Bregus - Arddangosfa Fwyaf Cymru o Gerameg Gyfoes 19 Mawrth 2020 Bregus oedd arddangosfa fwyaf Cymru erioed o gerameg gyfoes. Cynhaliwyd yr arddangosfa rhwng 18 Ebrill - 4 Hydref 2015. Roedd yr arddangosfa hon yn dod â gweithiau allweddol o gasgliad Amgueddfa Cymru ynghŷd, gan gynnwys gweithiau cerameg gan Richard Deacon a Felicity Aylieff, yn ogystal â darnau o’r casgliadau archaeoleg, diwydiant a botaneg. Hefyd i’w gweld roedd gweithiau gan bedwar artist o Gymru – Claire Curneen, Walter Keeler, Lowri Davies ac Adam Buick – ynghyd â ffilmiau wedi’u comisiynu’n arbennig yn taro golwg ar broses greadigol yr artistiaid. Ochr yn ochr â’r rhain roedd tri gwaith arloesol gan Phoebe Cummings, Keith Harrison a Clare Twomey, oedd yn eich gwahodd i gerdded ar draws môr o deils tsieni – a’u malu. Links Adam Buick Claire Curneen Lowri Davies Walter Keeler Clare Twomey ‘Consciousness/Conscience’ by Clare Twomey
Mil o fathau o gregyn yn Japan Kristine Chapman, 7 Medi 2018 Amgueddfa Gregynegol Hirase Shintaro Hirase a'i teulu, Medi 1931. Mae gan y Llyfrgell gyfres o lyfrau cregyn Japaneaidd hardd iawn yn ei chasgliad o folysgiaid. Enw’r llyfr yw Kai Chigusa, ond mae’n fwy adnabyddus fel Kai sen shu (Darluniau Miloedd o Gregyn) gan Yoichirō Hirase (1859–1925), ac fe’i cynhyrchwyd rhwng 1914 a 1922. Cregynegwr oedd Hirase, a greodd y casgliad mwyaf o gregyn yn Japan ar droad y ganrif a sefydlu ei amgueddfa gregyn ei hun (Amgueddfa Gregynegol Hirase) yn ninas Kyoto rhwng 1913 a 1919. Roedd ei fab Shintarō Hirase (1884–1939) hefyd yn falacolegwr Japaneaidd, a fu’n addysgu yng Ngholeg Seikei. Llyfr pedair cyfrol yw hwn, gyda phob cyfrol yn llyfr plygu ‘orihon’. Techneg draddodiadol a ddefnyddir i greu llyfrau yw hon, sy’n cynnwys stribed hir o bapur ag ysgrifen ar un ochr, sydd yna’n cael ei gywasgu trwy ei blygu’n igam-ogam nes ei fod yn mynd i’w gilydd fel consertina. Yn Tsieina y tarddodd hyn, ond cafodd ei ddatblygu’n ddiweddarach yn Japan, lle mae’n gysylltiedig yn bennaf â gweithiau neu lyfrau lluniau Bwdaidd. Mae pob un o’r pedair cyfrol yn cynnwys tua chant o ddarluniau o gregyn, sy’n creu cyfanswm o 400 i gyd. Yn ôl y sôn, roedd Hirase wedi bwriadu cynhyrchu 10 cyfrol yn wreiddiol, pob un â 100 o ddarluniau, sef ‘Mil o Gregyn’ y teitl. Torluniau pren wedi’u lliwio â llaw yw pob darlun. Dewisodd Hirase y dechneg hon, yn hytrach na’r un mwy cyffredin ar y pryd – lithograffi – oherwydd ei fod eisiau i’r gwaith fod o ddiddordeb i artistiaid). Fel llyfrau lluniau yn bennaf, prin iawn yw’r testun, ond mae’r rhagair yn yr iaith Japaneaidd a rhestr y platiau yn ddwyieithog, Japaneaidd a Saesneg. Mae’r tair cyfrol gyntaf yn eithaf prin, a chafodd cyfrol un ei chomisiynu ym 1914 i goffáu pen-blwydd cyntaf yr Amgueddfa Gregynol. Cynhyrchwyd yr ail a’r drydedd gyfrol ym 1915. Bu oedi wedyn cyn cyhoeddi’r bedwaredd gyfrol, ac ni chafodd ei chyhoeddi tan 1922. Mae copïau o’r bedwaredd gyfrol yn brin iawn erbyn hyn, ac mae llawer yn credu na chyhoeddwyd