neuadd wedi codi yw uchder gorffenedig ac mae’r ffenestri Normanaidd yn eu lle. Creuwyd ffurfwaith pren er mwyn dal cerrig y bwau nes i’r mortar galedu. Mi fydd y seiri yn cario ymlaen i godi talceni 9 medr yr adeilad nes bod y Carpenters Fellowship yn barod i godi’r ffrâm bren a fydd yn dal pwysau’r to.

Mae’r darlun ar y dde, a gynhyrchwyd gan Tim Potts o’r Carpenters Fellowship, yn rhoi cip olwg i ni o sut ddylai’r neuadd edrych ar ôl i’r ffrâm gael ei osod yn ei le. Mi fydd y ffrâm ynghyd a’r waliau cerrig yn ffurfio neuadd ystlys nodweddiadol o’r cyfnod. Mae cynllun y ffrâm yn cynnwys bwau hanner cylch a seiliwyd ar ddwy adeilad a oroeswyd: Palas yr Esgob yn Henffordd a neuadd Castell Caerlŷr. Seiliwyd y gwaith cerrig ar Llys Rhosyr yn Ynys Môn. Am fwy o wybodaeth ymwelwch â https://amgueddfa.cymru/blog/2015-11-09/Palas-yr-Esgob-Henffordd/ neu https://amgueddfa.cymru/sainffagan/adeiladau/llys-llywellyn/. Mi fydd y ffrâm bren yn edrych yn hyfryd, ond cofiwch y bwriad yw ei beintio mewn patrymau Romanesg nodweddiadol fel 'zig-zags' amryliw.

Mae gwaith ymchwil yn canolbwyntio ar ail greu croglenni a chelfi o’r cyfnod. Un o elfennau mwyaf anodd y gwaith yma yw cyfuno dau fyd gwbl wahannol. Ar yr un llaw rydym yn ail-greu byd Llywelyn Fawr, Tywysog Gwynedd 12001240 a pherchennog y llys yn Rhosyr. Ar y llaw arall rydym yn gorfod ateb gofynnion ein byd modern ni er mwyn cadw ymwelwyr a staff yn hapus a chytun. Heb os, hwn fydd y neuadd Gymreig gyntaf i gael system gwresogi tanllawr a system argyfwng o oleuo.