cymaint o gymharu â’r tair gyntaf. Amgueddfa Gregynegol Hirase Fodd bynnag, wyddom ni ddim yn union pryd y cyhoeddwyd ein copi ni o Kai Chigusa. Cafodd ei gynhyrchu gan Unsodo, cyhoeddwr celf blaenllaw yn Kyoto, a ddaliodd ati i’w gyhoeddi wedi marwolaeth Hirase, hyd at ganol y 1930au. Wnaeth y cyhoeddwyr fyth nodi pa argraffiad oedd p’un – y dyddiad cyhoeddi gwreiddiol sydd ar bob cyfrol, felly mae’n amhosib gwybod pryd y cafodd pob cyfrol ei hargraffu mewn gwirionedd! Roedd iechyd Hirase’n wael ac roedd dan straen ariannol sylweddol ym mlynyddoedd olaf ei fywyd, sydd efallai’n esbonio pam na lwyddodd i gwblhau’r cyfrolau eraill. Caeodd ei Amgueddfa Gregynol ym 1919 ac aeth ei gasgliadau o gregyn i’r pedwar gwynt. Aeth nifer ohonyn nhw i’r Smithsonian ym 1921, a llawer mwy i amgueddfa yn Tokyo, sef yr Amgueddfa Gwyddorau Naturiol heddiw. Rhoddwyd y gweddill i’w fab Shintarō. Flynyddoedd yn ddiweddarach, aeth casgliad Shintarō i’r Sefydliad Ymchwil Adnoddau Naturiol yn Tokyo. Cafodd rhywfaint ohono ei ddinistrio yn ystod yr Ail Ryfel Byd, ond mae’r gweddill mewn storfa yno o hyd. Fe wnaethom ni brynu’r copi hwn o Kai Chigusa gan Antiquariaat Junk ym 1999 i’w ychwanegu at ein Llyfrgell Tomlin. Roedd Hirase mewn cysylltiad â llawer o gasglwyr cregyn, gan gynnwys John Read le Brockton Tomlin, ac mae archif Tomlin yn cynnwys sawl llythyr, cerdyn post a llun ganddo. Er nad oedd gan Tomlin ei gopi ei hun o Kai Chigusa, roedd ganddo sawl llyfr arall yn ei gasgliad yn ymwneud â Hirase, fel albwm o luniau i gofio am Arddangosfa Gregynol yn Llyfrgell Kyoto ym 1910. Trefnwyd yr arddangosfa hon gan Hirase, ac roedd yn cynnwys cregyn, llyfrau, darluniau a phaentiadau o’i gasgliadau ei hun, a rhai casglwyr eraill o bedwar ban byd. Dyma ragflaenydd sefydlu ei Amgueddfa ei hun ym 1913, ac mae copi Tomlin o’r albwm hefyd yn cynnwys dau linluniad o’r amgueddfa arfaethedig hefyd.
Datguddio Hanes Cymru: Lansio Casgliadau Arlein 26 Mawrth 2018 Wrth i ni ddatguddio hanner miliwn o gofnodion casgliadau am y tro cyntaf, dyma rai o’r gwrthrychau rhyfedda' a mwya' diddorol o’n gwasanaeth Casgliadau Arlein newydd. Mae’r erthygl hon yn cynnwys llun o ran o sgerbwd dynol. Y Mwyaf Mae ambell i wompyn yn y casgliad – gan gynnwys Tram Ceffyl maint llawn o Gaerdydd a hofrennydd achub môr – ond y mwya’ o bell ffordd yw Institiwt y Gweithwyr o Oakdale. Agorwyd yr adeilad ym 1917, gyda neuadd ddawns, stafell gemau a llyfrgell – erbyn heddiw fe ddowch chi o hyd i’r adeilad yn Sain Ffagan Amgueddfa Werin Cymru. Horace Watkins yn profi ei awyren ym 1908 Mae rhan helaeth o adeiladau Sain Ffagan yn rhan o’r casgliad cenedlaethol – ac yn meddu ar yr un statws cyfreithiol ag un o gampweithiau Monet neu gelc o drysor. Mae’r adeiladau’n cael eu datgymalu, eu symud a’u hail-adeiladau yn defnyddio technegau traddodiadol gan dîm o grefftwyr arbenigol. Yr Hynaf Rhain yw olion dynol hynaf Cymru Dannedd bachgen wyth oed yw’r rhain. Mae’n nhw dros 230, 000 mlwydd oed – yr olion dynol hynaf a ddarganfyddwyd yng Nghymru. Datguddiwyd nhw gan archaeolegwyr yn archwilio Ogof Pontnewydd, ger Cefn Meiriadog, ble darganfyddwyd olion arth, llew, llewpart, a dant rheinosorws. Bydd y dannedd yma i’w gweld yn arddangosfeydd newydd Sain Ffagan o Hydref 2018. Y Mwya Sgleiniog Mae pobl yng Nghymru wedi bod yn creu, ffeirio a gwisgo trysorau aur ers miloedd o flynyddoedd – fel yr addurn gwallt yma o’r Oes Efydd, a’r fodrwy enfawr hon. 'Disgen haul' yw'r enw ar y math hwn o addurn, ond nid yw pwrpas y gwrthrych yn hollol glir Mae’r Ddisgen Haul hon yn un o’r esiamplau cynharaf o addurn aur o Gymru, a darganfyddwyd hi yng Nghwmystwyth yng Ngheredigion. Credir mai addurn angladdol oedd y ddisgen hon, a'i bod yn debygol i'r ddisgen gael ei phwytho ar ddillad y person marw cyn eu hangladd. Dim ond chwech o'r disgiau yma sydd wedi eu canfod yn y DU yn gyfan. Mwyaf Dadleuol Ar yr olwg gynta, set de capel gyffredin yw hon. Ond o edrych yn agosach, fe welwn ni’r geiriau ‘Capel Celyn’ arni. Mae’r Capel a’i chymuned, wrth gwrs, o dan ddyfroedd Llyn Celyn erbyn hyn. Casglodd guraduron esiamplau o fywyd bob dydd yng Nghapel Celyn, cyn i'r cwm gael ei foddi yn 1965 Pan foddwyd cwm Tryweryn ym 1965 gan Gorfforaeth Lerpwl, daeth y digwyddiad yn drobwynt yn hanes ymgyrchu Cymreig. Crewyd cenhedlaeth newydd o brotestwyr, a hawliodd well triniaeth i gymunedau Cymreig gan y llywodraeth a chan gorfforaethau. Casglwyd y cwpanau hyn fel esiampl o fywyd bob dydd yng Nghapel Celyn – i’n atgoffa o gymuned wedi ei dadleoli, ac i goffau un o ddigwyddiadau gwleidyddol mwyaf pwysig Cymru’r 20ed ganrif. Gwobr Arbennig: Awyren wedi’i gwneud o Sedd Stafell Fwyta Adeiladwyd y Robin Goch ym 1909 – o gadair stafell fwyta, weiren biano ac injan 40 horsepower. Amserwr wy ger yr olwyn yrru sy’n mesur faint o danwydd sydd ar ôl yn yr awyren. Y Robin Goch wedi'i harddangos yn Amgueddfa Genedlaethol y Glannau Bu'r awyren hon yn hedfan o gwmpas Caerdydd rhwng 1909 a 1916 - dyma lun o Horace Watkins, a adeiladodd y Robin Goch, mewn fersiwn gynharach, hyd yn oed yn fwy bregus, o’r awyren. Horace Watkins yn profi ei awyren ym 1908 Mae ein casgliadau yn llawn straeon sy’n olrhain hanes a dangos cymeriad unigryw pobl Cymru. Mae’r Robin Goch yn un o drysorau’r casgliad, ac yn eisampl o ddyfeisgarwch a menter Cymru ar ei orau. Hanner miliwn o eitemau i’w chwilio Mae lansiad Casgliadau Arlein yn datguddio hanner miliwn o gofnodion casgliad, sydd nawr ar gael ar lein i’w chwilio am y tro cyntaf. “Mae Casgliadau Arlein yn garreg filltir enfawr yn ein gwaith, wrth i ni geisio dod â rhagor o’n casgliadau arlein, i gynulleidfa ehanach, fyd eang. Dim ond dechrau’r gwaith yw hyn. Mae hi mor gyffrous meddwl beth y bydd pobl Cymru a thu hwnt yn ei wneud gyda’r cofnodion yma – archwilio gwrthrychau, llunio straeon ac ychwanegu at ein dealltwriaeth ni o’r casgliad cenedlaethol” – Chris Owen, Rheolwr y We Chwilio Casgliadau Arlein I’r dyfodol... Ein gwaith ni ‘nawr fydd i fynd trwy’r hanner miliwn o gofnodion, a’u gwella. Ysgrifennwyd rhai yn y 1940au ac felly byddwn yn ychwanegu gwybodaeth a lluniau wrth i ni fynd yn ein blaen. Fe fyddwn ni’n dadansoddi sut y mae pobl yn defnyddio’r casgliadau, i weld be sy’ fwya’ poblogaidd ymysg ein hymwelwyr, neu beth sy’n sbarcio trafodaeth. Bydd hyn yn rhoi syniad i ni o beth i dynnu llun ohono nesaf, neu beth i’w ystyried ar gyfer arddangosfeydd yn y dyfodol. Mae paratoi gwrthrychau a thynnu eu lluniau yn broses sydd angen gofal, am fod llawer o'r gwrthrychau yn fregus neu'n sensitif i olau. Os hoffech chi ein cefnogi yn y gwaith yma, gwnewch rodd heddiw - mae pob cyfraniad yn cyfri. Cyfrannu Heddiw Rydym ni'n eithriadol o ddiolchgar i'r People's Postcode Lottery am eu holl gefnogaeth wrth i ni weithio i rannu'n casgliadau arlein.
Llun am Lun: David Hurn yn trafod Ffotograffieth - Rhan 3 16 Mawrth 2018 Mae Llun am Lun: Ffotograffau o Gasgliad David Hurn yn rhedeg o 30 Medi 2017 to 11 Mawrth 2018. Mae’r arddangosfa hon yn dathlu rhodd sylweddol gan David Hurn – ffotograffau o’i gasgliad preifat. Cynhelir yr arddangosfa yn yr oriel gyntaf yn Amgueddfa Genedlaethol Caerdydd i gael ei neilltuo i ffotograffiaeth. Dyma'r casgliad olaf y ffilmiau o'r arddangosfa: Philip Jones Griffiths "Mae’r llun hwn gan Philip Jones Griffiths, Cymro Cymraeg o’r gogledd. O safbwynt addysg, mae’n un arall a hyfforddodd ei hun fel ffotograffydd. Rwy’n ei weld yn ddiddorol fod y rhan fwyaf o’r bobl rwy’n eu hedmygu fel ffotograffwyr, wedi hyfforddi eu hunain. Mae’n un o'r lluniau mwyaf dirdynnol welais i erioed. Mae fel arfer ar wal y grisiau yn fy nhŷ fel ei fod yn eich wynebu wrth i chi fynd i’r tŷ bach. Yn eitha aml, daw pobl i lawr â dagrau yn eu llygaid. Dyna beth ddylai llun ei wneud, yn fy marn i. Dyna un o rinweddau mawr ffotograffiaeth. Does dim angen esboniad. Rwy’n credu bod y cyhoedd yn gwybod digon am ryfeloedd ac ati, felly nid oes ots os mai Fietnam neu Biaffra neu lle bynnag sydd yno. Mae’n dweud rhywbeth am y cyflwr dynol, ac mae gan bawb ddigon o wybodaeth reddfol am hynny i allu ymateb yn emosiynol i’r llun. Rwy’n credu ei fod yn un o’r lluniau cryfaf a welais gan unrhyw un. Person go arbennig, ac mae colled fawr ar ei ôl." Clémentine Schneidermann "Fe welais i waith y fenyw ifanc hon – wyddwn i ddim byd amdani – mewn oriel fach yn Abertyleri ac roedd yn drewi o safon. Roedd yna ‘awduraeth’ i’r gwaith. Roedd yn edrych i fi fod potensial yma am ffotograffydd o fri. Yn ddiweddarach, fe wnaeth hi bamffled bach ac roedd hwnnw’r un peth – roedd teimlad o gyfanrwydd iddo, ac roeddech chi’n synhwyro ei bod hi’n deall yr hyn roedd hi’n ei ddarlunio. Mae’r math hwn o ffotograffiaeth yn boblogaidd iawn ar y funud – rhyw edrychiad penodol, math penodol o bortreadu. Y cyfan alla i ddweud yw ei bod yn gwneud hynny’n well na’r rhan fwyaf o bobl. Dyna fy marn i. Dyna pam y gofynnais iddi a gawn i gyfnewid cwpwl o brintiau gyda hi. Rwy’n meddwl ei bod hi eisoes yn ffotograffydd eithaf rhagorol ac rwy’n amau y bydd hi’n dal i dynnu lluniau mewn hanner can mlynedd." Bruce Davidson "Y ffotograffydd arall y cwrddais i ag ef yr adeg honno oedd Bruce Davidson... fe deithiais i dipyn gydag ef, yn enwedig pan oedd yn Llundain a phan gyflwynais ef i dipyn o lefydd ‘tanddaearol’ na fyddai wedi eu cyrraedd fel arall. Mae’r llun hwn yn rhyfeddol, o set o luniau a dynnodd o gang yn Efrog Newydd. Set anhygoel o luniau. Roedd Bruce yn hyfryd, roedden ni’n arfer teithio o gwmpas yn un o’r ceir Mini bach cyntaf ac rwy’n cofio’i fod arfer bwyta nifer syfrdanol o fananas. Am ryw reswm roedden ni’n byw ar fananas. Mae’n ffotograffydd gwych ac yn berson gwych. Fe wnaeth waith syfrdanol ar orymdeithiau Selma a phethau felly. Person da gyda chydwybod cymdeithasol. Fe gafodd effaith fawr arnaf a rhoddodd lawer o brintiau i mi. Doedd dim orielau pryd hynny, ac roedd print yn costio 50c i’w wneud. Dywedodd rhywun, “o, dwi eisiau hwnna” – doedd pobl ddim yn tueddu i wneud hynny – ac fe ddywedodd Bruce “iawn”. Rwy’n credu fod tua wyth neu naw llun gan Bruce Davidson yn y casgliad ac mae pob un yn hyfryd. Bydden i wedi hoffi tynnu’r llun hwn, mae’n llun arbennig." John Davies "Roedd John Davies yn byw yn ne Cymru, ac mae’n ffotograffydd tirluniau eithriadol o dda, o natur ddogfennol bur iawn. Lluniau syml o’r dirwedd ydyn nhw, dim triciau, lluniau golygfa go iawn. Fe wnaethon ni gyfnewid llu o luniau, dros ryw ugain mlynedd mae’n debyg, ond ar ffurf cardiau Nadolig. Rydyn ni’n dau’n gwneud cardiau â llaw. Yn fy achos i, byddaf yn gwneud hanner cant bob blwyddyn a’u hanfon allan fel argraffiad cyfyngedig. Dwi ddim yn siŵr beth yw ei argraffiad ef, ond mae’n gwneud yr un fath. Doedd dim rheswm dros geisio cael print mwy o faint. Maen nhw mor brydferth yn y maint hwn. Maen nhw mor gain a hardd." Llun ar pen y tudalen gan Clémentine Schneidermann. Mwy o Wybodaeth (Saesneg yn unig) David Hurn yn Magnum Philip Jones Griffiths yn Magnum Clémentine Schneidermann Bruce Davidson yn Magnum John Davies
Llun am Lun: David Hurn yn trafod Ffotograffieth - Rhan 2 15 Ionawr 2018 Mae Llun am Lun: Ffotograffau o Gasgliad David Hurn yn rhedeg o 30 Medi 2017 to 11 Mawrth 2018. Mae’r arddangosfa hon yn dathlu rhodd sylweddol gan David Hurn – ffotograffau o’i gasgliad preifat. Cynhelir yr arddangosfa yn yr oriel gyntaf yn Amgueddfa Genedlaethol Caerdydd i gael ei neilltuo i ffotograffiaeth. Dyma ffilmiau o'r arddangosfa: Josef Koudelka "Roedd gen i fflat enfawr yn Bayswater a phan fyddai pobl yn dod i Loegr o dramor fe fydden nhw i gyd yn diweddu’n cysgu ar fy llawr i. A dweud y gwir roedd gen i un ystafell fawr yn y ffrynt oedd â phedwar matres ar y llawr. Ond ta waeth, beth ddigwyddodd oedd bod Josef Koudelka, yn dilyn y gwrthryfel yn Tsiecoslofacia, o bosibl mewn trafferth yn ei wlad, felly fe ddarganfu Elliott Erwitt, oedd yn llywydd Magnum ar y pryd, ffordd o gael Josef allan o Tsiecoslofacia drwy ddyfarnu gwobr iddo ddod i dynnu lluniau." "Un diwrnod dyma gloch y drws ffrynt yn canu, ac wrth y drws roedd Elliott a’r ffotograffydd yma – Josef Koudelka – nad oeddwn i’n gwybod llawer amdano. Dyma Elliott yn gofyn a gâi Josef aros gyda mi tra roedd yn datblygu ei ffilm. “Siŵr iawn,” meddwn i, “sawl rholyn sydd gen ti?” Fy nghof i yw iddo ateb “800”!" "Felly fe arhosodd yn y fflat...pwy â ŵyr, tua wyth mlynedd, roedd yn amser hir iawn, ac yn y diwedd fe ddaethon ni mor agos nes ’mod i’n arfer ei gyflwyno fel brawd imi. Roedd e’n gwneud yr un peth. Rwy’n ei garu’n fawr, mae’n esiampl wych, achos dw i erioed wedi nabod neb sy’n gweithio mor galed, sydd mor ynghlwm wrth ffotograffiaeth, nac sydd mor fanwl gywir ynghylch yr hyn mae’n ei wneud." Tish Murtha "Mae hwn gan Tish Murtha. Roedd Tish yn enigma; hi gafodd y cyfweliad byrraf, mor fyr nes fy mod yn ei gofio, o unrhyw un a gafodd gyfweliad gennym i ddod i mewn i Gasnewydd. Doeddwn i byth yn arfer edrych ar bortffolios; doedd gen i ddim diddordeb gwybod a oedd pobl yn meddwl eu bod nhw’n ffotograffwyr. Fy niddordeb i oedd canfod pobl oedd â thân yn eu bol dros rywbeth, boed yn fotanegydd neu’n bensaer." "Beth bynnag, daeth Tish i mewn ac rwy’n cofio gofyn iddi beth roedd hi eisiau’i wneud ac fe ddywedodd hi rywbeth fel “Dwi eisiau tynnu llun plismyn yn cicio cryts”. Dyna’r oll ddywedodd hi, ac fe ddywedais i “iawn, fe ddysgwn ni hynny i ti”." "Ro’n i’n gwybod y byddai hi’n iawn achos fe siaradodd hi am ei chefndir yn yr un frawddeg fach yna gyda chymaint o angerdd a chymaint o wybodaeth amlwg. Fe dyfodd hi’n ffotograffydd bendigedig. Mae’r llun hwn yn anhygoel. Ennyd mor gariadus rhwng dau sy’n byw ar y stryd. Mae cymaint o agosrwydd yma, allwch chi ddim tynnu’r math yna o lun oni bai’ch bod chi ynghlwm go iawn â’r bobl rydych chi’n tynnu eu llun." Sergio Larraín "Mae’r llun penodol hwn gan Sergio Larrain yn bwysig i mi gan ei fod, mewn ffordd, wedi rhoi caniatâd i mi wneud rhai pethau. Roeddwn i yn Trafalgar Square yn tynnu llun y colomennod, ac roedd ffotograffydd arall wrthi’n tynnu lluniau’r adar hefyd. Sergio Larrain oedd e." "Fe ddaethom yn ffrindiau. Edrychodd Sergio ar fy lluniau a dweud wrthyf nad trwy gystadlu ym myd materion cyfoes yr oeddwn i’n cynhyrchu fy ffotograffiaeth orau, ac awgrymodd fy mod i’n well am gofnodi pethau llawer mwy personol. Roedd hynny’n beth eithriadol i mi, achos fe sylweddolais yn sydyn fod yma ffotograffydd a dynnai luniau roeddwn i wir yn eu caru yn dweud “mae’n iawn i wneud yr hyn rwyt ti wir wrth dy fodd yn ei wneud”. Trwy lwc, dechreuodd yr atodiadau lliw yn y 1960au, ac roedd hynny’n wych achos roedd yna wastad slot bychan yn yr atodiadau ar gyfer rhyw stori ddinod, oedd yn golygu mai’r unig berson i lenwi’r slot hwnnw oedd fi! Felly, mewn ffordd, roedd gen i law rydd, ac mae’n berson pwysig iawn, iawn yn fy mywyd." Llun ar pen y tudalen gan Tish Murtha. Mwy o Wybodaeth (Saesneg yn unig) David Hurn yn Magnum Josef Koudelka yn Magnum Sergio Larrain yn Magnum Tish Murtha
